Molí del Madora

Molí del Madora to zabytkowy młyn wodny w miejscowości Copons, w katalońskim regionie Anoia (prowincja Barcelona). Budynek, znany również jako Molí de Baix, Molí de l'Amadora lub Molí d'en Carbonell, stoi na zachodnim krańcu starej zabudowy miasteczka, przy Carrer del Raval 17 / Camí de les Basses 6, i figuruje w katalońskim Inwentarzu Dziedzictwa Architektonicznego.

Skąd wzięła się nazwa młyna?

Nazwa nawiązuje do przydomka "l'Amadora", jakim określano Isabel Carbonell i Soler, właścicielkę sąsiadującego z młynem domu. W 1801 roku Amador Carbonell wybudował przy zachodniej ścianie młyna dom zwany Ca la Madora (Cal Madora) - do dziś oba budynki tworzą jeden zespół, a nazwa domu przeszła również na młyn.

Jak działał młyn?

Molí del Madora, tak jak inne młyny w Copons, korzystał z wody Riery Gran - potoku płynącego przez dolinę. Woda docierała do niego już po tym, jak napędziła koło sąsiedniego Molí del Mig, położonego wyżej wzdłuż tego samego cieku. Młyny w tej okolicy tworzyły cały łańcuch instalacji korzystających z jednej rzeki po kolei, a poziom wody regulowały jazy (rescloses) - system, który bywał źródłem sporów między młynarzami o dostęp do wody. Pierwotnie młyn służył do mielenia zboża na mąkę; z czasem, jak wskazują źródła historyczne, budynek zmieniał przeznaczenie - pracował także jako młyn olejowy, a w XX wieku jako młyn do produkcji gipsu.

Co zobaczysz na miejscu?

Molí del Madora uchodzi za najlepiej zachowany młyn w Copons. Na górnej części fasady wciąż widoczne są otwory dawnej suszarni (assecador), gdzie suszono zboże lub inne surowce przed przemiałem. Przed budynkiem stoi tablica informacyjna opisująca historię obiektu, a w terenie zachowały się fragmenty dawnej niecki wodnej (bassa) oraz pozostałości konstrukcji młyńskiej. Sam budynek jest dziś własnością prywatną i pełni funkcję mieszkalną - zwiedzanie ogranicza się do oglądania z zewnątrz.

Jak dotrzeć do Molí del Madora?

Młyn leży na skraju historycznego centrum Copons, kilka minut spacerem od rynku i kościoła. Copons to niewielka miejscowość w komarce Anoia, dobrze widoczna na trasach łączących Igualadę z Calaf oraz Prats de Rei - większość odwiedzających dojeżdża samochodem, parkując w centrum wsi i kontynuując pieszo w stronę Carrer del Raval. Młyn stanowi jeden z przystanków lokalnej trasy młynów (Ruta dels Molins), prowadzącej wzdłuż potoku przez kolejne obiekty tego typu w gminie.

Kiedy przyjechać?

Najlepszą porą jest wiosna i jesień, gdy temperatury w tej części Katalonii są łagodne, a szlak wzdłuż rzeki najbardziej zielony. Latem w regionie bywa gorąco, co utrudnia dłuższe piesze wędrówki między młynami. Ponieważ obiekt oglądamy z zewnątrz, wizytę można zaplanować o dowolnej porze dnia - warto jednak unikać wczesnych godzin porannych, gdy fasada bywa w cieniu.

Najczęstsze pytania

Czy można wejść do środka młyna? Nie. Molí del Madora jest prywatną posesją pełniącą funkcję mieszkalną, więc zwiedzanie ogranicza się do oglądania budynku z zewnątrz i lektury tablicy informacyjnej.

Skąd młyn czerpał wodę? Z Riery Gran, po tym jak wcześniej napędziła ona koło sąsiedniego Molí del Mig - młyny w Copons były połączone w łańcuch korzystający z tego samego cieku.

Czy to jedyny młyn w Copons? Nie, w gminie zachowało się kilka historycznych młynów wodnych, tworzących lokalną trasę spacerową Ruta dels Molins, a Molí del Madora uchodzi za najlepiej zachowany z nich.

Jak długo trwa zwiedzanie? Sam młyn można obejrzeć w kilkanaście minut, ale warto połączyć wizytę ze spacerem po pozostałej trasie młynów i starym centrum Copons, co zajmuje zwykle 1-2 godziny.