Chroustovice Castle

Zamek Chroustovice stoi na wschodnim skraju miejscowości Chroustovice, w powiecie Chrudim, w kraju pardubickim. To barokowa rezydencja przebudowana w XVIII wieku w stylu rokokowym, otoczona parkiem i zabudowaniami gospodarczymi tworzącymi razem zespół pałacowy wpisany na listę zabytków kultury.

Jak zamek zmieniał właścicieli?

Pierwsza wzmianka o miejscowej twierdzy pochodzi z początku XV wieku — należała wówczas do rodu Ferdinanda z Chroustovic. Przez cały XV wiek majątek często zmieniał panów, aż w XVI stuleciu trafił w ręce braci Albrechta i Slavaty z Chlumu i Košumberka. Od tego momentu Chroustovice zostały włączone do sąsiedniego panstwa košumberskiego i przestały być samodzielnym ośrodkiem władzy — funkcjonowały raczej jako jego uzupełnienie.

Przełom nastąpił w 1577 roku, gdy właścicielem został Zachariáš Slavata z Chlumu. To on kazał wyburzyć popadającą w ruinę średniowieczną twierdzę i wznieść w jej miejscu czterokrzydłowy renesansowy zamek — układ, który w dużej mierze wyznaczył późniejszy kształt założenia. W drugiej połowie XVII wieku majątek przeszedł w ręce rodu Libštejnských z Kolowrat, którzy przebudowali budowlę w duchu baroku. Kolejną metamorfozę przeszedł zamek pod koniec XVIII wieku, gdy w 1779 roku dobra nabył ród Kinskich — to wtedy nadano rezydencji rokokowy wystrój, który w dużej mierze przetrwał do dziś. Ostatnimi właścicielami feudalnymi Chroustovic był ród Thurn-Taxis.

Co działo się z zamkiem w XX wieku?

W 1919 roku majątek przeszedł na własność państwa. Urządzono w nim filię leczniska przeciwgruźliczego związanego z pobliskim Košumberkiem, a później placówkę wychowawczą dla młodzieży. W 1948 roku budynek strawił pożar. Po odbudowie, od marca 1949 roku, mieścił się tu specjalny zakład wychowawczy dla chłopców z niepełnosprawnością intelektualną.

Jaką funkcję pełni zamek dzisiaj?

Zamek nadal służy celom oświatowym — działa w nim Odborné učiliště a Praktická škola Chroustovice, czyli szkoła zawodowa i praktyczna. Od 1964 roku cały zespół — sam zamek, dziedziniec honorowy, zabudowania gospodarcze oraz ogród — jest chroniony jako zabytek kultury. Ze względu na funkcję edukacyjną obiekt nie działa jak typowy zamek turystyczny z regularnym zwiedzaniem wnętrz — to raczej punkt na trasie miłośników architektury rezydencjonalnej regionu Pardubic, którzy oglądają założenie od strony parku i dziedzińca.

Gdzie dokładnie leży zamek?

Chroustovice leżą w powiecie Chrudim, w kraju pardubickim, niedaleko rzeki Novohradky, której ramiona niegdyś chroniły pierwotną twierdzę. To niewielka miejscowość w spokojnej, rolniczej części wschodnich Czech, w sąsiedztwie znanego z historii Košumberka, z którym Chroustovice były przez wieki administracyjnie związane.

Najczęstsze pytania

Czy zamek Chroustovice można zwiedzać? Budynek pełni funkcję szkoły, więc nie ma tu klasycznego ruchu turystycznego z oprowadzaniem po wnętrzach — zespół można oglądać głównie z zewnątrz, od strony dziedzińca i parku.

Jaki styl architektoniczny reprezentuje zamek? Obecna bryła to efekt kilku przebudów — od renesansowego założenia z końca XVI wieku, przez barokową przebudowę w XVII wieku, po rokokowy wystrój nadany w 1779 roku, który w największym stopniu kształtuje dzisiejszy wygląd.

Kto był ostatnim właścicielem zamku? Ostatnim rodem szlacheckim władającym Chroustovicami przed przejęciem majątku przez państwo w 1919 roku był ród Thurn-Taxis.

Co się stało z zamkiem w czasie II wojny światowej i po niej? Kluczowym wydarzeniem był pożar w 1948 roku; po odbudowie budynek przeznaczono na potrzeby placówki wychowawczej, a dziś funkcjonuje jako szkoła zawodowa.