Church of Saint Martin

Kościół św. Marcina w Chraszicach, części miasta Chrast w powiecie chrudimskim (kraj pardubicki), to niewielka barokowa świątynia cmentarna, którą od głównego rynku Chrastu dzieli niespełna kilometr. Budowla łączy średniowieczny rodowód z przebudową w duchu tzw. baroku gotyckiego, sygnowaną przez jednego z najbardziej rozpoznawalnych architektów czeskiego baroku.

Jak stara jest historia tego miejsca?

Pierwsza wzmianka o kościele na cmentarzu w Chraszicach pochodzi z 1349 roku – dokument z tego okresu potwierdza, że w tym miejscu istniała już wcześniejsza budowla sakralna. Przez kolejne stulecia obiekt pełnił funkcję kaplicy cmentarnej dla okolicznej ludności, zanim na początku XVIII wieku doczekał się gruntownej przebudowy.

Kto zaprojektował obecny kształt kościoła?

Przebudowę z 1721 roku zlecił biskup królewiecko-hradecki Adam Vratislav z Mitrovic, a jej autorem był Jan Blažej Santini-Aichel – architekt znany z charakterystycznego stylu łączącego elementy gotyckie z barokowymi, dziś określanego mianem baroku gotyckiego lub stylu santiniowskiego. Konsekracja przebudowanej świątyni odbyła się 3 sierpnia 1721 roku. Santini pracował w tym czasie także przy innych obiektach kościelnych w Chraszic – wcześniej zajmował się przebudową kościoła Świętej Trójcy na miejskim rynku oraz budową rezydencji biskupiej.

Co wyróżnia architekturę budowli?

Kościół ma jednonawowy układ wnętrza osadzony w gwiaździstym, sześciobocznym rzucie – rozwiązanie typowe dla późnych realizacji Santiniego, w których geometria bryły odgrywa równie ważną rolę co dekoracja. Ostre kąty i krystaliczny układ gładkich ścian zewnętrznych sprawiają, że budynek robi silniejsze wrażenie z zewnątrz niż wewnątrz, gdzie wnętrze pozostaje stosunkowo skromne – nawa nakryta jest płaskim stropem, a prezbiterium starszym sklepieniem kolebkowym z lunetami, zachowanym jeszcze ze średniowiecznej fazy budowli.

Kto spoczywa na przykościelnym cmentarzu?

Cmentarz otaczający kościół jest miejscem pochówku wielu znanych postaci związanych z regionem, między innymi lekarza MUDr. Karela Schmoegera, Jana Nepomuka Filcíka, Františka Reinitza oraz biskupów Jana Leopolda Haya i Mořica Píchy. Obecność tylu grobów osób publicznych podkreśla rangę, jaką kościół i przynależący do niego cmentarz miały dla lokalnej społeczności na przestrzeni wieków.

Czy kościół można dziś zwiedzać?

Obiekt jest obecnie niedostępny dla zwiedzających – nie prowadzi się w nim regularnych nabożeństw ani zorganizowanego ruchu turystycznego. Mimo to pozostaje ważnym elementem krajobrazu kulturowego Chrastu i przykładem architektury santiniowskiej w regionie pardubickim, chętnie oglądanym z zewnątrz przez osoby podróżujące śladami dzieł tego architekta.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się kościół św. Marcina? W Chraszicach, części miasta Chrast, w powiecie chrudimskim, niecały kilometr od centrum Chrastu.

Kto zaprojektował przebudowę kościoła? Jan Blažej Santini-Aichel, na zlecenie biskupa Adama Vratislava z Mitrovic; konsekracja nastąpiła 3 sierpnia 1721 roku.

Jak stara jest pierwotna budowla? Dokumenty potwierdzają istnienie kościoła w tym miejscu już w 1349 roku, na długo przed barokową przebudową.

Czy można wejść do środka? Nie – obiekt jest obecnie niedostępny dla zwiedzających, można go jednak obejrzeć z zewnątrz.

Co jest charakterystyczne dla architektury kościoła? Gwiaździsty, sześcioboczny rzut i krystaliczny układ ścian typowy dla stylu Santiniego, przy stosunkowo skromnym wnętrzu z zachowanym starszym sklepieniem prezbiterium.