Delmerensmolen

Delmerensmolen to pozostałości murowanego wiatraka stojącego w Aarsele, dzielnicy Tielt, w belgijskim regionie Flandria Zachodnia. Budowla znajduje się na rogu ulic Delmerensmolenstraat i Sterrestraat i przez dziesięciolecia była jednym z charakterystycznych punktów tej wiejskiej okolicy.

Jaka jest historia tego miejsca?

W tym samym miejscu od pierwszej połowy XVII wieku stał drewniany wiatrak typu koźlak (standerdmolen). W 1854 roku został on rozebrany, a jego wnętrze — w tym część mechanizmów — wykorzystano przy budowie nowego, murowanego młyna wzniesionego z kamienia. Nowa budowla, oddana do użytku w 1857 roku, miała formę okrągłego młyna typu beltmolen, czyli wiatraka usytuowanego na sztucznie usypanym kopcu ziemnym, który ułatwiał dostęp wozom z ziarnem bezpośrednio do wnętrza konstrukcji.

Skąd wzięła się nazwa?

Nazwa młyna pochodzi od rodziny Delmeire, która była jego właścicielem od XVIII wieku aż do początku XX wieku. To właśnie ten wielopokoleniowy związek z jedną rodziną nadał obiektowi miano, pod którym funkcjonuje do dziś, mimo że później młyn wielokrotnie zmieniał właścicieli.

Do czego służył młyn?

Delmerensmolen pełnił podwójną funkcję — działał zarówno jako młyn zbożowy (korenmolen), mielący ziarno na mąkę, jak i jako młyn olejowy (oliemolen), służący do tłoczenia oleju z nasion roślin oleistych. Ta wszechstronność była typowa dla wiejskich młynów tego regionu, które musiały odpowiadać na różnorodne potrzeby okolicznych gospodarstw.

Kiedy młyn przestał działać?

Ze względu na swoją wartość historyczną i architektoniczną młyn zbożowy został objęty ochroną zabytkową już w 1944 roku. Mimo tego statusu, produkcję przemysłową ostatecznie wstrzymano w 1956 roku, co było wspólnym losem wielu tradycyjnych wiatraków w Belgii w okresie powojennej mechanizacji rolnictwa i przemysłu młynarskiego.

Co działo się z młynem w kolejnych dekadach?

W 1975 roku obiekt zakupił lekarz z miejscowości Zulte. Później przekazał on młyn do angielskiej spółki, która jednak ogłosiła upadłość w 1992 roku. Brak stabilnego zarządzania i inwestycji w utrzymanie doprowadził do stopniowego, ale wyraźnego pogarszania się stanu technicznego budowli.

Jak wygląda młyn dzisiaj?

Do 2004 roku stan Delmerensmolen był na tyle zły, że konstrukcja stanowiła zagrożenie dla otoczenia. W odpowiedzi na to, w 2005 roku firma Groep Monument, działając na zlecenie gminy, zdemontowała najbardziej niebezpieczne elementy górnej części młyna — dach, skrzydła, mechanizm obrotowy wraz z wieńcem obrotowym, górny wał z kołem hamulcowym, łożysko oraz jedno ze skrzydeł. Ta interwencja miała zapobiec katastrofie budowlanej, jednocześnie pozbawiając wiatrak jego najbardziej rozpoznawalnych elementów.

Czy Delmerensmolen jest nadal zabytkiem?

Nie. Mocą decyzji ministerialnej z 20 października 2020 roku ochrona zabytkowa stenen windmolen Delmerensmolen w Tielt (Aarsele) została całkowicie zniesiona. Oznacza to formalne uznanie, że obiekt w obecnym stanie nie spełnia już kryteriów wymaganych do zachowania statusu chronionego monumentu.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Delmerensmolen? Na rogu Delmerensmolenstraat i Sterrestraat w Aarsele, dzielnicy gminy Tielt w prowincji Flandria Zachodnia.

Czy młyn można zwiedzać od środka? Ze względu na zły stan techniczny i zdjęcie ochrony zabytkowej dostęp do wnętrza jest mocno ograniczony lub niemożliwy — obiekt najlepiej oglądać z zewnątrz.

Czy młyn nadal ma skrzydła? Nie, kluczowe elementy górnej konstrukcji, w tym skrzydła i dach, zostały zdemontowane w 2005 roku ze względów bezpieczeństwa.

Skąd pochodzi nazwa młyna? Od rodziny Delmeire, właścicieli obiektu od XVIII wieku do początku XX wieku.