Žumberk Castle

Zamek Žumberk to malownicza ruina średniowiecznej warowni wznosząca się na skalistym wzgórzu nad potokiem Ležák (nazywanym też Holetínka), tuż przy miasteczku Žumberk w Kraju Pardubickim, w okolicach Częstkova. To jeden z tych obiektów, które łączą prostą, bezpłatną dostępność z naprawdę burzliwą, kilkusetletnią historią – idealny cel na krótką wycieczkę piesza dla osób szukających czegoś więcej niż tylko widoku.

Skąd wzięła się nazwa zamku?

Zamek powstał na przełomie XIII i XIV wieku i pierwotnie nosił niemiecką nazwę Sunenberg (Sonnenberg) – „słoneczna góra". Z czasem nazwa uległa zniekształceniu do formy Sommerberg, czyli „letnia góra", zanim ostatecznie przyjęła się czeska forma Žumberk. Pierwszym znanym właścicielem twierdzy był rycerz-rozbójnik, co dobrze oddaje charakter tamtych czasów na pograniczu Żelaznych Gór.

Jak zmieniali się właściciele zamku?

Przez kolejne stulecia zamek wielokrotnie zmieniał właścicieli. W XIV wieku władała nim boczna linia rodu panów z Boskowic. Na początku XVII wieku majątek był podzielony między dwóch właścicieli – dopiero w 1623 roku Lidmila Zárubová z Lobkovic zdołała ponownie scalić obie części w jedno władztwo. Pod koniec XVI wieku, gdy zamek należał do Václava Záruby z Hustiřan, przeszedł przebudowę w stylu renesansowym – z tego okresu do dziś zachowały się fragmenty renesansowych sgraffitowych zdobień oraz sklepień.

Co zniszczyło zamek?

W 1509 roku warownię spalili napadający na nią zbójcy, jednak obiekt odbudowano i zmodernizowano właśnie w duchu renesansu. Ostateczny upadek przyszedł znacznie później i miał charakter stopniowy, nie nagły. W 1700 roku zamek kupił František Josef Schönfeld z Nasavrk, który niewiele robił, by utrzymać budowlę w dobrym stanie – już w 1757 roku odnotowano ją jako opuszczoną. W latach 1760–1770 mieszkał tam jeszcze pewien lekarz, ale pod koniec XVIII wieku zamek zaczęto systematycznie rozbierać, a pozyskany z niego materiał budowlany wykorzystano przy wznoszeniu domów w samym miasteczku Žumberk.

Kto zadbał o ruiny w XX wieku?

Losy zamku odwróciły się dopiero w XX wieku. Po 1920 roku obiekt trafił w ręce Klubu Czeskich Turystów, który przeprowadził pierwsze prace zabezpieczające zachowane mury i fortyfikacje, a od 1926 do 1948 roku sprawował nad nim pełną opiekę. Dzięki temu ruina przetrwała do dziś w stanie na tyle stabilnym, by można ją było bezpiecznie zwiedzać.

Co można dziś zobaczyć na miejscu?

Układ zamku miał pierwotnie kształt pięcioboku, otoczonego głęboką fosą, z przylegającym do niego dziedzińcem gospodarczym. Dziś z dawnej świetności pozostały przede wszystkim fragmenty murów obwodowych, ślady sklepień oraz wspomniane renesansowe sgraffito – świadectwo przebudowy sprzed kilku stuleci. Obecnie opiekę nad zabytkiem sprawuje miasteczko Žumberk, a wstęp na teren ruin jest wolny i nieograniczony.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży zamek Žumberk? Ruiny znajdują się na wzgórzu nad potokiem Ležák, w pobliżu miasteczka Žumberk i Częstkova, w Kraju Pardubickim we wschodnich Czechach.

Czy zwiedzanie jest płatne? Nie – dostęp do ruin jest bezpłatny i nieograniczony przez cały rok.

Kiedy powstał zamek? Twierdzę wzniesiono na przełomie XIII i XIV wieku, pierwotnie pod niemiecką nazwą Sunenberg.

Co zachowało się z pierwotnej budowli? Fragmenty murów pięciobocznego założenia, pozostałości fosy, sklepienia oraz renesansowe sgraffito z przebudowy sprzed XVI wieku.