Church of Saint Mary Magdalene in Deštné v Orlických horách

Kościół św. Marii Magdaleny w Deštné v Orlických horách to barokowa świątynia, która od trzystu lat dominuje nad tą górską miejscowością w Górach Orlickich. Dwie charakterystyczne, lekko skośnie ustawione wieże na fasadzie widać już z daleka, a wnętrze kryje jedno z bardziej niezwykłych rozwiązań ołtarzowych w regionie. Kościół stoi w gminie w powiecie Rychnov nad Kněžnou, w kraju hradeckim, i jest ważnym punktem na trasie osób zwiedzających spuściznę architektoniczną Jana Blažeja Santiniego.

Kto zaprojektował kościół i dlaczego akurat tutaj?

Budowlę zaprojektował Jan Blažej Santini-Aichel, jeden z najważniejszych czeskich architektów epoki baroku, znany z łączenia form barokowych z elementami gotyckimi. Inwestorem był hrabia František Karel II. Libštejnský z Kolowrat, który zlecił wzniesienie nowego kościoła w miejscu starszej, gotyckiej świątyni. Ta pierwotna budowla pełniła funkcję kościoła parafialnego już od XIV wieku, więc miejsce kultu w Deštném ma znacznie dłuższą historię niż obecny, barokowy budynek.

Kiedy powstał kościół?

Kamień węgielny pod nową budowę położono 12 października 1720 roku. W imieniu wikariusza generalnego diecezji hradeckiej, księdza Tobiáša Josefa Neumanna, uroczystości przewodniczył ksiądz Schmidel. Same prace budowlane trwały od 1720 do 1726 roku. Kościół zachował się w dużej mierze w pierwotnym kształcie, choć przeszedł też późniejsze remonty – po jednym z nich, w 1992 roku, świątynię ponownie konsekrowano.

Jak wygląda architektura kościoła?

To jednonawowa budowla z prezbiterium opartym na nietypowym, sześciobocznym rzucie ustawionym poprzecznie do osi kościoła – rozwiązanie charakterystyczne dla Santiniego, który lubił łamać schemat prostego, prostokątnego wnętrza. Fasadę zachodnią flankują dwie graniastosłupowe wieże, celowo lekko skręcone względem osi budynku, co nadaje elewacji dynamiki i jest jednym z rozpoznawalnych elementów santiniowskiego stylu. Wnętrze nakrywa płaski strop, inny niż typowe barokowe sklepienia kolebkowe.

Co warto zobaczyć wewnątrz?

Największą osobliwością kościoła jest ołtarz główny – zamiast klasycznego obrazu czy rzeźby na wprost, znajduje się tu głęboka nisza przypominająca grotę, w której umieszczono plastyczną scenę przedstawiającą świętą Marię Magdalenę na pustyni. To rozwiązanie wyraźnie odbiega od typowych barokowych ołtarzy i przyciąga uwagę już od progu kościoła. Sam ołtarz, pochodzący z XVIII wieku, jest dziełem rzeźbiarza J. Hartmanna. W kościele zachowały się też organy z 1729 roku, barokowa chrzcielnica oraz obrazy stacji drogi krzyżowej pochodzące z pierwszej połowy XVIII wieku.

Dla kogo jest to miejsce?

Kościół zainteresuje przede wszystkim osoby śledzące szlak architektury Santiniego w Czechach – Deštné to jeden z mniej znanych, ale charakterystycznych przystanków tej trasy. Warto go połączyć ze zwiedzaniem samych Gór Orlickich, bo miejscowość leży w atrakcyjnej turystycznie okolicy, dobrze znanej z tras pieszych i narciarskich.

Najczęstsze pytania

Kto zaprojektował kościół w Deštném? Projekt stworzył Jan Blažej Santini-Aichel, jeden z czołowych architektów czeskiego baroku.

Ile lat trwała budowa? Budowę prowadzono w latach 1720–1726, kamień węgielny położono w październiku 1720 roku.

Co stało w tym miejscu wcześniej? Starsza, gotycka świątynia, wzmiankowana jako kościół parafialny już w XIV wieku.

Co jest najbardziej charakterystyczne we wnętrzu? Ołtarz główny w formie niszy-groty z plastyczną sceną świętej Marii Magdaleny na pustyni, dzieło rzeźbiarza J. Hartmanna.

Czy kościół był remontowany? Tak, po jednym z remontów świątynię ponownie konsekrowano w 1992 roku.