Chrám świętego Wacława w Litomierzycach

Chrám świętego Wacława to barokowa świątynia w Litomierzycach, w Czechach, której dzieje sięgają średniowiecza, choć obecny kształt budowla zawdzięcza XVIII-wiecznej przebudowie. Od połowy XX wieku pełni funkcję cerkwi prawosławnej, co czyni ją wyjątkowym przypadkiem wśród licznych świątyń litomierzyckiej starówki.

Jak długo istnieje świątynia pod tym wezwaniem?

Najstarsza wzmianka o kościele w tym miejscu pochodzi z 1363 roku. Niewielka średniowieczna budowla przetrwała do wojny trzydziestoletniej, w trakcie której uległa poważnym zniszczeniom i ostatecznie została rozebrana. Miejsce to jednak nie zniknęło z mapy miasta – po latach powstała w tym samym punkcie nowa, barokowa świątynia.

Skąd wziął się obecny, barokowy kształt kościoła?

Dzisiejszy budynek wzniesiono w latach 1714–1716 według planów architekta Octavia Broggia, jednego z najważniejszych twórców baroku działających wówczas w północnych Czechach. Budowa miała wymiar dziękczynny – mieszkańcy Litomierzyc wznieśli świątynię jako podziękowanie za koniec epidemii dżumy, która wcześniej nawiedziła miasto. Pierwsze katolickie nabożeństwo w nowym kościele odprawiono 28 września 1716 roku, w dniu wspomnienia świętego Wacława, patrona świątyni.

Co działo się z kościołem w kolejnych stuleciach?

Losy budowli nie były jednak spokojne. W czasach reform józefińskich świątynia została zamknięta dla kultu religijnego i przez dziesięciolecia służyła wyłącznie jako magazyn. Do funkcji sakralnej powróciła dopiero 28 września 1852 roku, kiedy to biskup litomierzycki Augustin Hille dokonał jej ponownej konsekracji.

Dlaczego dziś jest to cerkiew prawosławna?

Po II wojnie światowej, w 1950 roku, budynek przejął Czeski Kościół Prawosławny. Wnętrze zaadaptowano wówczas do potrzeb liturgii wschodniej, co odróżnia tę świątynię od pozostałych, katolickich kościołów w mieście. W latach 1992–1993 przeprowadzono gruntowną rekonstrukcję obiektu, dzięki której budynek zachował swoją funkcję do dziś.

Gdzie w Litomierzycach można znaleźć kościół?

Świątynia leży w historycznym centrum Litomierzyc, w bezpośrednim sąsiedztwie innych zabytkowych kościołów miasta – w tym kościoła Wszystkich Świętych, kościoła św. Jakuba Większego oraz katedry św. Szczepana. Ta bliskość sprawia, że odwiedzający starówkę mogą bez trudu włączyć chrám świętego Wacława do jednej trasy zwiedzania, zestawiając barokową architekturę z odmienną, prawosławną funkcją tego konkretnego obiektu.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał obecny budynek kościoła? W latach 1714–1716, według projektu architekta Octavia Broggia, jako podziękowanie za koniec epidemii dżumy w Litomierzycach.

Czy w tym miejscu stał wcześniej inny kościół? Tak, najstarsza wzmianka o świątyni w tym miejscu pochodzi z 1363 roku; ten wcześniejszy, średniowieczny kościół zniszczono w czasie wojny trzydziestoletniej.

Dlaczego kościół przez pewien czas nie pełnił funkcji sakralnej? W okresie reform józefińskich został zamknięty i służył jako magazyn, aż do ponownej konsekracji w 1852 roku przez biskupa Augustina Hille.

Jakiego wyznania jest dziś ta świątynia? Od 1950 roku budynek użytkuje Czeski Kościół Prawosławny, a jego wnętrze przystosowano do liturgii wschodniej.

Czym różni się od innych kościołów w Litomierzycach? To jedyna spośród okolicznych świątyń pełniąca funkcję cerkwi prawosławnej – pozostałe, jak kościół Wszystkich Świętych czy katedra św. Szczepana, pozostają kościołami katolickimi.