Holy Trinity Church

Kościół Świętej Trójcy (Kostel Nejsvětější Trojice) to gotycko-barokowa świątynia przy ulicy Božetěchova w dzielnicy Brno-Královo Pole w Brnie, dawna część klasztoru kartuzów. To jeden z najstarszych zachowanych zespołów sakralnych w mieście, a jego historia sięga XIV wieku.

Kto i kiedy założył kościół?

Fundację kościoła wraz z klasztorem kartuzów potwierdza dokument z 13 sierpnia 1375 roku, wystawiony przez margrabiego morawskiego Jana Henryka wraz z synami Jošt, Janem Sobiesławem i Prokopem. Budowa trwała kilkanaście lat i zakończyła się około 1387 roku. Powstała wówczas świątynia miała formę gotycką, typową dla klasztorów kartuskich – surową w wyrazie, podporządkowaną kontemplacyjnemu trybowi życia zakonników.

Jak zmieniała się architektura kościoła?

Budowę prowadzono w dwóch etapach. W pierwszym powstały prezbiterium, nawa główna oraz kaplica północna, pełniąca pierwotnie funkcję zakrystii. W drugim etapie dobudowano kaplicę południową, która była niegdyś kapitularzem klasztoru. Mimo licznych zniszczeń przez wieki bryła kościoła nie została zasadniczo przebudowana aż do połowy XVIII wieku, kiedy to – za czasów ostatniego przeora Athanasiusa Gottfrieda – przeprowadzono gruntowną barokizację. Prace rozpoczęte około 1760 roku objęły podwyższenie budynku, przebudowę głównej fasady oraz dodanie tzw. kaplicy szwedzkiej. To właśnie ta barokowa forma jest dziś widoczna z zewnątrz, choć gotycki rdzeń budowli przetrwał w układzie wnętrza.

Dlaczego kościół był wielokrotnie niszczony?

Klasztor kartuzów nie znajdował się w obrębie murów miejskich Brna, przez co był szczególnie narażony na działania wojenne. Świątynię i zabudowania klasztorne pustoszyły kolejno wojska husyckie w 1428 roku, armia węgierska w 1468 roku, wojska stanowe podczas powstania czeskiego w latach 1619–1620, a najdotkliwiej – Szwedzi podczas oblężenia Brna w 1643 roku. Każda z tych fal zniszczeń wymuszała naprawy, co tłumaczy warstwowy, wielofazowy charakter dzisiejszej architektury.

Co dziś mieści się w dawnym klasztorze?

Po kasacie zakonu obiekty klasztorne służyły różnym celom, w tym wojsku – koszary funkcjonowały tu aż do końca 1963 roku. Następnie zespół przejęła Politechnika Brneńska (VUT), a obecnie w dawnych budynkach klasztornych mieści się Wydział Technologii Informacyjnych tej uczelni. Sam kościół pozostaje świątynią parafialną, a cały kompleks – kościół wraz z klasztorem – jest chroniony jako zabytek kultury Republiki Czeskiej. W kościele znajdują się także historyczne organy, prezentowane zwiedzającym m.in. podczas dorocznej akcji Open House Brno.

Jak dotrzeć na miejsce?

Kościół stoi przy ulicy Božetěchova w Královym Poli, dzielnicy położonej na północny zachód od centrum Brna, w sąsiedztwie kampusu VUT. To miejsce łatwo połączyć ze zwiedzaniem okolicznych budynków uczelni oraz spacerem po spokojnej, zielonej części miasta, z dala od turystycznego zgiełku Starego Miasta.

Najczęstsze pytania

Czy kościół można zwiedzać? Tak, jako czynna świątynia parafialna jest dostępny w godzinach nabożeństw, a dodatkowo otwierany dla zwiedzających podczas wydarzeń takich jak Open House Brno.

Co jest najstarszym elementem budowli? Najstarsze fragmenty – prezbiterium, nawa i kaplica północna – pochodzą jeszcze z XIV wieku, z pierwszej fazy budowy klasztoru kartuzów.

Dlaczego kościół wygląda dziś barokowo, skoro powstał w gotyku? Bo przeszedł gruntowną przebudowę w połowie XVIII wieku, która zmieniła wygląd fasady i podniosła bryłę budynku, pozostawiając jednak gotycki układ wnętrza.

Co znajduje się dziś w budynkach dawnego klasztoru? Wydział Technologii Informacyjnych Politechniki Brneńskiej (VUT), po tym jak wcześniej obiekt służył wojsku aż do 1963 roku.