Zapisz to miejsce i odkrywaj atrakcje w pobliżu z NextOnTrip
W aplikacji dodasz je do ulubionych, zobaczysz na mapie, co jeszcze warto odwiedzić w okolicy, i zdobędziesz odznakę za wizytę.
Aplikacja jest dostępna na iPhone'a i Androida.
O tym miejscu
Birkmühle Oberoderwitz to zabytkowy wiatrak typu koźlak w Oberoderwitz, wsi w saksońskiej Górnych Łużycach, tuż przy granicy z Czechami i Polską. Obiekt łączy trzy funkcje: jest muzeum techniki, gospodą i miejscem ślubów, a przy tym należy do najbardziej rozpoznawalnych młynów regionu.
Czym jest wiatrak-koźlak?
Koźlak (niem. Bockwindmühle) to najstarszy typ europejskiego wiatraka. Cała drewniana komora z mechanizmem spoczywa na jednym pionowym słupie, tak zwanym koźle, i obraca się wokół niego. Młynarz ustawiał skrzydła pod wiatr, naciskając na długą belkę, zwaną ogonem, wystającą z tyłu budynku. Taka konstrukcja pozwalała mielić zboże nawet wtedy, gdy kierunek wiatru się zmieniał.
Skąd się wziął młyn w Oberoderwitz?
Młyn nie stał tu od początku. Zbudowano go na początku XIX wieku w sąsiedniej miejscowości Burkersdorf, około 20 kilometrów stąd. Źródła podają różne daty budowy, 1800 albo 1810 rok, ale zgadzają się co do przeprowadzki: w 1817 roku konstrukcję przeniesiono do Oderwitz. Według jednego z opisów przewieziono ją na trzech wozach konnych na skrzyżowanie dróg Rittergutwirtschaftsweg i Mittelweg, gdzie stoi do dziś.
W Oderwitz młyn służył okolicznym rolnikom jako zwykła młyn zbożowy. Wiatr napędzał go przez ponad sto trzydzieści lat. Po 1945 roku zmieniono napęd na elektryczny, a praca na wiatr zakończyła się w 1956 roku. Ostatni raz komercyjnie mielono tu zboże w 1974 roku, kiedy młynem zarządzał mistrz młynarski Ehrenfried Rönsch.
Gospoda przy młynie
Z młynem wiąże się także tradycja gastronomiczna. W 1856 roku właściciel, Karl Ernst Rönsch, uzyskał zgodę na prowadzenie gospody w domu mieszkalnym obok wiatraka. Dom pełni tę rolę do dziś, więc po zwiedzaniu można usiąść w miejscu, które od blisko dwustu lat służy gościom.
Odbudowa po huraganie
W 1997 roku huragan zniszczył skrzydła wiatraka. Rok później, w 1998, powstało stowarzyszenie Birkmühlverein, które wzięło na siebie ratowanie obiektu. Już w 1999 roku zawieszono nowy krzyż skrzydeł i uroczyście go poświęcono. Stowarzyszenie opiekuje się młynem do dzisiaj.
Wcześniej, w 1991 roku, Birkmühle razem z pobliskimi młynami Berndtmühle i Neumannmühle otrzymała nagrodę Europa Nostra, przyznawaną za ochronę dziedzictwa kulturowego. Wyróżnienie to pokazuje, jak ceniona jest oderwitzka grupa wiatraków.
Co można tu zobaczyć?
- Muzeum we wnętrzu młyna – pokazuje, jak wyglądała praca młynarza i jak działał mechanizm napędzany wiatrem.
- Gospoda w dawnym domu mieszkalnym, kontynuująca tradycję z XIX wieku.
- Ceremonie ślubne – młyn jest filią urzędu stanu cywilnego Oderwitz, więc pary mogą zawierać tu związek małżeński.
- Okolica – Oderwitz słynie z domów przysłupowo-zrębowych (Umgebindehaus), typowych dla Górnych Łużyc, oraz z innych zabytkowych młynów.
Najczęstsze pytania
Czy Birkmühle nadal mieli zboże? Nie. Praca na wiatr skończyła się w 1956 roku, a ostatnie komercyjne mielenie odbyło się w 1974 roku. Dziś młyn jest obiektem muzealnym.
Czy młyn stał zawsze w Oberoderwitz? Nie. Zbudowano go w Burkersdorf i w 1817 roku przeniesiono do Oderwitz.
Czy można tu zjeść? Tak, dom mieszkalny przy młynie działa jako gospoda, a pozwolenie na to wydano już w 1856 roku.
Czy można wziąć tu ślub? Tak, młyn jest zewnętrzną siedzibą urzędu stanu cywilnego w Oderwitz.
Dlaczego młyn ma nowe skrzydła? Poprzednie zniszczył huragan w 1997 roku. Nowy krzyż skrzydeł zawieszono w 1999 roku dzięki działaniom stowarzyszenia Birkmühlverein.
Dla kogo to miejsce?
Wiatrak warto odwiedzić, jeśli interesuje cię zabytkowa technika, architektura Górnych Łużyc albo spokojna wycieczka po saksońskiej wsi. Dobrze łączy się z oglądaniem sąsiednich młynów Oderwitz i domów przysłupowych w okolicy. To krótki, ale ciekawy przystanek dla rodzin, rowerzystów i miłośników historii.
W pobliżu
Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca
Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.