Jewish cemetery in Osek

Żydowski cmentarz w Oseku to niewielka, malownicza nekropolia ukryta w lesie na południowo-wschodnim skraju wsi Osek, w pobliżu ruin dworku letniego na wzgórzu Kamýk, nieopodal Rokycan w Czechach. Miejsce to, choć dziś mało znane, kryje jedną z bardziej zaskakujących literackich ciekawostek regionu — spoczywają tu dziadkowie Franza Kafki, Jakub i Františka Kafkowie, których syn Hermann (ojciec pisarza) urodził się właśnie w pobliskim Oseku.

Kiedy powstał cmentarz?

Cmentarz założono najprawdopodobniej w XVIII wieku. Służył nie tylko żydowskiej społeczności samego Oseka, ale też Żydom z okolicznych miejscowości — Rokycan, Bušovic, Volduch i innych osad regionu, w których nie było własnych miejsc pochówku. Dopiero pod koniec XIX wieku Rokycany założyły własny cmentarz żydowski, do tego czasu miejscowa społeczność chowała zmarłych właśnie w Oseku.

Co zachowało się do dziś?

Na terenie nekropolii przetrwało około pięćdziesięciu nagrobków, z których najstarszy pochodzi z około 1793 roku. Widoczne są też pozostałości muru granicznego oraz ruiny dawnej kostnicy (domu przedpogrzebowego). Cmentarz porasta las, co nadaje mu surowy, kontemplacyjny charakter — brak tu współczesnej infrastruktury turystycznej, tablic informacyjnych czy oznakowania, jakie można spotkać na większych żydowskich nekropoliach w Czechach.

Kto jest właścicielem cmentarza?

Obiekt należy do Federacji Żydowskich Gmin Wyznaniowych w Republice Czeskiej (Federace židovských obcí v ČR) i jest ogólnodostępny — można go odwiedzić bez wcześniejszej zgody czy przewodnika, co czyni go interesującym celem dla osób zainteresowanych historią żydowską regionu oraz śladami po rodzinie Kafków.

Dlaczego warto tu zajrzeć?

Poza wartością historyczną i genealogicznym związkiem z Franzem Kafką, cmentarz w Oseku jest przykładem typowej, wiejskiej żydowskiej nekropolii środkowoeuropejskiej — skromnej, ukrytej wśród drzew, świadczącej o niegdysiejszej obecności społeczności żydowskiej na czeskiej prowincji. Dla miłośników cmentarzy historycznych i tropicieli mniej oczywistych miejsc związanych z literaturą to ciekawy przystanek na trasie po okolicach Rokycan i Pilzna.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się cmentarz w Oseku? W południowo-wschodniej części wsi Osek, w zalesionym terenie w pobliżu ruin dworku na wzgórzu Kamýk, kilka kilometrów od Rokycan.

Czy cmentarz jest ogólnodostępny? Tak, należy do Federacji Żydowskich Gmin Wyznaniowych i można go swobodnie odwiedzić.

Ile nagrobków przetrwało? Około pięćdziesiąt, najstarszy z nich pochodzi z ok. 1793 roku.

Jaki jest związek cmentarza z Franzem Kafką? Spoczywają tu dziadkowie pisarza, Jakub i Františka Kafkowie — rodzina ojca Kafki, Hermanna, pochodziła z Oseka.