Jewish Cemetery Podbřezí

Żydowski cmentarz w Podbřezí to jeden z najbardziej malowniczych zabytków sepulkralnych wschodnich Czech – leśna nekropolia ukryta wśród drzew nad brzegiem rzeki Dědiny, w gminie Podbřezí w powiecie Rychnov nad Kněžnou, w kraju hradeckim. W skład gminy wchodzą też osady Lhota, Netřeba, Škutina oraz część miejscowości Chábor, Studánka i Přímy, dlatego to miejsce bywa opisywane łącznie z sąsiadującą Lhotą Netřebą.

Gdzie dokładnie leży cmentarz?

Nekropolia znajduje się około 300 metrów na północny wschód od centrum wsi, na prawym brzegu Dědiny. Teren pod cmentarz przekazała miejscowej gminie żydowskiej rodzina panów Mladotów – to właśnie ich darowizna umożliwiła powstanie tego miejsca pochówku dla żydowskiej społeczności regionu.

Kiedy powstał cmentarz?

Historycy datują założenie nekropolii na okolice roku 1700. Najstarsza zachowana macewa pochodzi z 1725 roku, a ostatni nagrobek postawiono w 1906 roku – cmentarz służył więc społeczności żydowskiej przez blisko dwa stulecia. Przy wejściu stała niegdyś kostnica, rozebrana w 1911 roku; dziś w tym miejscu znajduje się furtka prowadząca na teren nekropolii.

Jak wygląda cmentarz dzisiaj?

Cmentarz ma charakter leśny – nagrobki stoją pomiędzy drzewami, częściowo porośnięte mchem, co nadaje miejscu wyjątkowo nastrojowy, niemal baśniowy charakter. W latach 90. XX wieku przeprowadzono gruntowną renowację: usunięto samosiejki i zarośla, naprawiono mur okalający teren, a przewrócone macewy postawiono z powrotem. Obecnie teren jest ogólnodostępny i regularnie utrzymywany – opiekę nad nim sprawuje Gmina Żydowska w Pradze.

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

Cmentarz w Podbřezí uchodzi za jedno z najpiękniejszych miejsc tego typu w regionie – nie tylko ze względu na liczbę i wiek zachowanych nagrobków, ale przede wszystkim dzięki leśnej scenerii, która odróżnia go od typowych, otwartych cmentarzy żydowskich. To właśnie ta atmosfera sprawiła, że miejsce trafiło do literatury – Alois Jirásek wspomniał o nim w swojej powieści „Temno" jako o miejscu malowniczym i przyciągającym uwagę.

Jak dotrzeć na miejsce?

Cmentarz leży na uboczu, w lesie nieopodal wsi Podbřezí, co czyni z niego cel wycieczki pieszej lub rowerowej łączonej ze zwiedzaniem okolic Rychnova nad Kněžnou i Orlických hor. Dostęp jest wolny, a teren nie wymaga biletu wstępu.

Najczęstsze pytania

Czy cmentarz można zwiedzać samodzielnie? Tak, teren jest ogólnodostępny przez cały rok, wejście prowadzi przez furtkę w miejscu dawnej kostnicy.

Ile lat liczy cmentarz? Nekropolia powstała około 1700 roku, a najstarsza zachowana macewa pochodzi z 1725 roku – ma więc ponad trzysta lat.

Kto opiekuje się cmentarzem? Od czasu renowacji w latach 90. XX wieku teren jest utrzymywany przez Gminę Żydowską w Pradze.

Czy w pobliżu są inne atrakcje? Tak, region Rychnova nad Kněžnou i Orlickich Gór oferuje szlaki turystyczne oraz inne zabytki historyczne, co pozwala połączyć wizytę na cmentarzu z dłuższą wycieczką po okolicy.

Dlaczego cmentarz pojawia się w literaturze? Jego leśny, malowniczy charakter zainspirował Aloisa Jiráska, który wspomniał o nim w powieści „Temno" jako o miejscu szczególnie urokliwym.