Jan Hus (socha)

Jan Hus (socha) to pomnik mistrza Jana Husa stojący na Husově náměstí w centrum Velkého Oseku, niewielkiej miejscowości w kraju środkowoczeskim, w powiecie Kolín. Monumentalna, licząca około siedmiu metrów wysokości rzeźba z piaskowca jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów miasteczka i odwołuje się do postaci czeskiego kaznodziei i reformatora religijnego spalonego na stosie w Konstancji w 1415 roku.

Kto stworzył pomnik i kiedy powstał?

Autorem pomnika jest rzeźbiarz Josef Bílek. Pomnik odsłonięto w 1935 roku na głównym placu Velkého Oseku, który od tego wydarzenia nosi nazwę Husovo náměstí (Plac Husa). Wybór tej postaci nie był przypadkowy — w międzywojennej Czechosłowacji Jan Hus był symbolem narodowym, a stawianie mu pomników w miastach i miasteczkach było częstą praktyką upamiętniającą walkę o niezależność myśli religijnej i narodowej.

Jak wygląda pomnik i co oznaczają napisy na nim?

Zarówno sama figura Husa, jak i prostokątny w planie cokół o wysokości około metra, wykonano z piaskowca. Na przedniej ścianie cokołu widnieje napis „Mistr Jan Hus", na prawym boku fragment „Pravdy každému přejte!" („Prawdy każdemu przyznawajcie"), a na lewym „Milujte se vespolek!" („Miłujcie się wzajemnie") — cytaty przypisywane Husowi, znane z jego pism i kazań.

Co przetrwał pomnik podczas okupacji?

W 1941 roku, w czasie niemieckiej okupacji Protektoratu Czech i Moraw, bloki piaskowca tworzące pomnik zostały rozebrane. Po wojnie posąg złożono ponownie z zachowanych elementów kamiennych, dzięki czemu do dziś stoi w niemal pierwotnej formie na tym samym miejscu w centrum miasteczka.

Dlaczego Jan Hus jest tak ważną postacią dla Czechów?

Jan Hus (ok. 1370–1415) był teologiem, kaznodzieją i rektorem Uniwersytetu Karola w Pradze, który krytykował nadużycia kościelnej hierarchii i głosił kazania w języku czeskim, czyniąc idee reformy religijnej dostępnymi dla szerokiego grona wiernych. Wezwany na sobór w Konstancji, odmówił odwołania swoich poglądów i został skazany na śmierć przez spalenie na stosie 6 lipca 1415 roku. Jego śmierć wywołała falę oburzenia w Czechach i pośrednio doprowadziła do wojen husyckich. W kolejnych stuleciach Hus stał się jedną z centralnych postaci czeskiej tożsamości narodowej, a rocznica jego śmierci jest dziś czeskim świętem państwowym.

Gdzie dokładnie stoi pomnik i jak go znaleźć?

Pomnik znajduje się na Husově náměstí, głównym placu Velkého Oseku, miejscowości położonej nad rzeką Labe w powiecie Kolín, w kraju środkowoczeskim. Plac pełni funkcję centralnego punktu miasteczka, więc pomnik łatwo zauważyć, przechadzając się jego centrum — stanowi naturalny punkt orientacyjny dla osób zwiedzających Velký Osek.

Najczęstsze pytania

Kto wykonał pomnik Jana Husa w Velkým Oseku? Rzeźbiarz Josef Bílek, w 1935 roku.

Z jakiego materiału wykonano pomnik? Zarówno figura, jak i cokół są wykonane z ciosanego piaskowca; wysokość całości to około siedmiu metrów.

Czy pomnik przetrwał w oryginalnej formie? Niemal w całości — w 1941 roku, podczas okupacji, kamienne bloki rozebrano, a po wojnie ponownie złożono w pierwotnym kształcie.

Jakie napisy można odczytać na cokole? „Mistr Jan Hus" z przodu, „Pravdy každému přejte!" po prawej stronie i „Milujte se vespolek!" po lewej.

Gdzie dokładnie stoi pomnik? Na Husově náměstí — głównym placu w centrum Velkého Oseku, miejscowości w powiecie Kolín w Czechach.