Church of Saint George

Kościół świętego Jerzego we Voleticach to gotycki kościółek na skraju wsi wchodzącej dziś w skład miasta Luže w kraju pardubickim. Stoi na tarasie wznoszącym się nad doliną potoku Novohradka, tuż przy stawie Voletín, i od wieków jest widoczny z daleka jako naturalny punkt orientacyjny okolicy.

Jak stara jest ta świątynia?

Voletice po raz pierwszy pojawiają się w źródłach pisanych w 1349 roku, a rok później, w 1350 roku, kościół trafia do wykazu parafii nowo utworzonego biskupstwa litomyšlskiego. Oznacza to, że budowla należy do najstarszych sakralnych obiektów w tej części kraju pardubickiego — jej początki sięgają drugiej ćwierci XIV wieku. Zachował się też dokument z 1394 roku, w którym miejscowe duchowieństwo dokonuje zamiany gruntów, co potwierdza, że przy kościele funkcjonowało już wtedy zorganizowane zaplecze parafialne.

Z czego zbudowano pierwotną świątynię?

Najstarszy kościół był budowlą drewnianą. Dopiero na początku XVII wieku konstrukcję zastąpiono murowaną, utrzymaną w formach późnogotyckich — to właśnie wtedy kościół zyskał kształt, który w dużej mierze przetrwał do dziś. Wnętrze nakryto płaską, drewnianą powałą, którą datuje się na 1626 rok i która do dziś zdobi nawę.

Jak wygląda bryła kościoła?

To budowla jednonawowa, orientowana, z węższym, wielobocznie zamkniętym prezbiterium cofniętym względem nawy i wieżą wtopioną w fasadę. Prezbiterium nakrywa gotyckie sklepienie krzyżowo-żebrowe, którego żebra zbiegają się w sześcioramienny wzór zwieńczony płaskimi, profilowanymi zwornikami — detal typowy dla późnogotyckiego warsztatu kamieniarskiego. Do bryły dostawiono także węższą, płasko krytą zakrystię po wschodniej stronie. Kolejne przebudowy, mniej ingerujące w pierwotną formę, przeprowadzono w połowie XVIII wieku oraz w 1899 roku.

Co można zobaczyć wewnątrz?

Ściany zdobią barokowe freski, a główny ołtarz pochodzi z drugiej połowy XVII wieku. W 1899 roku, przy okazji ostatniej większej renowacji, powstał obraz przedstawiający świętego Jerzego autorstwa Jana Umlaufa — nawiązujący do patrona świątyni jako rycerza pokonującego smoka. Warto wiedzieć, że najcenniejszy zabytek związany z kościołem od dawna znajduje się poza nim: gotycka archa z końca XVI wieku, ukazująca świętego Jerzego w zbroi na białym koniu w chwili pokonania smoka, trafiła do zbiorów Muzeum Narodowego w Pradze w 1903 roku.

Co otacza świątynię?

Kościół stoi wśród dawnego cmentarza, z którego zachowały się fragmenty starych nagrobków. Teren otacza kamienny mur, który — poza funkcją ogrodzenia — pełni też rolę oporową, podtrzymując skarpę, na jakiej wznosi się cała założenie. Dzięki eksponowanemu położeniu na wzniesieniu nad doliną Novohradki kościół pozostaje pierwszorzędną dominantą krajobrazową widoczną z okolicznych dróg.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie leży kościół świętego Jerzego? We wsi Voletice, będącej częścią miasta Luže w powiecie Chrudim, w kraju pardubickim, na zachodnim krańcu wsi nad potokiem Novohradka.

Kiedy powstał kościół? Pierwsza wzmianka pochodzi z 1350 roku, a sama budowla sięga drugiej ćwierci XIV wieku; pierwotnie drewniana, na murowaną przebudowano ją na początku XVII wieku.

Co jest najcenniejszym zabytkiem związanym z kościołem? Późnośredniowieczna archa z końca XVI wieku z przedstawieniem świętego Jerzego walczącego ze smokiem, przechowywana od 1903 roku w Muzeum Narodowym w Pradze.

Czy przy kościele zachował się cmentarz? Tak, kościół otacza dawny cmentarz z fragmentami starych nagrobków, ogrodzony kamiennym murem pełniącym również funkcję oporową.

Skąd pochodzi drewniana powała w nawie? Powałę datuje się na 1626 rok, czyli okres przebudowy kościoła z drewnianego na murowany.