Site Minier de Plombières

Site Minier de Plombières to dawny kompleks górniczo-hutniczy w Montzen, w gminie Plombières we wschodniej Belgii, gdzie od XIV wieku aż do 1922 roku wydobywano i przerabiano rudy cynku oraz ołowiu. Miejsce to nosiło niegdyś nazwę Bleyberg — zmieniono ją dopiero 20 września 1919 roku. W swoim najlepszym okresie kopalnia była najważniejszym złożem ołowiu we wschodniej Belgii i trzecim co do wielkości źródłem cynku w regionie.

Jak zaczęła się historia kopalni?

Ślady eksploatacji rud metali w tym rejonie sięgają średniowiecza, kiedy lokalni górnicy koncentrowali się przede wszystkim na wydobyciu ołowiu, traktując cynk jako produkt uboczny. Przełom nastąpił na początku XIX wieku, gdy bracia Cockerill — znana rodzina przemysłowców odpowiedzialna za rozwój belgijskiego hutnictwa — wystąpili o koncesję na eksploatację złóż Bleyberg. Władze niderlandzkie zezwoliły im na prowadzenie prac badawczych, a gmina Montzen formalnie udzieliła zgody 23 czerwca 1825 roku. Kilka lat później, w 1828 roku, bracia Cockerill uzyskali pełną koncesję na kopalnie ołowiu Bleyberg, co otworzyło drogę do budowy rozbudowanego kompleksu przemysłowego.

Jak wyglądał rozkwit przemysłowy Bleyberg?

Od 1845 roku kopalnia weszła w fazę pełnej produkcji, a rok później przekształcono przedsiębiorstwo w spółkę akcyjną pod nazwą Compagnie des Mines et Fonderies du Bleyberg, dysponującą kapitałem 4,5 miliona franków belgijskich. Na terenie powstała duża huta z piecami do przetwarzania zarówno ołowiu, jak i cynku — rudy cynkowe prażono w lokalnych piecach szybowych, a następnie redukowano przy użyciu węgla, otrzymując metaliczny cynk. Kompleks obejmował więc nie tylko samą kopalnię, ale cały cykl przetwórczy: od wydobycia, przez prażenie, po hutnictwo. Okres największej prosperity przypadł na lata 1856–1882, kiedy zakład należał do czołowych producentów metali nieżelaznych w regionie. Działalność wydobywcza trwała nieprzerwanie aż do 1922 roku, po czym kopalnia i huta zostały ostatecznie zamknięte.

Co można dziś zobaczyć na terenie dawnej kopalni?

Po zaprzestaniu działalności przemysłowej teren przekształcił się w rezerwat przyrody, którego najbardziej charakterystyczną cechą są tzw. murawy galmanowe (calamine grasslands) — specyficzny typ roślinności, który rozwinął się dzięki wysokiej zawartości cynku i innych metali ciężkich w podłożu pozostałym po dawnym wydobyciu. Te unikalne siedliska są domem dla wyspecjalizowanej flory i fauny przystosowanej do trudnych warunków glebowych, co czyni obszar interesującym nie tylko z historycznego, ale i przyrodniczego punktu widzenia.

Gdzie dowiedzieć się więcej o historii miejsca?

Na terenie dawnego kompleksu górniczego stoi dom pochodzący z 1645 roku, w którym na parterze urządzono centrum interpretacyjne przybliżające historię Plombières oraz miejscowego rezerwatu przyrody, a także punkt informacji turystycznej. Wstęp jest bezpłatny, dopuszczone są zwierzęta, a typowe zwiedzanie zajmuje od 30 do 45 minut. Do miejsca można dojechać autobusem linii TEC 710 ze stacji kolejowej Welkenraedt (podróż trwa około 22 minut), w pobliżu znajduje się także parking dla odwiedzających przyjeżdżających samochodem.

Najczęstsze pytania

Czym był Site Minier de Plombières? Dawnym kompleksem górniczo-hutniczym w Montzen, gdzie od XIV wieku do 1922 roku wydobywano i przetwarzano rudy cynku i ołowiu, znanym wcześniej jako Bleyberg.

Kto rozwinął kopalnię w XIX wieku? Bracia Cockerill, którzy uzyskali koncesję na złoża Bleyberg w latach 20. XIX wieku, przekształcając skromne wydobycie w duży kompleks przemysłowy ze spółką akcyjną Compagnie des Mines et Fonderies du Bleyberg.

Co znajduje się tam dzisiaj? Rezerwat przyrody z charakterystycznymi murawami galmanowymi oraz dom z 1645 roku mieszczący centrum interpretacyjne i informację turystyczną, dostępne bezpłatnie.

Jak dojechać na miejsce? Autobusem linii TEC 710 ze stacji Welkenraedt (ok. 22 minuty) lub samochodem — w pobliżu dostępny jest parking.