Chartreuse de Portes

Chartreuse de Portes to dawny klasztor kartuski ukryty w górach Bugey, w gminie Bénonces, w departamencie Ain we wschodniej Francji. Miejsce leży na wysokości około tysiąca metrów, otoczone lasami i grzbietami, z dala od głównych szlaków turystycznych, co przez wieki sprzyjało życiu kontemplacyjnemu mnichów. To jeden z najstarszych domów zakonu kartuzów w ogóle i druga tego typu fundacja we Francji po samej Grande Chartreuse.

Gdzie leży Chartreuse de Portes?

Klasztor znajduje się w sercu masywu Bugey, na terenie gminy Bénonces, w odosobnionej dolinie górskiej departamentu Ain. Współrzędne miejsca to w przybliżeniu 45,8633 N, 5,48291 E. Dojazd prowadzi wąskimi drogami przez wzgórza, a sama lokalizacja od początku istnienia klasztoru była wybierana z myślą o izolacji i ciszy niezbędnej do życia pustelniczego.

Jak powstał klasztor?

Historia miejsca sięga 1115 roku, kiedy dwaj benedyktyńscy mnisi, Bernard i Poncjusz, opuścili opactwo Notre-Dame d'Ambronay za zgodą opata Didiera, aby prowadzić życie pustelnicze z dala od wspólnoty. Wybrali odludne miejsce w górach Bugey i tam zaczęli budować pierwszą wspólnotę. Wkrótce dołączyli do nich kolejni towarzysze, a Bernard, stojący na czele powstającej grupy, przyjął przed 1128 rokiem zwyczaje i regułę obowiązującą w Grande Chartreuse, macierzystym domu zakonu. Dzięki temu Chartreuse de Portes uznawana jest przez kronikarzy zakonu, między innymi przez dom Charles'a Le Couteulx, za "najstarszą córkę" Grande Chartreuse — pierwszą fundację powstałą z inicjatywy mnichów spoza pierwotnego domu macierzystego. Od momentu założenia aż do XIV wieku klasztor przeżywał okres dynamicznego rozwoju, zyskując znaczenie zarówno w regionie Ain, jak i w całej strukturze zakonu kartuzów.

Dlaczego mówi się o "kartuzji świętych"?

Przez stulecia klasztor wydał wyjątkowo dużą liczbę mnichów, którzy zostali później kanonizowani lub beatyfikowani, co przyniosło mu przydomek "kartuzji świętych". Wśród najbardziej znanych postaci związanych z Portes wymienia się świętego Artalda, świętego Antelma oraz błogosławionego Ayralda, a także świętego Stefana z Châtillon. Ich obecność w historii klasztoru sprawiła, że miejsce to przez wieki cieszyło się szczególnym prestiżem w obrębie zakonu kartuskiego, mimo swojego odosobnienia i surowego, kontemplacyjnego charakteru.

Co działo się z klasztorem po Rewolucji Francuskiej?

Rewolucja Francuska przerwała ciągłość życia zakonnego w Portes — budynki zostały opuszczone, a wspólnota rozproszona. Klasztor pozostawał poza rękami kartuzów przez dziesięciolecia, aż w 1855 roku zakon odkupił zabudowania i podjął próbę odbudowy życia monastycznego na miejscu. Kolejny przełom nastąpił w 1901 roku, gdy mnisi zostali zmuszeni do opuszczenia klasztoru na mocy francuskich przepisów antykongregacyjnych. Powrót wspólnoty nastąpił dopiero około siedemdziesięciu lat później. Dziś budynki noszą wygląd nadany im w XVII wieku, a kartuzi nadal zamieszkują i utrzymują to miejsce.

Czy można zwiedzić Chartreuse de Portes dzisiaj?

Ponieważ Chartreuse de Portes pozostaje czynnym klasztorem kontemplacyjnym, dostęp do wnętrza jest z zasady ograniczony — kartuzi prowadzą życie w milczeniu i odosobnieniu, a ich reguła nie przewiduje otwierania klasztoru dla zwiedzających w sposób podobny do innych zabytków. Turyści mogą jednak podziwiać bryłę budynków z zewnątrz oraz otaczający krajobraz gór Bugey, doceniając wyjątkowe położenie miejsca i jego wielowiekową historię.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstała Chartreuse de Portes? Klasztor założono w 1115 roku, gdy mnisi Bernard i Poncjusz opuścili opactwo Notre-Dame d'Ambronay, by prowadzić życie pustelnicze w górach Bugey.

Gdzie dokładnie znajduje się klasztor? Leży w gminie Bénonces, w departamencie Ain, w górach Bugey we wschodniej Francji, na wysokości około tysiąca metrów.

Dlaczego klasztor nazywany jest "kartuzją świętych"? Ponieważ w jego historii żyło kilku mnichów później kanonizowanych lub beatyfikowanych, w tym święty Artald, święty Antelm i błogosławiony Ayrald.

Czy klasztor działa nadal? Tak, po okresach opuszczenia i wygnania mnichów wspólnota kartuzów wróciła do Portes i do dziś zamieszkuje oraz utrzymuje ten obiekt.