World War I Memorial in Úvaly

Pomnik Ofiar I Wojny Światowej w Úvalech stoi na głównym placu miasteczka, Náměstí Arnošta z Pardubic, w powiecie Praha-východ, kilkanaście kilometrów na wschód od Pragi. To jeden z licznych czeskich pomników wzniesionych w latach dwudziestych XX wieku ku pamięci mieszkańców, którzy nie wrócili z frontów I wojny światowej.

Kiedy odsłonięto pomnik?

Uroczyste odsłonięcie odbyło się 1 listopada 1924 roku, sześć lat po zakończeniu wojny i odzyskaniu niepodległości przez Czechosłowację. Data nieprzypadkowo zbiega się z okresem Wszystkich Świętych - dniem, w którym w regionie tradycyjnie wspomina się zmarłych.

Kto zaprojektował pomnik i z czego jest wykonany?

Autorem monumentu jest kamieniarz Alois Formánek z pobliskiego Českého Brodu. Do budowy użyto kamienia - konstrukcję wykonano z połączenia piaskowca i granitu, a na ciemnych, gładko obrobionych płytach wyryto napisy i nazwiska.

Jak wygląda pomnik?

Pomnik ma formę smukłego obelisku wznoszącego się na czworokątnej podstawie, która zwęża się ku górze poprzez kilka wyraźnie zarysowanych stopni. Środkowa część przybiera kształt prostopadłościanu - to na niej, na wszystkich czterech ścianach, umieszczono grawerowane tablice. Zwieńczenie pomnika również się zwęża i jest ozdobione dekoracyjnymi półwieńcami z motywami roślinnymi, co nadaje całości charakter typowy dla pomników wojennych tego okresu w Czechach.

Komu poświęcony jest pomnik?

Tablice wymieniają dwadzieścia sześć nazwisk mieszkańców Úval, którzy polegli lub zaginęli podczas I wojny światowej. Dla niewielkiego miasteczka taka liczba ofiar oznaczała stratę odczuwalną niemal w każdej rodzinie, dlatego pomnik od stu lat pełni funkcję lokalnego miejsca pamięci i corocznych uroczystości rocznicowych.

Jakie napisy można odczytać na pomniku?

Oprócz listy nazwisk na tablicach umieszczono cytaty trzech postaci istotnych dla czeskiej tożsamości narodowej: pierwszego prezydenta Czechosłowacji Tomáša Garrigue Masaryka, XIX-wiecznego pisarza i publicysty Karla Havlíčka Borovskiego oraz A. E. Mužíka. Połączenie nazwisk poległych z myślami tych autorów nadaje pomnikowi wymiar wykraczający poza samo upamiętnienie - odwołuje się do idei niepodległości, za którą walczyli i ginęli mieszkańcy Úval.

Czy pomnik był odnawiany?

Tak. Główną tablicę poddano renowacji w 2018 roku, w setną rocznicę zakończenia I wojny światowej i powstania niepodległej Czechosłowacji. Przy tej okazji w konstrukcji pomnika umieszczono kapsułę czasu z pamiątkami oraz ziemią przywiezioną z pola bitwy pod Zborowem na Ukrainie - miejsca jednego z najważniejszych starć czechosłowackich legionów w 1917 roku. Ten gest symbolicznie łączy lokalną historię Úval z ogólnonarodową historią walki o niepodległość.

Gdzie dokładnie stoi pomnik?

Pomnik znajduje się na Náměstí Arnošta z Pardubic - centralnym placu Úval, miasteczka leżącego w powiecie Praha-východ. To naturalny punkt orientacyjny w centrum miejscowości, łatwo dostępny dla każdego, kto zatrzyma się tu choćby na krótki spacer po głównym placu.

Najczęstsze pytania

Kiedy odsłonięto pomnik w Úvalech? 1 listopada 1924 roku.

Kto jest autorem pomnika? Kamieniarz Alois Formánek z Českého Brodu.

Ile osób upamiętnia pomnik? Dwadzieścia sześć poległych i zaginionych mieszkańców Úval z okresu I wojny światowej.

Z jakiego materiału wykonano pomnik? Z kamienia - piaskowca i granitu, z ciemnymi grawerowanymi tablicami.

Gdzie stoi pomnik? Na Náměstí Arnošta z Pardubic, głównym placu Úval w powiecie Praha-východ.

Czy pomnik był renowowany? Tak, główną tablicę odnowiono w 2018 roku, a wewnątrz konstrukcji umieszczono kapsułę czasu z ziemią z pola bitwy pod Zborowem.