František Křižík

Pomnik Františka Křižíka to monumentalne upamiętnienie jednego z najsłynniejszych czeskich elektrotechników i wynalazców, stojące w Křižíkovych sadach w śródmieściu Pilzna. Łączy w sobie popiersie inżyniera z pamiątkową tablicą pełną symboli nawiązujących do jego wynalazków i światowych sukcesów.

Gdzie znajduje się pomnik?

Pomnik stoi w Křižíkovych sadach (Křižíkovy sady) w dzielnicy Vnitřní Město, czyli w samym centrum Pilzna, niedaleko budynku Muzeum Etnograficznego. To spokojne, zielone miejsce w sercu miasta, chętnie odwiedzane zarówno przez mieszkańców na spacerach, jak i turystów zwiedzających historyczne centrum Pilzna. Dojście jest łatwe pieszo z rynku i głównych atrakcji miasta.

Kim był František Křižík?

František Křižík (1847–1941) to czeski inżynier elektryk i wynalazca, którego imię do dziś kojarzone jest z pionierskimi pracami nad oświetleniem elektrycznym w Europie Środkowej. To właśnie w Pilznie, przy ulicy U Zvonu, Křižík wraz z zaledwie sześcioma pracownikami rozpoczął produkcję swoich słynnych lamp łukowych — wynalezionych w 1880 roku i zaprezentowanych szerokiej publiczności na Wystawie Światowej w Paryżu w 1881 roku, gdzie zdobyły medal. Lampy te stopniowo rozeszły się po całym świecie, czyniąc Pilzno jednym z ważnych ośrodków wczesnej elektrotechniki w Europie.

Jak wygląda pomnik?

Obecna forma pomnika to połączenie kilku elementów rzeźbiarskich i architektonicznych. Centralnym punktem jest popiersie Křižíka autorstwa Stanislava Kukrála. Towarzyszy mu pamiątkowa tablica zaprojektowana przez Aloisa Holuba, na której przedstawiono trzy lampy łukowe — nawiązanie do wynalazku inżyniera — oraz orła z rozpostartymi skrzydłami trzymającego tarczę z datą 1881, rokiem paryskiego sukcesu. W tle tarczy widnieje sylwetka wieży Eiffla i napis odnoszący się do Paryża, a poniżej sylwetka charakterystycznych dominant architektonicznych Pilzna wraz z datą 1880 — rokiem wynalezienia lampy łukowej. Rozwiązanie architektoniczne całości zaprojektował Svatopluk Janke, a realizację przeprowadził Jaroslav Chudáček.

Jaka jest historia tego miejsca?

Historia upamiętnienia Křižíka w Pilznie jest dłuższa, niż mogłoby się wydawać patrząc na obecny pomnik. Pierwsza pamiątkowa tablica została odsłonięta już w 1936 roku, podczas uroczystego zjazdu Elektrických podniků města Plzně (Zakładów Elektrycznych Miasta Pilzna), w obecności samego Františka Křižíka. Tablica została umieszczona na budynku U Zvonu — miejscu, w którym inżynier rozpoczynał produkcję swoich lamp. W 1941 roku tablicę przeniesiono i włączono do nowego pomnika wzniesionego w miejskich sadach, a ostateczną, obecną lokalizację obiekt otrzymał w 1997 roku, kiedy to pomnik ustawiono w dzisiejszym kształcie w Křižíkovych sadach.

Dlaczego warto tam zajrzeć?

Pomnik Františka Křižíka to nie tylko punkt na mapie zabytków Pilzna, ale też przypomnienie o roli miasta w historii europejskiej elektrotechniki. To miejsce docenią osoby zainteresowane historią techniki i wynalazków, ale też każdy, kto spaceruje po centrum Pilzna i szuka spokojnego zakątka z ciekawą historią w tle. Sąsiedztwo Muzeum Etnograficznego pozwala połączyć wizytę przy pomniku ze zwiedzaniem innych atrakcji tej części miasta.

Najczęstsze pytania

Kim był František Křižík? Był czeskim inżynierem elektrykiem i wynalazcą, twórcą lampy łukowej (1880), który rozpoczął jej produkcję w Pilznie i zaprezentował wynalazek na Wystawie Światowej w Paryżu w 1881 roku.

Gdzie dokładnie stoi pomnik? W Křižíkovych sadach w dzielnicy Vnitřní Město w centrum Pilzna, w pobliżu budynku Muzeum Etnograficznego.

Kiedy powstał obecny pomnik? Pierwsza tablica pochodzi z 1936 roku, w 1941 roku włączono ją do nowego pomnika w sadach, a obecną formę i lokalizację obiekt otrzymał w 1997 roku.

Co przedstawiają elementy pomnika? Popiersie Křižíka, trzy lampy łukowe, orła z tarczą i datą 1881 nawiązującą do sukcesu w Paryżu oraz sylwetkę Pilzna z datą 1880 — rokiem wynalezienia lampy łukowej.