Church of Saint Margaret (Strakonice)

Kościół św. Małgorzaty w Strakonicach to niewielka, ale bogata w historię świątynia stojąca w części miasta zwanej Strakonice I, w pobliżu słynnego zamku joannitów, który od wieków wyznacza tożsamość tego miasta w południowych Czechach.

Jak powstał kościół św. Małgorzaty?

Historia miejsca sięga początku XIV wieku, kiedy naprzeciwko kościoła św. Prokopa, tuż pod murami strakonickiego zamku komandorii joannitów, założono szpital z cmentarzem i kaplicą pod wezwaniem św. Małgorzaty. Fundatorem był najprawdopodobniej Bavor III lub jego brat Vilém Bavor — obaj mieli żony noszące imię Małgorzata, co tłumaczy wybór patronki. Kaplica miała ułatwić mieszkańcom miasta praktyki religijne, bez konieczności pokonywania drogi do odległego kościoła parafialnego w Lomie.

Kiedy kaplica zmieniła się w kościół?

Prawdopodobnie na początku XV wieku skromną kaplicę zastąpiono pełnowymiarowym kościołem. Co ciekawe, od końca XV wieku aż do okresu pobitewnego (po bitwie na Białej Górze) świątynią zarządzali duchowni niekatoliccy, choć formalnymi panami miasta i patronami kościoła pozostawali joannici — sytuacja typowa dla wielu czeskich miast tamtego okresu, gdzie władza świecka i wyznaniowa realia miejscowej ludności rozchodziły się.

Skąd wzięła się dzisiejsza bryła kościoła?

Obecny wygląd świątyni to w dużej mierze zasługa gruntownej przebudowy przeprowadzonej z inicjatywy miasta w latach 1580–1583. Prace prowadził włoski budowniczy Vincenc Vogarelli z Bormio. Powstał wówczas jednonawowy kościół na planie prostokąta, bez wydzielonego prezbiterium — układ łączący jeszcze późnogotycką tradycję budowlaną z nowymi, renesansowymi proporcjami wnętrza.

Co zmieniło się w wieży i jak kościół przetrwał XX wiek?

W latach 1873–1874 usunięto górną, widokową kondygnację wieży i nadano jej wysoką, strzelistą iglicę — prace prowadził budowniczy František K. Lenk. Kościół nie miał jednak łatwego życia: poważnie ucierpiał podczas powodzi w 1895 roku, a jego stan techniczny długo pozostawiał wiele do życzenia. Gruntowny remont udało się przeprowadzić dopiero w latach 1929–1930.

Prawdziwym ciosem dla otoczenia kościoła były jednak lata 70. XX wieku. Wyburzono wtedy dawny szpital i wiele innych historycznych zabudowań w sąsiedztwie, a sama świątynia znalazła się poniżej poziomu nowo wybudowanej rampy mostu nad rzeką Otawą. Zmiana układu terenu przyspieszyła degradację budynku — kościół niszczał na tyle poważnie, że w 1995 roku został zamknięty. Kompleksowa renowacja, która przywróciła mu godny wygląd, zakończyła się w 2006 roku.

Co warto wiedzieć, zwiedzając kościół dziś?

Kościół św. Małgorzaty stoi dziś jako świadek kilkusetletniej historii Strakonic — od średniowiecznego szpitala, przez okres reformacyjnych napięć wyznaniowych, renesansową przebudowę, aż po powojenne zmiany urbanistyczne miasta. Jego bliskość do zamku joannitów sprawia, że warto połączyć zwiedzanie obu obiektów w jednym spacerze po historycznym centrum Strakonic.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał kościół św. Małgorzaty w Strakonicach? Pierwsza kaplica pod tym wezwaniem powstała na początku XIV wieku jako część miejskiego szpitala, a pełnowymiarowy kościół wzniesiono prawdopodobnie na początku XV wieku.

Kto ufundował pierwotną kaplicę? Najprawdopodobniej Bavor III lub jego brat Vilém Bavor — obaj żonaci z kobietami noszącymi imię Małgorzata.

Skąd pochodzi obecny wygląd kościoła? Z gruntownej przebudowy w latach 1580–1583, prowadzonej przez włoskiego budowniczego Vincenca Vogarellego z Bormio.

Dlaczego kościół był zamknięty w latach 90.? Z powodu wieloletniego postępującego zniszczenia budynku, pogłębionego zmianami w otoczeniu w latach 70. XX wieku (wyburzenia, nowa rampa mostowa). Kościół zamknięto w 1995 roku, a remont zakończono w 2006 roku.