Church of St Brandon

Kościół św. Brandona (Church of St Brandon) stoi w wiosce Brancepeth, w hrabstwie Durham w północno-wschodniej Anglii, kilka kilometrów na południowy zachód od centrum miasta Durham. To zabytkowa świątynia parafialna, której wieża sięga końca XII wieku, a pod nią odkryto ślady jeszcze starszej, anglosaskiej budowli. Wnętrze nosi dziś ślady dramatycznych wydarzeń z końca XX wieku, ale kościół nadal przyciąga miłośników historii i architektury.

Gdzie leży kościół św. Brandona?

Świątynia znajduje się w Brancepeth, niewielkiej miejscowości na wschód od Willington, w pobliżu zamku Brancepeth. Współrzędne to około 54,7337 N, 1,6524 W. Choć w nazwie lokalizacji pojawia się Durham, chodzi o hrabstwo, a nie o samo miasto. Wioska jest dobrym celem krótkiej wycieczki z Durham.

Jak stary jest ten kościół?

Najstarszą zachowaną częścią budowli jest wieża z końca XII wieku. Podczas prac restauratorskich u jej podstawy znaleziono anglosaskie elementy kamienne pochodzące z wcześniejszej budowli. Wczesnośredniowieczny układ rozbudowano w XIII stuleciu o nawę z nawami bocznymi. W późniejszych wiekach dodano kolejne elementy, między innymi przebudowane prezbiterium oraz nadokienną kondygnację nawy głównej (tzw. clerestorium) w XV wieku. W 1483 roku ufundowano tu kaplicę Jesus Chantry.

Kto stoi za historią Brancepeth?

Z kościołem związane są dwa wielkie rody. Rodzina Bulmerów władała tutejszym majątkiem także po podboju normańskim. Małżeństwo ich dziedziczki z Geoffreyem de Neville w 1174 roku przekazało dobra rodzinie Nevillów, która na wieki ukształtowała lokalną historię. Zmiany w budowli łączy się z Nevillami około 1319 i 1375 roku.

Rola Johna Cosina

Wyjątkowy ślad zostawił John Cosin, mianowany rektorem parafii w 1622 roku, późniejszy biskup Durham i zwolennik reform liturgicznych arcybiskupa Lauda. Ozdobił wnętrze bogatymi snycerskimi pracami z dębu: ołtarzem z retabulum, przegrodą prezbiterium, stallami i okazałym dachem. Dach prezbiterium ukończył w 1638 roku Robert Barker. Dzięki temu świątynia uchodziła za jeden z najlepszych przykładów dekoracji kościelnej z XVII wieku w regionie.

Pożar i odbudowa

W 1998 roku pożar zniszczył znaczną część wyposażenia z czasów Cosina. Wnętrze odbudowano później w prostszym stylu, więc dawny przepych drewnianych detali nie przetrwał. Mimo to układ średniowiecznej budowli pozostał czytelny.

Co warto zobaczyć w środku?

Kościół zawiera cenną kolekcję płyt nagrobnych z krzyżami z XII i XIII wieku. To jedne z ciekawszych elementów wyposażenia dla osób interesujących się średniowieczną rzeźbą nagrobną. Warto zwrócić uwagę także na różne fazy budowy widoczne w murach: od XII-wiecznej wieży, przez XIII-wieczną nawę, po późniejsze przeróbki.

Skąd nazwa?

Imię patrona wiąże się z irlandzkim świętym Brendanem (Brandonem). Lokalne tradycje, w tym opowieść o ukrywaniu płyt w clerestorium przed wandalami, nie mają jednak potwierdzenia w źródłach naukowych, więc traktuje się je ostrożnie.

Najczęstsze pytania

Czy kościół św. Brandona leży w mieście Durham? Nie. Znajduje się w wiosce Brancepeth w hrabstwie Durham, kilka kilometrów od miasta.

Z jakiego okresu pochodzi najstarsza część? Wieża pochodzi z końca XII wieku, a pod nią znaleziono ślady anglosaskie.

Kim był John Cosin? Rektorem parafii od 1622 roku i późniejszym biskupem Durham, który ufundował bogatą dębową dekorację wnętrza.

Czy dawne drewniane wyposażenie przetrwało? Nie. Większość zniszczył pożar w 1998 roku, a wnętrze odbudowano w prostszej formie.

Co jest najciekawsze dla zwiedzających? Średniowieczna wieża, historia rodów Nevillów i Cosina oraz płyty nagrobne z XII i XIII wieku.