Kasteelgroeve

Kasteelgroeve to podziemny labirynt dawnej kopalni marglu, ukryty w stromym zboczu płaskowyżu Caestert, tuż przy granicy belgijsko-holenderskiej niedaleko Wezet (Visé). Nazwa – dosłownie „zamkowa jaskinia" – nawiązuje do sąsiadującego z wyrobiskiem zamku Caestert, którego ruiny stoją nieopodal na tym samym płaskowyżu. Kompleks znajduje się w chronionym obszarze Thier de Caster, w południowej części pasma Sint-Pietersberg, pomiędzy miejscowościami Kanne i Klein-Ternaaien.

Skąd wzięły się te tunele?

Historia wyrobiska sięga średniowiecza. Najstarsze korytarze mogły powstać już w połowie XIII wieku, jednak systematyczne wydobycie bloków wapienia (a właściwie miękkiego, łatwego do cięcia marglu) rozpoczęło się na dobre na przełomie XIV i XV wieku. Kamieniarze z Kanne wycinali w skale regularne bloki, które trafiały jako materiał budowlany do okolicznych miast i wsi. Ślady ich pracy – w tym najstarsze inskrypcje i podpisy pozostawione na ścianach – datuje się na XVII wiek. Przez kolejne stulecia sieć chodników rozrastała się wraz z popytem na lokalny kamień budowlany.

Dlaczego wydobycie ustało?

Intensywna eksploatacja trwała do połowy XIX wieku – około 1850 roku wydobycie bloków praktycznie wygasło. Nie oznaczało to jednak końca prac w podziemiach: górnicy nadal usuwali luźny margiel ze ścian i podłóg, poszerzając i podwyższając korytarze. Powstałe w ten sposób wysokie, przestronne hale posłużyły później do zupełnie innych celów niż wydobywcze.

Grzyby zamiast kamienia

Od początku XX wieku chłodne, wilgotne i stabilne temperaturowo wnętrza kopalni zaczęto wykorzystywać do uprawy pieczarek – warunki panujące pod ziemią (stała temperatura, wysoka wilgotność, brak światła) okazały się wręcz idealne dla grzybni. Ta forma działalności rozwijała się przez dekady, choć od lat 60. XX wieku uprawa grzybów stopniowo przenosiła się do nowoczesnych obiektów naziemnych. Mimo to tradycja nigdy całkowicie nie zniknęła z podziemi Caestert.

Dziś: rezerwat przyrody

Pod koniec lat 70. XX wieku cały teren płaskowyżu Caestert, wraz z systemem podziemnych wyrobisk, objęto ochroną jako rezerwat przyrody. Stabilny mikroklimat tuneli – ciemność, wilgoć i niezmienna temperatura przez cały rok – stworzył unikalne siedlisko, cenione dziś przede wszystkim jako zimowisko nietoperzy. Region Sint-Pietersberg i Caestert słynie z sieci połączonych ze sobą podziemnych korytarzy marglowych, ciągnących się kilometrami pod powierzchnią po obu stronach granicy belgijsko-holenderskiej, a Kasteelgroeve jest jednym z ich fragmentów.

Najczęstsze pytania

Czy Kasteelgroeve można zwiedzać? Ze względu na status obszaru chronionego i znaczenie kopalni jako siedliska nietoperzy, wejście do wnętrza wymaga zwykle udziału w zorganizowanej wyprawie lub zgody lokalnych organizacji zajmujących się ochroną przyrody i dziedzictwa podziemnego – dzikie zwiedzanie nie jest zalecane.

Co oznacza nazwa Kasteelgroeve? To niderlandzkie określenie oznaczające dosłownie „zamkowe wyrobisko" lub „zamkową kopalnię", nawiązujące do pobliskiego zamku Caestert.

Czym różni się margiel od zwykłego kamienia budowlanego? Margiel z okolic Sint-Pietersberg to miękka skała osadowa, stosunkowo łatwa do cięcia świeżo po wydobyciu, a twardniejąca po kontakcie z powietrzem – stąd jego popularność jako materiału budowlanego w regionie Mozy przez wieki.

Gdzie dokładnie leży wyrobisko? Na wschodnim, stromym zboczu płaskowyżu Caestert, na południe od Kanne i na północny zachód od Klein-Ternaaien, w gminie Wezet (Visé) w prowincji Liège.