Church of Saint Lawrence

Kościół Świętego Wawrzyńca w Brnie stoi w spokojnej dzielnicy Komín, nad rzeką Svratką, z dala od zgiełku centrum miasta. To jedno z najstarszych miejsc kultu na tym terenie – jego historia sięga XIV wieku, a fundatorką pierwotnej świątyni była księżna Elżbieta Rejczka. Dziś kościół łączy gotycki rdzeń z przebudowami z przełomu XIX i XX wieku, co czyni go ciekawym przystankiem dla osób zwiedzających Brno poza utartym szlakiem turystycznym.

Jak dotrzeć do kościoła?

Kościół znajduje się przy ulicy Kristenova w dzielnicy Brno-Komín, kilka kilometrów na północny zachód od historycznego centrum Brna. Najwygodniej dojechać komunikacją miejską – Komín jest dobrze skomunikowany z centrum liniami tramwajowymi i autobusowymi, a przystanek w pobliżu kościoła pozwala dojść na miejsce pieszo w kilka minut. Okolica jest typowo mieszkalna, więc warto połączyć wizytę ze spacerem wzdłuż Svratki, która płynie tuż obok.

Jaka jest historia tego miejsca?

Pierwotna świątynia powstała w 1323 roku z fundacji Elżbiety Rejczki, wdowy po dwóch koronowanych władcach, znanej z hojnego wspierania kościołów na Morawach. Zbudowano ją w stylu gotyckim. W 1720 roku kościół został poważnie zniszczony w wielkim pożarze, po którym przeprowadzono odbudowę. Kolejny istotny remont miał miejsce w latach 1883–1884. Prawdziwie duża przebudowa nastąpiła jednak na przełomie XIX i XX wieku, gdy architekt Antonín Blažek – w odpowiedzi na rosnącą liczbę wiernych – rozebrał środkową część pierwotnej budowli i w jej miejsce wzniósł znacznie większą konstrukcję z nawą główną i dwoma nawami bocznymi, ustawioną prostopadle do dawnego układu. Zachodnia wieża oraz dawne prezbiterium po wschodniej stronie przetrwały przebudowę – prezbiterium zaadaptowano na boczną kaplicę. W 2023 roku parafia obchodziła okrągłą, 700. rocznicę powstania kościoła.

Co warto zobaczyć wewnątrz i na zewnątrz?

Mimo rozległej przebudowy z przełomu wieków kościół zachował ślady swojego gotyckiego rodowodu. W murach zachował się niewielki gotycki portal o charakterystycznym kształcie łuku zwanym „ośli grzbiet" (oslí hřbet) – spłaszczonym, siodłowatym zwieńczeniu opartym na wygiętych bokach, typowym dla późnego gotyku środkowoeuropejskiego. Wewnątrz warto zwrócić uwagę na neoromańską drewnianą ambonę przedstawiającą czterech ewangelistów oraz na stacje drogi krzyżowej pochodzące z 1932 roku. Bryła kościoła – z zachowaną zachodnią wieżą i wschodnią kaplicą wyrastającą z dawnego prezbiterium – dobrze pokazuje, jak XX-wieczna rozbudowa nałożyła się na średniowieczny rdzeń budowli.

Kiedy przyjechać?

Kościół pełni funkcję czynnej świątyni parafialnej, więc najlepszy moment na spokojne zwiedzenie wnętrza to godziny poza nabożeństwami – warto sprawdzić aktualny rozkład mszy na miejscu lub w parafii przed wizytą. Okolica Komína i brzegi Svratky są przyjemne o każdej porze roku, a spacer do kościoła można połączyć ze zwiedzaniem innych zabytków sakralnych Brna, które miasto co roku prezentuje szerzej podczas nocy otwartych kościołów.

Najczęstsze pytania

Kto ufundował kościół Świętego Wawrzyńca w Komínie? Pierwotną świątynię ufundowała w 1323 roku Elżbieta Rejczka, wdowa po dwóch władcach, znana z fundacji kościelnych na Morawach.

Dlaczego kościół wygląda inaczej niż w średniowieczu? Na przełomie XIX i XX wieku architekt Antonín Blažek rozebrał środkową część pierwotnej budowli i dobudował znacznie większą nawę główną z dwiema nawami bocznymi, zachowując jedynie zachodnią wieżę i dawne prezbiterium.

Co przetrwało z gotyckiego kościoła? Zachował się m.in. niewielki gotycki portal o charakterystycznym łuku „oslí hřbet" oraz zachodnia wieża i wschodnia część dawnego prezbiterium, dziś pełniąca funkcję kaplicy.

Czy kościół można zwiedzać samodzielnie? Tak, jako czynna świątynia parafialna jest dostępny dla zwiedzających poza godzinami nabożeństw – warto wcześniej sprawdzić aktualne godziny otwarcia u parafii.