Castell de Jorba

Castell de Jorba to średniowieczna twierdza górująca nad miejscowością Jorba w katalońskiej komarce Anoia. Zamek stoi na szczycie góry Guàrdia, wokół której rozwinęła się osada, a jego mury od wieków patrzą na dolinę Òdeny i prowadzące do niej szlaki.

Jaka jest historia zamku?

Budowę twierdzy datuje się na koniec X wieku. Powstała jako punkt kontrolny dla hrabstwa Osona-Manresa, które właśnie podbiło ten teren, a jej zadaniem było pilnowanie dostępu do doliny Òdeny. Gdy region przeszedł pod panowanie hrabstwa Barcelony, zamek powierzono rodowi Jorba, sprawującemu funkcję kasztelanów. Najwybitniejszym jego przedstawicielem był Guerau de Jorba, który w XII wieku otrzymał tytuł barona Jorby. Jako zaufany doradca hrabiego Barcelony Ramona Berenguera IV brał osobisty udział w podbojach Lleidy, Tortosy i Tarragony, a jego wpływ na katalońską politykę tamtego okresu był znaczący.

W pierwszej połowie XIV wieku kasztelanię przejął ród Castellolí, co otworzyło okres, w którym zamek wielokrotnie zmieniał właścicieli. Twierdza odegrała rolę w katalońskiej wojnie domowej — w 1475 roku zajęli ją royaliści. Najbardziej dramatyczny moment w jej dziejach nastąpił jednak w 1835 roku, gdy podczas pierwszej wojny karlistowskiej karliści wysadzili zamek w powietrze.

Co zobaczysz na miejscu?

Z pierwotnej konstrukcji zachowała się okazała okrągła wieża, do której dobudowano struktury o czworokątnym planie. Część badaczy wskazuje też na istnienie drugiej, mniejszej wieży okrągłej, pochodzącej prawdopodobnie z okresu wojen karlistowskich. Wielowiekowa historia przebudów i zniszczeń sprawia, że dziś trudno jednoznacznie odtworzyć pierwotny układ całego założenia.

Miejsce ma również symboliczne znaczenie dla Katalonii — to tutaj, według miejscowej tradycji, wywieszono jeden z najwcześniej udokumentowanych sztandarów typu senyera. Z murów zamku roztacza się widok na dolinę Òdeny oraz okoliczne wzgórza komarki Anoia, regionu znanego z gęstego skupiska średniowiecznych twierdz.

Jak dotrzeć do Castell de Jorba?

Zamek znajduje się bezpośrednio nad miejscowością Jorba, w komarce Anoia, w pobliżu Igualady — stolicy tego regionu. Ze względu na stan zachowania niektórych partii murów oraz prowadzone prace nad poprawą dostępu do wzgórza, zwiedzanie odbywa się najwygodniej w formie wycieczki z przewodnikiem. Informacji i rezerwacji udziela ratusz w Jorbie, a szczegóły dotyczące odwiedzin publikowane są na stronie internetowej gminy.

Kiedy przyjechać?

Ze względu na eksponowane położenie na szczycie góry, najlepsze warunki do zwiedzania i podziwiania widoków na dolinę Òdeny panują w dni z dobrą widocznością i bez silnego wiatru. Wspinaczka na wzgórze i zwiedzanie ruin sprawdzają się najlepiej w porze, gdy temperatury nie są ekstremalne, co ułatwia spacer po nierównym terenie wokół murów.

Najczęstsze pytania

Czy do zamku można wejść samodzielnie? Ze względu na stan niektórych fragmentów murów oraz trwające prace nad dostępem do wzgórza, zwiedzanie najlepiej zorganizować jako wycieczkę z przewodnikiem po wcześniejszym kontakcie z ratuszem w Jorbie.

Co pozostało z pierwotnego zamku? Najlepiej zachowanym elementem jest duża okrągła wieża z X wieku, do której z czasem dobudowano struktury o czworokątnym planie. Reszta założenia uległa w dużej mierze zniszczeniu i przebudowom na przestrzeni wieków.

Dlaczego zamek został zniszczony? Twierdza ucierpiała w 1475 roku podczas katalońskiej wojny domowej, gdy zajęli ją royaliści, a decydujący cios otrzymała w 1835 roku, kiedy karliści wysadzili ją w powietrze w trakcie pierwszej wojny karlistowskiej.

Co jeszcze warto wiedzieć o regionie? Komarka Anoia jest znana jako „kraina zamków" — Castell de Jorba to jeden z wielu średniowiecznych obiektów obronnych rozsianych po tym katalońskim terytorium, blisko stolicy regionu, Igualady.