Bishop residence of Litoměřice

Rezydencja biskupia w Litoměřicích to barokowy pałac stojący na Dómském vrchu, wzgórzu katedralnym w centrum miasta, tuż przy katedrze św. Szczepana. Od 1655 roku jest siedzibą biskupów litomierzyckich i do dziś pełni tę funkcję — dlatego wnętrza nie są dostępne dla turystów, a budynek ogląda się głównie z zewnątrz, jako element zabudowy Dómského náměstí.

Skąd wzięła się rezydencja na wzgórzu katedralnym?

Miejsce, na którym stoi pałac, nie było przypadkowe. Już w XI wieku książę Spytihněv II ufundował tu kapitułę kolegiacką, wokół której z czasem wyrosła zabudowa kościelna wzgórza. Kiedy w 1655 roku papież wyodrębnił z praskiej archidiecezji nową diecezję litomierzycką, dawne budynki kapituły przestały wystarczać na potrzeby biskupiego dworu. Postanowiono wznieść w tym miejscu nową, reprezentacyjną rezydencję.

Kto zbudował pałac i kiedy powstał?

Inwestorem budowy był biskup Jarosław Ignác ze Šternberka, a projekt powstał w pracowni Giulia Broggia, architekta działającego w Litoměřicích i mocno związanego z rozwojem miasta w epoce baroku. Główny korpus budynku wzniesiono w latach 1689–1694, choć prace wykończeniowe i towarzyszące elementy — jak zdobiona kamienna brama wjazdowa na dziedziniec — dokończono jeszcze w 1701 roku. Powstała wczesnobarokowa, dwukondygnacyjna budowla o zamkowym charakterze, z dwoma krótszymi skrzydłami ustawionymi pod kątem prostym po stronie zachodniej i wschodniej. Główna fasada zwrócona jest w stronę Łaby.

Co skrywa wnętrze rezydencji?

Na piętrze znajduje się reprezentacyjna sala główna, nakryta malowanym sklepieniem przedstawiającym "cud Mojżesza" z 1691 roku. W zachodnim skrzydle urządzono kaplicę św. Wawrzyńca, ozdobioną malowidłem sufitowym z 1692 roku. Na parterze zachowała się tzw. sala terrena — sklepione na dwóch słupach pomieszczenie o charakterze ogrodowej sali reprezentacyjnej, typowe dla rezydencji barokowych. Pod budynkiem rozciągają się głębokie piwnice. Rezydencja przechowuje też bogaty archiwum biskupie oraz historyczną bibliotekę, która rozrosła się szczególnie dzięki kolekcjonerskiej pasji Emanuela Ernesta z Waldsteinu, szóstego biskupa litomierzyckiego — oraz cenny zbiór malarstwa.

Jak zmieniał się budynek w kolejnych wiekach?

Pałac nie przetrwał do naszych czasów w niezmienionej formie z końca XVII wieku. W 1827 roku wzmocniono konstrukcyjnie fasadę południową. Około 1870 roku dobudowano krytą galerię łączącą rezydencję z katedrą, co ułatwiło biskupom bezpośrednie przechodzenie do świątyni. W 1883 roku po stronie północnej powstał przejazd podcieniowy. Największy zakres prac przyniósł jednak wiek XX — w 1958 roku przeprowadzono generalny remont całego obiektu, obejmujący również odnowienie malowideł sufitowych, a w latach 90. XX wieku odnowiono elewacje budynku.

Co warto zobaczyć z zewnątrz?

Skoro wnętrza są zamknięte dla odwiedzających, największą atrakcją dostępną bez ograniczeń jest kamienna brama do dziedzińca z 1701 roku. Zdobią ją trzy barokowe figury oraz kartusz z łacińską inskrypcją — warto się przy niej zatrzymać na dłużej, bo to najbardziej dekoracyjny element całego kompleksu widoczny z zewnątrz. Rezydencja świetnie komponuje się z resztą zabudowy Dómského náměstí — katedrą, wieżą i budynkiem konsystorza kapitulnego — tworząc jeden z najbardziej spójnych architektonicznie zakątków Litoměřic.

Najczęstsze pytania

Czy rezydencję biskupią można zwiedzać od wewnątrz? Nie. Budynek jest wciąż aktywną siedzibą biskupa litomierzyckiego i nie jest otwarty dla turystów.

Kto zaprojektował rezydencję? Autorem projektu był Giulio Broggio, architekt związany z barokową przebudową Litoměřic na przełomie XVII i XVIII wieku.

Od kiedy Litoměřice są siedzibą biskupstwa? Diecezja litomierzycka powstała w 1655 roku, wydzielona z archidiecezji praskiej, i od tego czasu miasto jest siedzibą biskupów.

Co znajduje się w bramie na dziedziniec? Kamienna brama z 1701 roku, ozdobiona trzema barokowymi figurami i kartuszem z łacińską inskrypcją — to jedyny detal rezydencji, który można obejrzeć z bliska.

Gdzie dokładnie stoi rezydencja? Na Dómském vrchu (wzgórzu katedralnym), przy Dómském náměstí, tuż obok katedry św. Szczepana i wieży kościelnej.