Church of Saint George and the Virgin Mary

Kościół św. Jerzego i Marii Panny stoi w dzielnicy Doubravka, na skraju Pilzna, u zbiegu rzek Berounki i Úslavy — i uchodzi za najstarszą zachowaną świątynię na terenie dzisiejszego miasta.

Kiedy powstał kościół w Doubravce?

Z pierwszych wieków istnienia świątyni nie zachowały się żadne dokumenty, więc jej początki owiane są legendą. Najczęściej łączy się je z powrotem praskiego biskupa Wojciecha z wygnania w listopadzie 992 roku — według przekazu miał on po drodze z Rzymu pozostawić dwunastu benedyktynów w Kostelcu koło Pilzna, dzisiejszym Starym Pilznie, dla których rok później założył pierwszy męski klasztor w Czechach, w praskim Brzewnowie. Sam kościół w Doubravce datuje się na przełom X wieku, choć pierwszy pisemny ślad jego istnienia pochodzi dopiero z 1361 roku — to zapis o mianowaniu na proboszcza niejakiego Frány z Chrástu, dokonany 31 marca tego roku.

Gdzie dokładnie stoi świątynia?

Kościół wznosi się nad brzegiem, w miejscu, gdzie łączą się wody Berounki i Úslavy, w pobliżu dawnej średniowiecznej osady Týnec, która z czasem zanikła. Dziś jest to dzielnica Doubravka, jedna z części Pilzna, a samą budowlę otacza cmentarz z cennymi starymi nagrobkami oraz barokowa kostnica.

Jak zmieniała się bryła kościoła na przestrzeni wieków?

Romański rdzeń budowli z biegiem stuleci wzbogacano o elementy gotyckie i barokowe, co dziś czyni z niej przykład nawarstwiania się stylów typowego dla najstarszych czeskich świątyń wiejskich. W 1899 roku architekt Jan Kotěra, jedna z czołowych postaci czeskiej architektury nowoczesnej, przygotował gipsowy model proponowanej przebudowy kościoła. Kilkanaście lat później, w latach 1912–1913, przeprowadzono gruntowną rekonstrukcję: wykonano wówczas pobieżne badania archeologiczne we wnętrzu, przy okazji których zniszczono gotyckie malowidła i napisy ścienne, a do empory dobudowano kręcone schody. Kolejne prace remontowe objęły świątynię w latach dziewięćdziesiątych oraz w pierwszej dekadzie XXI wieku.

Czy kościół pełni dziś funkcje religijne?

Tak, choć ma status kościoła filialnego — należy do parafii w Doubravce w ramach diecezji pilzneńskiej i nie jest głównym kościołem parafialnym. Mimo to co roku otwiera swoje wrota podczas ogólnokrajowej akcji Noc kostelů, kiedy zwiedzający mogą wejść do środka poza zwykłymi godzinami nabożeństw.

Dlaczego warto tu zajrzeć, zwiedzając Pilzno?

Kościół św. Jerzego i Marii Panny to rzadka okazja, by zobaczyć budowlę sprzed ponad tysiąca lat w miejscu, które od tamtej pory nieprzerwanie służy jako miejsce kultu. W przeciwieństwie do reprezentacyjnych zabytków centrum Pilzna, Doubravka pokazuje inną, bardziej kameralną stronę miasta — spokojną okolicę nad rzeką, gdzie historia nie została wyeksponowana pod turystów, tylko po prostu przetrwała.

Najczęstsze pytania

Czy to naprawdę najstarszy kościół w Pilznie? Tak, według dostępnych źródeł uchodzi za najstarszą zachowaną świątynię na obecnym terenie miasta, choć dokładna data jego powstania pozostaje niepewna z braku wczesnych dokumentów.

Skąd wzięła się nazwa wiążąca świętego Jerzego i Marię Pannę? Kościół ma podwójne wezwanie — św. Jerzego oraz Marii Panny — co odróżnia go od wielu okolicznych świątyń noszących tylko jedno imię patrona.

Co zachowało się z pierwotnej, średniowiecznej budowli? Romański rdzeń kościoła przetrwał pod późniejszymi gotyckimi i barokowymi nawarstwieniami, choć przebudowa z lat 1912–1913 zniszczyła część gotyckich malowideł odkrytych wtedy we wnętrzu.

Czy można zwiedzić kościół w środku? Kościół jest czynny przy okazji nabożeństw parafii w Doubravce oraz podczas dorocznej Nocy kostelů, gdy budynek otwiera się dla zwiedzających.

Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Otaczający kościół stary cmentarz z zabytkowymi nagrobkami oraz barokowa kostnica tworzą razem z samą świątynią spójny, niewielki zespół zabytkowy nad brzegiem rzeki.