Artemeersmolen

Artemeersmolen to murowany, okrągły wiatrak stojący w Poeke, dzielnicy gminy Aalter we Flandrii Wschodniej, tuż przy granicy z sąsiednią gminą. Ten kamienny młyn od dwóch wieków wpisuje się w krajobraz niewielkiej wsi i pozostaje jednym z nielicznych tak dobrze zachowanych obiektów tego typu w regionie Meetjesland.

Kiedy powstał młyn?

Artemeersmolen wzniesiono w 1810 roku, najprawdopodobniej według projektu Karela Wibo. Zastąpił on starszy, drewniany młyn-koźlak znany jako Eekhoutmolen, który stał wcześniej w pobliskiej gminie Kanegem i został przeniesiony bądź zastąpiony nową, trwalszą konstrukcją. Pierwszym właścicielem murowanego młyna był Francois Van De Weghe, mieszkaniec Poeke, który zainwestował w nowoczesny jak na owe czasy obiekt łączący dwie funkcje gospodarcze.

Do czego służył młyn?

Od samego początku Artemeersmolen pracował podwójnie: mielił zboże na mąkę, a jednocześnie tłoczył olej z nasion oleistych. Taka kombinacja funkcji była w tamtym okresie praktycznym rozwiązaniem dla okolicznych rolników, którzy w jednym miejscu mogli przetworzyć zarówno zboża, jak i surowce olejowe. Produkcja oleju trwała aż do około 1914 roku, kiedy to zaprzestano tej działalności, a związane z nią urządzenia zdemontowano, pozostawiając młyn wyłącznie przy funkcji mielenia zboża.

Jakie wydarzenia zapisały się w historii młyna?

Historia Artemeersmolen nie była pozbawiona dramatycznych momentów. W 1886 roku doszło do poważnego wypadku, w którym śmierć poniósł młodociany pomocnik młynarza – tragedia, jakich w historii wiatraków pracujących ręcznie i mechanicznie nie brakowało. Kolejny cios młyn otrzymał w październiku 1918 roku, pod koniec I wojny światowej, kiedy uległ poważnym uszkodzeniom. Obiekt wyremontowano, co pozwoliło mu dalej funkcjonować.

Wraz z postępem technicznym młyn zaczął tracić na znaczeniu jako urządzenie napędzane wyłącznie wiatrem. Krótko po 1931 roku zainstalowano w nim silnik diesla, który miał wspomagać lub zastępować napęd wiatrowy w okresach bezwietrznych. Ostatecznie w 1952 roku zaprzestano mielenia z wykorzystaniem siły wiatru, a sam obiekt zaczął popadać w ruinę.

Jak młyn odzyskał dawną świetność?

Losy Artemeersmolen odwróciły się dzięki pracom restauracyjnym prowadzonym w latach 1975–1977. Dzięki nim wiatrak odzyskał sprawność techniczną i wrócił do stanu umożliwiającego pracę, stając się jednocześnie cennym zabytkiem techniki i architektury przemysłowej regionu. Od tego czasu młyn jest utrzymywany jako obiekt dziedzictwa, świadczący o dawnych metodach przetwarzania zboża w tej części Flandrii.

Czy młyn wciąż działa?

Tak – od 2015 roku Artemeersmolen pełni funkcję profesjonalnego młyna piekarskiego. Oznacza to, że mielona w nim mąka trafia do rzeczywistej produkcji piekarniczej, a nie służy wyłącznie jako pokaz historyczny. To rzadkie połączenie zabytkowej konstrukcji z realnym, codziennym zastosowaniem czyni ten obiekt wyjątkowym na tle wielu innych zachowanych wiatraków w Belgii, które pełnią już tylko funkcję muzealną.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Artemeersmolen? Młyn stoi w miejscowości Poeke, wchodzącej w skład gminy Aalter, w prowincji Flandria Wschodnia, blisko granicy z sąsiednią gminą Tielt.

Z jakiego materiału zbudowany jest młyn? To murowany, kamienny młyn okrągły, w odróżnieniu od starszych, drewnianych konstrukcji typu koźlak, jak wcześniejszy Eekhoutmolen.

Czy można zwiedzać Artemeersmolen? Jako czynny obiekt piekarski i zabytek techniki młyn jest częścią lokalnego dziedzictwa Meetjeslandu, choć dostępność dla zwiedzających zależy od bieżących godzin otwarcia ustalanych przez obecnych operatorów.

Czym różni się Artemeersmolen od typowych wiatraków w regionie? Wyróżnia go podwójna historyczna funkcja (młyn zbożowy i olejarnia), udana renowacja po latach zaniedbania oraz utrzymanie realnej produkcji piekarskiej do dziś.