Abbey of Notre-Dame des Dombes

Abbey of Notre-Dame des Dombes to dawne opactwo cystersów (trapistów), które od ponad półtora wieku stoi na skraju wsi Le Plantay, w samym sercu regionu Dombes znanego z tysięcy niewielkich stawów hodowlanych. Miejsce łączy w sobie surową architekturę sakralną XIX wieku, burzliwą historię wspólnoty zakonnej i współczesne życie ekumenicznej wspólnoty Chemin Neuf, która przejęła klasztor na początku XXI wieku.

Skąd wzięło się opactwo w Dombes?

Inicjatywa budowy klasztoru wyszła w 1858 roku od biskupa Belley, który liczył na to, że obecność zakonników pomoże podnieść z zapaści okoliczne wsie, od pokoleń trapione malarią wywoływaną przez rozlewiska i bagna Dombes. Do realizacji projektu zgłosiło się blisko czterdziestu mnichów z opactwa Notre-Dame d'Aiguebelle w Delfinacie, którzy w październiku 1863 roku osiedlili się na miejscu pod przewodnictwem pierwszego opata. Sam kościół klasztorny zaprojektował architekt związany wcześniej z bazyliką Notre-Dame de Fourvière w Lyonie, nadając wnętrzu typową dla cystersów surowość i grę światła wpadającego przez witraże.

Czym zajmowali się trapiści w Le Plantay?

Zakonnicy nie ograniczyli się do modlitwy i pracy rolnej — podjęli się osuszania podmokłych terenów Dombes i rozwijania hodowli ryb w okolicznych stawach, co z czasem zmieniło gospodarczy charakter całej okolicy. Opactwo zasłynęło też z własnej produkcji spożywczej, w tym charakterystycznego wyrobu czekoladowego sprzedawanego pod klasztorną marką. Szczególną kartą w dziejach wspólnoty stały się lata drugiej wojny światowej: mnisi ukryli na terenie klasztoru broń i sprzęt wojskowy, a jednocześnie dawali schronienie osobom ściganym przez okupanta — Francuzom unikającym przymusowych robót, Żydom i cudzoziemcom. Dwóch zakonników straciło życie w związku z tą działalnością, a jeden z nich zmarł w niemieckim obozie koncentracyjnym wiosną 1944 roku.

Jak wygląda opactwo dzisiaj?

Wspólnota trapistów stopniowo się starzała i malała liczebnie, dlatego we wrześniu 2001 roku przekazała klasztor Wspólnocie Chemin Neuf — ruchowi katolickiemu o wyraźnie ekumenicznym charakterze, w którym obok katolików mieszkają i modlą się także protestanci, anglikanie i prawosławni. Dzięki temu opactwo pozostało miejscem żywej modlitwy, a nie tylko zabytkiem, zachowując przy tym ceglaną bryłę budynków i klimat wielkiego spokoju, jaki panuje na terenie ufortyfikowanym niegdyś przed wilgocią bagien.

Co warto zobaczyć podczas wizyty?

Turyści mogą swobodnie zwiedzać kościół opacki, kaplicę poświęconą pamięci mnichów z Tibhirine oraz niewielką galerię ikon, a w sklepiku klasztornym kupić produkty wytwarzane przez wspólnotę. W wybrane dni organizowane są oprowadzania z przewodnikiem po budynkach klasztornych i przyklasztornym gospodarstwie, podczas których można dowiedzieć się więcej o codziennym rytmie życia zakonników oraz o związkach opactwa z krajobrazem Dombes. Okolica sprzyja też dłuższym spacerom wzdłuż stawów, które stanowią charakterystyczny element tego regionu Ain.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstało opactwo Notre-Dame des Dombes? Decyzję o budowie podjęto w 1858 roku, a pierwsi mnisi zamieszkali na miejscu w październiku 1863 roku.

Kto dziś mieszka w klasztorze? Od 2001 roku opactwo prowadzi Wspólnota Chemin Neuf, katolicka wspólnota o charakterze ekumenicznym, otwarta na chrześcijan różnych wyznań.

Czy opactwo można zwiedzać? Tak, dostępne są kościół, kaplica Tibhirine, galeria ikon i sklep klasztorny, a w wybrane dni także oprowadzanie z przewodnikiem po klasztorze i gospodarstwie.

Dlaczego region wokół opactwa nazywa się Dombes? To historyczna kraina w departamencie Ain, usiana tysiącami sztucznych stawów hodowlanych, których powstanie i eksploatację przez wieki wspierali między innymi mieszkający tu zakonnicy.