Jirny Chateau

Zámek Jirny stoi we wsi Jirny w powiecie Praha-východ, w środkowoczeskim regionie, między Čelákovicami a Úvaly, kilkanaście kilometrów na wschód od Pragi. To jeden z tych obiektów, które łatwo przeoczyć jadąc główną trasą, a warto się zatrzymać — historia miejsca sięga średniowiecza, a obecna neogotycka forma kryje w sobie znacznie starsze murowane jądro.

Skąd wzięła się nazwa i najstarsza historia

Pierwsza pisemna wzmianka o Jirnach pochodzi z 1350 roku — mówi o kamiennej fortalicji stojącej w tym miejscu. Do czasów wojny trzydziestoletniej w okolicy dzisiejszej gminy istniały dwie osady: Jirny i Jiřenec, które później się połączyły. Od XIV wieku niewielka gotycka wieża lub fortalicja służyła jako siedziba drobnego rodu szlacheckiego zarządzającego lokalnym majątkiem.

Co przetrwało ze średniowiecznego zamku

Najstarsze rozpoznawalne jądro obiektu to średniowieczna fortalicja, możliwe że jeszcze z okresu przedhusyckiego, wzniesiona na płaskim brzegu potoku. Składała się z trzyczęściowego pałacu, przylegającej masywnej wieży oraz osobnej wieży studziennej z głęboką studnią. Do dziś zachowały się: wieża studzienna, fragmenty murów pałacu i wieży głównej oraz ślady muru obwodowego — to właśnie te elementy pozwalają badaczom odczytać pierwotny układ obronny.

Renesans, barok i wielka przebudowa XIX wieku

W XVI i XVII wieku obiekt przebudowano w duchu renesansu i wczesnego baroku, dopasowując go do zmieniających się potrzeb kolejnych właścicieli. Formę, jaką można rozpoznać dzisiaj, zawdzięcza zamek dwóm następującym po sobie przebudowom w stylu historyzującym z XIX wieku. W latach 1844–47 Klára Veithová wraz z mężem Martinem Wagnerem przebudowali starszy zamek w stylu neogotyckim — dodali wieżę, szczyty, blanki i inne elementy stylizowane na średniowieczne fortyfikacje. W 1855 roku dobudowano nowe skrzydło. W efekcie w architekturze zamku miesza się neogotyk z elementami neoromańskimi i neorenesansowymi.

Wnętrza: malarstwo i biblioteka

Wnętrza zamku mają istotną wartość artystyczną. Dekoracyjne malowidła wykonał Josef Matěj Navrátil, ceniony czeski malarz doby romantyzmu. W latach 1851–1856 powstała okazała biblioteka z halą na parterze, zaprojektowana przez Ignáca Vojtěcha Ullmanna, jednego z ważniejszych architektów działających wówczas w Czechach.

Losy zamku po 1989 roku

Po 1989 roku majątek odzyskali potomkowie Rudolfa Zubry. W 2003 roku obiekt kupiła firma Lettenmayer & Partner, która przeprowadziła jego dokładną rekonstrukcję. Zamek jest dziś własnością prywatną i po przebudowie znajduje się w dobrym stanie technicznym, choć nie jest udostępniony do zwiedzania.

Ochrona i status obiektu

Cały kompleks zamkowy jest wpisany na listę czeskich zabytków kultury (kulturní památka). Ze względu na status własności prywatnej wnętrza i teren zamku są zamknięte dla turystów — obiekt można obejrzeć jedynie z zewnątrz, z drogi publicznej lub okolicznych ścieżek.

Najczęstsze pytania

Czy zamek Jirny można odwiedzić w środku? Nie. Obiekt jest prywatną własnością i nie jest otwarty dla zwiedzających — dostępny jest tylko widok z zewnątrz.

Jak stary jest zamek Jirny? Jego najstarsze jądro to średniowieczna fortalicja, wzmiankowana od 1350 roku, choć obecny neogotycki wygląd pochodzi z przebudów w latach 1844–47 i 1855.

Gdzie leży zamek Jirny? We wsi Jirny w powiecie Praha-východ, w środkowoczeskim regionie, między Čelákovicami a Úvaly, niedaleko na wschód od Pragi.

Kto jest właścicielem zamku dzisiaj? Od 2003 roku zamek należy do firmy Lettenmayer & Partner, która przeprowadziła jego rekonstrukcję po latach w rękach potomków Rudolfa Zubry.

Co warto wiedzieć o wnętrzach zamku? Wyróżniają się dekoracyjnymi malowidłami Josefa Matěja Navrátila oraz biblioteką z lat 1851–1856 zaprojektowaną przez Ignáca Vojtěcha Ullmanna — choć obu elementów nie można obecnie zobaczyć na własne oczy, bo zamek jest zamknięty dla publiczności.