Kościół Matki Bożej Wspomożycielki na Chlumku w Luži

Kościół Matki Bożej Wspomożycielki na Chlumku to barokowa świątynia pielgrzymkowa wznosząca się na bazaltowym wzgórzu Chlumek tuż nad miastem Luže, w powiecie Chrudim, w kraju pardubickim we wschodnich Czechach. Od ponad trzech stuleci należy do najważniejszych miejsc kultu maryjnego w tej części kraju, przyciągając pielgrzymów nie tylko dzięki architekturze, ale i historii cudownego obrazu, dla którego powstała.

Skąd wzięło się to miejsce pielgrzymek?

Za powstaniem sanktuarium stoi hrabina Marie Maxmiliána Eva Terezie Hiserlová, która otrzymała od umierającego brata, Františka Eusebiusza, obraz Matki Bożej Wspomożycielki uznawany za cudowny. To właśnie wokół tego wizerunku hrabina zdecydowała się wznieść kościół na wzgórzu nad Luži, tworząc ośrodek kultu, który z czasem przerodził się w jedno z ważniejszych miejsc pielgrzymkowych wschodnich Czech.

Kiedy powstał kościół i w jakim stylu go zbudowano?

Budowę świątyni prowadzono w latach 1690–1696, w pełni okresu baroku, i to właśnie ten styl nadaje jej dzisiejszy wygląd. Kościół zaprojektowano jako budowlę jednonawową z bocznymi kaplicami i emporami, z doświetleniem nawy głównej rozwiązanym na sposób bazylikowy oraz węższym prezbiterium. Fasadę zamyka charakterystyczny układ dwuwieżowy, widoczny z daleka ponad koronami drzew porastających wzgórze.

Co poza samym kościołem tworzy zespół na Chlumku?

Świątynia to tylko część większego założenia pielgrzymkowego. Na stok wzgórza wchodzi się tarasowym dziedzińcem, wzdłuż którego rozmieszczono osiem kaplic, a całość spina system schodów prowadzących od podnóża aż pod sam kościół. Teren otacza mur z bramami wjazdowymi, a obok stoi dawna rezydencja jezuicka, która niegdyś opiekowała się sanktuarium i przyjmowanymi tu pielgrzymami. Taki układ — kościół, kaplice, schody i zabudowania towarzyszące — był typowym rozwiązaniem barokowych ośrodków pielgrzymkowych w Europie Środkowej.

Jak chroniony jest dziś zespół na Chlumku?

Sam kościół figuruje jako zabytek kultury od 1958 roku, jednak w 2018 roku ochronę rozszerzono na cały zespół — świątynię, dziedziniec z kaplicami, schody, mur z bramami oraz budynek dawnej rezydencji jezuickiej — który uzyskał status pomnika kultury narodowej. To najwyższa forma ochrony zabytków w Czechach, zarezerwowana dla obiektów o szczególnym znaczeniu historycznym. W ramach krajowego programu ochrony dziedzictwa architektonicznego w latach 1995–2014 na prace remontowe przy zespole przeznaczono ponad 17 mln koron czeskich.

Dlaczego warto wejść na Chlumek?

Poza walorami sakralnymi i historycznymi, wzgórze Chlumek oferuje też punkt widokowy na okolice Luže i Chrudimska. Spacer tarasowym dziedzińcem obok ośmiu kaplic to naturalna trasa prowadząca stopniowo w górę, a sam kościół pozostaje czynnym miejscem kultu i celem pielgrzymek również współcześnie.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się kościół? Na wzgórzu Chlumek nad miastem Luže, w powiecie Chrudim, w kraju pardubickim we wschodnich Czechach.

Kto ufundował kościół i dlaczego? Hrabina Marie Maxmiliána Eva Terezie Hiserlová, która otrzymała od umierającego brata Františka Eusebiusza cudowny obraz Matki Bożej Wspomożycielki i wzniosła dla niego świątynię.

Kiedy zbudowano kościół? W latach 1690–1696, w stylu barokowym.

Co jeszcze wchodzi w skład zespołu pielgrzymkowego? Tarasowy dziedziniec z ośmioma kaplicami, schody, mur z bramami wjazdowymi oraz dawna rezydencja jezuicka.

Czy zespół jest objęty ochroną zabytkową? Tak — kościół jest zabytkiem kultury od 1958 roku, a od 2018 roku cały zespół ma status pomnika kultury narodowej.