Church of the Assumption of the Virgin Mary

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Brnie stoi w dzielnicy Zábrdovice, na wschodnim skraju miasta, i jest jedną z najciekawszych barokowych świątyń w mieście — dawną częścią klasztoru premonstratensów.

Jak dotrzeć na miejsce?

Kościół znajduje się w części Zábrdovice, administracyjnie należącej do dzielnicy Brno-Židenice, tuż przy rzece Svitawie, na skrzyżowaniu ulic Lazaretní i Zábrdovická. To obszar położony na wschód od historycznego centrum Brna, dobrze skomunikowany transportem miejskim — najwygodniej dojechać tramwajem lub autobusem w kierunku Zábrdovic, a stamtąd dojść pieszo kilka minut. Charakterystyczna bryła kościoła z wysoką wieżą widoczna jest już z głównych ulic dzielnicy, więc trudno ją przeoczyć.

Jaka jest historia kościoła?

Początki miejsca sięgają średniowiecza — na tym terenie istniała wcześniej romańsko-gotycka świątynia, która pod koniec XIII wieku ustąpiła miejsca kościołowi pod wezwaniem Wniebowzięcia. Budowla ucierpiała poważnie podczas szwedzkiego oblężenia Brna w 1645 roku, co w praktyce wymusiło jej odbudowę od podstaw.

Obecny, barokowy kształt kościół zawdzięcza przebudowie z lat 1661–1668, przeprowadzonej według projektu wiedeńskiego architekta Giovanniego Pietra Tencalli, w ramach istniejącego wówczas klasztoru premonstratensów w Zábrdovicích. W połowie XVIII wieku od strony południowej dobudowano wieloboczną kaplicę Matki Boskiej Częstochowskiej — detal, który dziś wyraźnie wyróżnia bryłę świątyni.

Losy kościoła zmieniły się za panowania cesarza Józefa II, gdy w ramach reform józefińskich klasztor premonstratensów został skasowany, a jego zabudowania przeznaczono na inne cele (m.in. szpital wojskowy). Sam kościół nie podzielił jednak losu klasztoru — pozostał czynną świątynią parafialną i pełni tę funkcję do dziś. Cały zespół dawnego klasztoru wraz z kościołem jest dziś objęty ochroną jako zabytek kultury Republiki Czeskiej. Na początku XXI wieku, w latach 2005–2006, budynek zamknięto z powodu złego stanu technicznego i poddano gruntownej renowacji; kościół otworzono ponownie w 2006 roku, choć prace konserwatorskie kontynuowano jeszcze po tym terminie.

Co warto zobaczyć w środku?

Wnętrze kościoła to prawdziwa galeria środkowoeuropejskiego baroku. Na ołtarzu głównym w prezbiterium znajduje się obraz przedstawiający Wniebowzięcie Marii Panny autorstwa Franza Antona Maulbertscha, jednego z najbardziej cenionych malarzy działających wówczas na Morawach. Sklepienie prezbiterium i nawy zdobią monumentalne freski figuralne autorstwa Josefa Winterhaldera Młodszego, ucznia Maulbertscha — to właśnie te malowidła nadają wnętrzu charakterystyczny, teatralny rozmach typowy dla baroku. Warto też zwrócić uwagę na wspomnianą kaplicę Matki Boskiej Częstochowskiej, dobudowaną w XVIII wieku, oraz na ogólny układ przestrzenny, który zachował czytelny plan dawnego kościoła klasztornego.

Kiedy przyjechać?

Kościół pełni funkcję czynnej parafii, dlatego zwiedzanie poza nabożeństwami jest zazwyczaj możliwe, choć godziny otwarcia mogą się zmieniać sezonowo — warto sprawdzić aktualny rozkład na miejscu lub na stronie parafii przed wizytą. Dzielnica Zábrdovice nie jest typowym punktem turystycznym Brna, dzięki czemu kościół można zwiedzać spokojnie, bez tłumów charakterystycznych dla atrakcji w samym centrum miasta.

Najczęstsze pytania

Czy kościół w Zábrdovicích to to samo co jezuicki kościół Wniebowzięcia w centrum Brna? Nie — to dwie różne świątynie noszące podobne wezwanie. Opisywany tu kościół stoi w Zábrdovicích i wywodzi się z dawnego klasztoru premonstratensów, w odróżnieniu od kościoła jezuickiego położonego bliżej centrum miasta.

Kto zaprojektował obecny, barokowy budynek? Przebudowę w latach 1661–1668 zaprojektował wiedeński architekt Giovanni Pietro Tencalla, działający wówczas na zlecenie klasztoru premonstratensów.

Jakie dzieła sztuki warto zobaczyć wewnątrz? Przede wszystkim obraz Wniebowzięcia Marii Panny na ołtarzu głównym pędzla Franza Antona Maulbertscha oraz freski Josefa Winterhaldera Młodszego zdobiące sklepienie prezbiterium i nawy.

Czy kościół był niedawno remontowany? Tak — w latach 2005–2006 budynek zamknięto z powodu złego stanu technicznego i przeprowadzono gruntowną renowację, po której ponownie otwarto go dla wiernych i zwiedzających.