Church of Saints Peter and Paul in Byšičky

Kościół św. Piotra i Pawła w Byšičkách stoi na zalesionym wzgórzu tuż przy Lázních Bělohrad, w powiecie Jiczyn, w kraju hradeckim. To jedyna pozostałość po dawnej wsi Byšičky, która zniknęła z mapy w czasie wojny trzydziestoletniej — dziś po osadzie nie ma śladu, ale kościółek przetrwał i wciąż przyciąga turystów oraz pielgrzymów.

Jak dotrzeć?

Byšičky leżą około czterech kilometrów na południowy wschód od centrum Lázní Bělohrad, w kierunku Miletína, na terenie katastralnym wsi Brtev. Administracyjnie to część gminy Lázně Bělohrad, choć samo miejsce od dawna funkcjonuje jako odrębny, dobrze znany punkt na mapie turystycznej regionu. Do kościoła prowadzi znakowany szlak pieszy poświęcony Karolowi Jaromírowi Erbenowi, którym można dojść zarówno z uzdrowiska, jak i z pobliskiego Miletína — rodzinnego miasta poety. Wzgórze otacza też przyrodniczy rezerwat Byšičky, więc spacer do kościoła łatwo połączyć z krótką wycieczką w naturze.

Co zobaczysz?

Najstarsza wzmianka o kościele pochodzi z 1267 roku — stał tu wówczas niewielki romański kościółek, z którego do dziś zachowała się prezbiterium wraz z charakterystyczną apsydą, pochodzące jeszcze z XIII wieku. Nawę dobudowano w 1720 roku, a wieżę dopiero w 1850, kilka lat później, w 1854 roku, całość gruntownie odnowił Alfons Aichelburg. Wewnątrz warto zwrócić uwagę na ołtarz maryjny. Wokół kościoła, na szczycie wzgórza, biegnie droga krzyżowa prowadząca do świątyni — została odrestaurowana wraz z całym otoczeniem. Przy wejściu można też zobaczyć kamień, w którym — jak głosi miejscowa legenda — odcisnęły się kolana świętego Piotra.

Kościół pełni funkcję kościoła filialnego parafii w Lázních Bělohrad i jest chroniony jako zabytek kultury. Otacza go niewielki cmentarz, na którym spoczywają m.in. kompozytor Karel Moor (1873–1945) wraz z żoną, śpiewaczką operową Terezą Moorovą (1890–1976), nauczycielka i pisarka Leontina Mašínová (1882–1975) oraz ksiądz František Nosek (1879–1956), notariusz biskupi. W latach 1851–1880 przy kościele mieszkał Augustyn Hoření, uznawany za ostatniego czeskiego pustelnika — jego obecność do dziś jest częścią lokalnych opowieści o tym miejscu.

Malownicze położenie kościoła pośród niewielkiego cmentarza zainspirowało Karola Jaromíra Erbena, pochodzącego z pobliskiego Miletína, do napisania ballady „Świąteczna koszula" (Svatební košile) z cyklu „Kytice" — jednego z najbardziej znanych dzieł czeskiej poezji romantycznej.

Kiedy przyjechać?

Kościół i otaczające go wzgórze najlepiej zwiedzać wiosną i latem, gdy dłuższe dni sprzyjają spacerom po drodze krzyżowej i okolicznym lesie. Jesień to z kolei dobra pora dla tych, którzy szukają spokoju — mniej turystów i nastrojowa sceneria dobrze oddają klimat, który zainspirował Erbena.

Najczęstsze pytania

Czy Byšičky to osobna miejscowość, czy część Lázní Bělohrad? Byšičky to dawna, dziś nieistniejąca wieś, której teren administracyjnie należy do gminy Lázně Bělohrad (katastralnie do wsi Brtev). Sama osada zniknęła w czasie wojny trzydziestoletniej, a jedynym śladem po niej pozostał kościół na wzgórzu.

Jak stary jest kościół w Byšičkách? Pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1267 roku, a zachowana do dziś prezbiterium z apsydą pochodzi jeszcze z okresu romańskiego, z XIII wieku.

Z czym kojarzone jest to miejsce w czeskiej literaturze? To właśnie widok kościoła otoczonego cmentarzem zainspirował Karola Jaromíra Erbena do napisania ballady „Świąteczna koszula" z tomu „Kytice".

Kto jest pochowany na cmentarzu przy kościele? Wśród pochowanych są kompozytor Karel Moor z żoną, śpiewaczką operową Terezą Moorovą, nauczycielka i pisarka Leontina Mašínová oraz ksiądz František Nosek.