Janovice Castle

Zamek Janovice (czes. Zámek Janovice u Rýmařova) stoi nad potokiem Podolský, tuż przy Rýmařovie, w morawsko-śląskim regionie północnej Moravy. To jedna z tych rezydencji, w których warstwa gotycka, renesansowa i barokowa nakładają się na siebie tak wyraźnie, że sama architektura opowiada historię kilku stuleci przebudów.

Kto i kiedy zbudował pierwotną fortecę?

Późnogotycka forteca powstała w latach 1520–1530 z inicjatywy Petra ze Žerotína. Miejsce nad Podolskim potokiem wybrano nieprzypadkowo — okolica dawała dostęp do bogatych złóż rud i rozległych lasów, co dla feudalnego pana miało znaczenie gospodarcze większe niż samo położenie obronne.

Jak forteca zmieniła się w renesansową rezydencję?

W 1583 roku majątek na dziedziczne posiadanie wykupił Ferdinand Hoffmann z Grünbüchlu — sztyryjski szlachcic, prezydent komory nadwornej i bliski przyjaciel cesarza Rudolfa II. Od 1586 roku prowadzono tu prace budowlane, które zmieniły surową fortecę w reprezentacyjny renesansowy zamek. To właśnie rodzina Hoffmannów nadała miejscu charakter siedziby dworskiej, a nie tylko obronnej strażnicy.

Co przyniosły przebudowy barokowe?

W latach 1656–1658 dobudowano kaplicę w formie rotundy. Niedługo przed śmiercią Wolfganga Bedřicha, w 1663 roku, zamek przebudowano w duchu wczesnego baroku — prace prowadził architekt Alessandro Canneval. Po krótkim okresie w rękach rodu Dietrichsteinów majątek w 1721 roku, na skutek małżeństwa, przeszedł we władanie hrabiów Harrachów z Jilemnice. Pod ich zarządem, w latach 1763–1765, Ferdinand Bonaventura Harrach zlecił kolejną, tym razem późnobarokową przebudowę architektowi Gottfriedowi Weisserowi. Harrachowie pozostali właścicielami zamku aż do drugiej wojny światowej.

Jak zamek wyglądał w XIX wieku i co stało się z nim po wojnie?

Obecny, ostateczny kształt budowli ukształtował się w latach 1827–1850 — to wtedy zamek zyskał formę, którą można zobaczyć dzisiaj. Po 1945 roku majątek przepadł na podstawie dekretów Beneša. Od lat pięćdziesiątych XX wieku w budynku działało archiwum państwowe — okresowy i regionalny. Taka funkcja, choć nieturystyczna, uchroniła zamek przed całkowitą degradacją w czasach, gdy wiele podobnych rezydencji na Morawach niszczało bez żadnego przeznaczenia.

Co można zobaczyć w zamku dzisiaj?

W 2018 roku obiekt kupił Narodowy Instytut Dziedzictwa (NPU), który krok po kroku otwiera go dla turystów. Od 2025 roku dostępna jest nowa trasa zwiedzania z odtworzonymi, historycznymi wnętrzami. Zwiedzający mogą zobaczyć salę rycerską z unikatowymi drewnianymi stropami, a każdego roku udostępniana jest kolejna, odnowiona komnata. Ciekawostką jest ekspozycja lalek przedstawiających lokalne legendy — element, który wyróżnia Janovice na tle innych zamków regionu.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży zamek Janovice? W miejscowości Janovice u Rýmařova, w kraju morawsko-śląskim, nad potokiem Podolský, w bliskim sąsiedztwie Rýmařova.

Kto zbudował zamek? Pierwotną, gotycką fortecę wzniósł w latach 1520–1530 Petr ze Žerotína. Późniejsze przebudowy renesansowe i barokowe zawdzięczamy rodom Hoffmannów i Harrachów.

Czy zamek jest otwarty dla turystów? Tak, choć zwiedzanie rozwija się stopniowo — od 2025 roku działa nowa trasa z historycznymi wnętrzami, a zarządca (NPU) udostępnia co roku nowe pomieszczenia.

Jaki styl architektoniczny dominuje w zamku? Budowla łączy gotycki rdzeń z renesansowymi i barokowymi nawarstwieniami oraz przebudową z pierwszej połowy XIX wieku, co daje efekt kilku epok widocznych jednocześnie.

Co szczególnego można zobaczyć wewnątrz? Salę rycerską z unikatowymi drewnianymi stropami oraz ekspozycję lalek nawiązujących do lokalnych legend regionu Rýmařova.