Castle in Brandýs nad Labem

Zamek w Brandýsie nad Labem (czes. Zámek Brandýs nad Labem) to renesansowa rezydencja w Kraju Środkowoczeskim, nad rzeką Łabą, która przez blisko pięć stuleci gościła kolejne pokolenia Habsburgów jako ich ulubiona letnia i myśliwska siedziba poza Pragą.

Skąd wzięła się rezydencja nad Łabą?

W miejscu dzisiejszego zamku stała pierwotnie gotycka warownia z XIV wieku. W 1547 roku obiekt przeszedł na własność czeskiej komory królewskiej i od tego momentu zaczął pełnić funkcję myśliwskiej siedziby cesarza Ferdynanda I Habsburga. To on zapoczątkował tradycję, która na kolejne wieki związała ród Habsburgów z Brandýsem. W kolejnych dekadach warownię przebudowano w duchu renesansu, nadając jej charakterystyczną, bogato zdobioną fasadę pokrytą sgraffitem — pracę powierzono cenionym artystom dworskim.

Dlaczego to właśnie Rudolf II tak bardzo pokochał to miejsce?

Prawdziwy rozkwit zamek przeżył za panowania cesarza Rudolfa II, który uczynił go swoją główną rezydencją poza Pragą. Tak bardzo cenił sobie pobyty w Brandýsie, że w 1581 roku podniósł samo miasto do rangi królewskiego miasta komorowego. Cesarz regularnie przyjeżdżał tu na polowania, korzystał z rozległych ogrodów i podejmował na dworze znamienite osobistości epoki — wśród gości bywał między innymi astronom Tycho Brahe. Zamek pozostał ważnym miejscem także dla następców Rudolfa: jako lovecký zámek służył cesarzowi Karolowi VI, a z rezydencji korzystali również Ferdynand III, Maria Teresa i Franciszek I.

Co zmieniło się w XIX wieku?

W latach 1860–1915 zamek znalazł się w rękach toskańskiej linii Habsburgów — należał do arcyksięcia Leopolda II Toskańskiego, a następnie do jego syna, Ludwika Salwatora. Ten ostatni był zapalonym podróżnikiem i przyrodnikiem, który zgromadził w Brandýsie bogate kolekcje pamiątek ze swoich licznych wypraw. Ostatnim habsburskim właścicielem rezydencji był cesarz Karol I, ostatni austriacki cesarz i zarazem ostatni król Czech, który mieszkał w zamku aż do 1918 roku, gdy monarchia habsburska przestała istnieć.

Co stało się z zamkiem po upadku monarchii?

Po powstaniu Czechosłowacji w 1918 roku majątek habsburski, w tym zamek w Brandýsie, przeszedł na własność nowego państwa. Przez kolejne dziesięciolecia obiekt służył różnym celom administracyjnym, a jego stan stopniowo się pogarszał. Przełom nastąpił w 1995 roku, gdy zarząd nad rezydencją przejęło miasto Brandýs nad Labem-Stará Boleslav. Od tego czasu zamek jest sukcesywnie poddawany rekonstrukcji konserwatorskiej, a jego wnętrza i ogrody stopniowo udostępniane są zwiedzającym jako zabytek o dużym znaczeniu historycznym dla regionu.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Zamek leży w samym sercu miasta Brandýs nad Labem-Stará Boleslav, w Kraju Środkowoczeskim, na lewym brzegu Łaby. Renesansowa architektura, sgraffitowe elewacje oraz historia sięgająca pięciu stuleci habsburskich rządów sprawiają, że to jedno z ciekawszych miejsc regionu dla osób interesujących się historią czeskiej monarchii. Ze względu na trwającą rekonstrukcję zakres dostępnych do zwiedzania przestrzeni może się zmieniać, dlatego warto sprawdzić aktualne informacje przed przyjazdem.

Najczęstsze pytania

Który władca uczynił Brandýs swoją ulubioną rezydencją? Cesarz Rudolf II, który od 1581 roku traktował zamek jako swoją główną siedzibę poza Pragą i regularnie organizował tu polowania.

Kto był ostatnim habsburskim właścicielem zamku? Cesarz Karol I, ostatni władca Austro-Węgier i ostatni król Czech, który mieszkał w zamku do 1918 roku.

Od kiedy zamkiem zarządza miasto? Od 1995 roku, kiedy zarząd nad obiektem przejęło miasto Brandýs nad Labem-Stará Boleslav.

Jaki styl architektoniczny reprezentuje zamek? Pierwotnie gotycka warownia z XIV wieku, przebudowana w XVI wieku w duchu renesansu, z charakterystyczną dekoracją sgraffitową na elewacjach.