Evangelical church (Humpolec)

Kościół ewangelicki w Humpolcu to niewielka, ale historycznie ważna świątynia protestancka stojąca przy ulicy Husova w czeskim Humpolcu, w powiecie Pelhřimov, w kraju Wysoczyna (Vysočina). Budynek jest jednym z materialnych śladów tolerancyjnej wspólnoty luterańskiej, która ukształtowała się w mieście jeszcze w XVIII wieku, i od 2012 roku podlega ochronie jako zabytek kultury Republiki Czeskiej.

Skąd wzięła się parafia ewangelicka w Humpolcu?

Początek historii sięga patentu tolerancyjnego wydanego przez cesarza Józefa II w 1781 roku, który po raz pierwszy od czasów kontrreformacji pozwolił na oficjalne, choć ograniczone, funkcjonowanie wyznań niekatolickich w monarchii habsburskiej. W Humpolcu z możliwości tej szybko skorzystano — do nowo powstającej gminy ewangelickiej zgłosiło się 44 rodzin, a w lipcu 1783 roku formalnie ukonstytuowany został luterański zbór ewangelicki. Był to jeden z wcześniejszych tego typu ruchów religijnych na terenie dzisiejszej Wysoczyny, powstały niedługo po samym wydaniu patentu.

Jak wyglądał pierwszy kościół tolerancyjny?

Zanim powstała obecna budowla przy Husovej, wspólnota modliła się w drewnianym kościele tolerancyjnym wzniesionym na wzniesieniu zwanym Zichpil, na obrzeżach ówczesnego miasta. Świątynię tę uroczyście poświęcono 9 października 1785 roku. Przez kilka dekad służyła ona rosnącej liczbie wiernych, jednak w miarę rozwoju parafii jej pojemność przestała wystarczać.

Dlaczego zbudowano nowy kościół w latach 60. XIX wieku?

Na przełomie lat 50. i 60. XIX wieku stało się jasne, że stary kościół tolerancyjny na Zichpilu nie pomieści już wszystkich wiernych. Zdecydowano się na budowę nowej, murowanej świątyni w centralniejszej części miasta, przy dzisiejszej ulicy Husova. Nowy kościół, jednonawowy i o prostokątnym rzucie, powstał w latach 1861–1862 według projektu architekta J. Martina. Trzy dekady później, w 1891 roku, budowlę wzbogacono o neoromańską wieżę o wysokości 36 metrów, zaprojektowaną przez architekta Josefa Blechę z praskiego Karlína — to właśnie ta wieża nadaje kościołowi charakterystyczną, rozpoznawalną z daleka sylwetkę.

Co warto wiedzieć, zwiedzając kościół dziś?

Kościół wraz z sąsiadującą plebanią i budynkiem dawnej szkoły ewangelickiej tworzy zwarty zespół zabudowy związanej z historią miejscowego protestantyzmu. Od 2012 roku cały ten zespół — kościół, plebania i szkoła — figuruje na liście zabytków kultury Republiki Czeskiej, co potwierdza jego znaczenie historyczne i architektoniczne dla regionu. Świątynia bywa otwierana dla zwiedzających i mieszkańców przy okazji ogólnokrajowej akcji Noc kostelů (Noc Kościołów), organizowanej co roku w wielu czeskich miastach.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się kościół ewangelicki w Humpolcu? Przy ulicy Husova w Humpolcu, w powiecie Pelhřimov, w kraju Wysoczyna, w środkowych Czechach.

Kiedy powstał obecny budynek kościoła? Świątynię wzniesiono w latach 1861–1862 według projektu architekta J. Martina, a w 1891 roku dobudowano do niej wysoką neoromańską wieżę.

Czy to pierwszy kościół ewangelicki w Humpolcu? Nie — poprzedzał go drewniany kościół tolerancyjny na wzniesieniu Zichpil, poświęcony w 1785 roku, wzniesiony po tym, jak w 1783 roku ukonstytuował się tu zbór luterański.

Czy budynek jest chroniony prawnie? Tak, od 2012 roku kościół wraz z plebanią i dawną szkołą ewangelicką jest wpisany na listę zabytków kultury Republiki Czeskiej.