Plac Bohaterów Getta

Plac Bohaterów Getta w krakowskim Podgórzu to jedno z najbardziej poruszających miejsc pamięci w Polsce. Dawny plac targowy, który w czasie wojny stał się centralnym punktem getta, dziś zdobi 70 dużych krzeseł – symbol pustki po ludziach, którzy już nie wrócili do swoich domów.

Co to za miejsce?

Plac wytyczono w pierwszej połowie XIX wieku. Przez dziesięciolecia był zwykłym podgórskim rynkiem, a później także przystankiem, postojem taksówek i parkingiem. Jego dawna nazwa, Plac Zgody, brzmi dziś gorzko w zestawieniu z tym, co wydarzyło się tu w czasie okupacji niemieckiej.

Jaka jest historia placu?

Wiosną 1941 roku Niemcy utworzyli w Podgórzu getto dla krakowskich Żydów. Plac stał się jego największą otwartą przestrzenią i miejscem codziennych zbiórek. Tu przeprowadzano selekcje, stąd wyruszały grupy wysyłane do obozów, a podczas likwidacji getta w marcu 1943 roku rozegrały się najtragiczniejsze sceny. Mieszkańcy kierowani byli na deportację lub do pobliskiego obozu w Płaszowie.

Czym są krzesła na placu?

Pomnik, odsłonięty w 2005 roku po gruntownej przebudowie placu, składa się z 33 dużych krzeseł z żeliwa i brązu oraz 37 mniejszych, na których można usiąść. Pusty mebel mówi o nieobecności: ludzie zniknęli, rzeczy zostały. Krzesła stoją w rozproszeniu, jakby ktoś w pośpiechu opuścił mieszkania i zostawił je na ulicy. Każde z nich upamiętnia ofiary – ich liczba nawiązuje do skali tragedii, a nie do pojedynczych nazwisk. Plac przestał być parkingiem i stał się przestrzenią zadumy.

Co warto zobaczyć w okolicy?

Przy placu mieści się dawna Apteka pod Orłem, dziś oddział Muzeum Krakowa. Jej właściciel, Tadeusz Pankiewicz, jako jedyny Polak miał aptekę wewnątrz getta i zdecydował się w nim pozostać. Pomagał mieszkańcom: wydawał leki, przekazywał wiadomości, ukrywał dokumenty i udzielał schronienia. Po wojnie został uhonorowany tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. W dawnych pomieszczeniach apteki zobaczysz oryginalne wyposażenie, dokumenty i opowieść o codziennym życiu w getcie.

Kilkaset metrów dalej zachowały się fragmenty muru getta z charakterystycznym zwieńczeniem w kształcie nagrobnych macew. Niedaleko jest także dawna fabryka Oskara Schindlera, w której mieści się muzeum poświęcone okupowanemu Krakowowi.

Jak zwiedzać plac?

Na zwiedzanie wystarczy kwadrans, ale warto zostać dłużej. Najlepiej przejść między krzesłami powoli, przeczytać tablice i usiąść na jednym z mniejszych siedzisk. Rano jest zwykle spokojniej. Plac leży po drugiej stronie Wisły od Kazimierza, więc łatwo połączyć go ze spacerem po Podgórzu, rynkiem podgórskim i kościołem św. Józefa. To miejsce wymaga ciszy i szacunku – nie jest tłem do zdjęć, lecz miejscem pamięci.

Najczęstsze pytania

Czy wstęp na plac jest płatny? Nie, to otwarta przestrzeń publiczna dostępna o każdej porze.

Jak dojść z Kazimierza? Pieszo przez most Piłsudskiego lub most Powstańców Śląskich, około 20–25 minut spacerem.

Czy można siadać na krzesłach? Można na tych mniejszych. Duże, odlane z metalu, to pomnik i lepiej traktować je z szacunkiem.

Czy warto połączyć wizytę z muzeum? Tak, Apteka pod Orłem i dawna fabryka Schindlera świetnie dopełniają historię placu.