Windmill Světlík

Wiatrak Světlík to murowany wiatrak typu holenderskiego, stojący nad brzegiem stawu o tej samej nazwie w osadzie Světlík, będącej dziś częścią gminy Horní Podluží. Miejsce leży w Šluknovském výběžku, na styku z Górami Łużyckimi, w powiecie Děčín, w kraju usteckim w północnych Czechach.

Skąd wzięła się nazwa Světlík i co się stało z osadą?

Wiatrak powstał w niemieckojęzycznej osadzie, którą przed 1945 rokiem nazywano Lichtenberg — dziś funkcjonuje ona pod czeską nazwą Světlík. Po zakończeniu II wojny światowej i wysiedleniu niemieckiej ludności z Sudetów osada straciła mieszkańców, a większość jej zabudowy została w kolejnych latach rozebrana. Wiatrak, w odróżnieniu od otaczających go domów, ocalał i pozostał jedynym trwałym śladem po dawnej wsi.

Kiedy powstał wiatrak i jaką pełnił funkcję?

Budowla stanęła w 1843 roku niemal w centrum ówczesnej osady. Nie działała w odosobnieniu — była elementem większego zespołu gospodarczego, w skład którego wchodziła również piekarnia. Zboże mielone w wiatraku trafiało więc bezpośrednio do dalszej obróbki na miejscu. Wiatrak pracował przez ponad sto lat, aż do zakończenia II wojny światowej w 1945 roku, kiedy produkcję ostatecznie wstrzymano.

Co wyróżnia ten wiatrak na tle innych czeskich wiatraków?

Światlícki wiatrak reprezentuje rzadki w Czechach typ holenderski — murowaną, okrągłą wieżę z ruchomą, obracaną czapą dachową, którą ustawiano zgodnie z kierunkiem wiatru. Kamienno-ceglana budowla ma trzy kondygnacje, około 10,5 metra średnicy i 14 metrów wysokości. Jej czapa nosiła aż pięć skrzydeł, podczas gdy typowe wiatraki tego typu miały ich cztery — to rozwiązanie konstrukcyjne jest w skali kraju wyjątkowe. Obiekt uchodzi za jeden z największych zachowanych wiatraków w Czechach, a zarazem jedyny wiatrak typu holenderskiego, w którym do dziś zachowało się historyczne wyposażenie techniczne.

Czy wiatrak jest chroniony i można go zwiedzać?

Od 1966 roku wiatrak Světlík figuruje w Centralnym Wykazie Zabytków Kultury Republiki Czeskiej jako zabytek techniczny i kulturowy, a dodatkowo pełni funkcję krajobrazową jako dominanta widoczna z okolicy. Budynek należy do prywatnych właścicieli, którzy — we współpracy ze specjalistami od konserwacji zabytków — dbają o jego stan i prowadzą stopniową rekonstrukcję. Dzięki temu wiatrak zachował się w niemal oryginalnym stanie technicznym, co w przypadku tego typu obiektów w Czechach jest rzadkością. Wnętrze nie jest jednak udostępnione do zwiedzania — turyści mogą oglądać budowlę wyłącznie z zewnątrz, spacerując wokół stawu Světlík, nad którym wiatrak stoi.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się wiatrak Světlík? Nad stawem Světlík, w osadzie o tej samej nazwie, należącej administracyjnie do gminy Horní Podluží w Šluknovském výběžku, w powiecie Děčín.

Kiedy zbudowano wiatrak? W 1843 roku, jako część większego zespołu gospodarczego z piekarnią.

Czym różni się ten wiatrak od typowych holenderskich wiatraków? Jego czapa dachowa niosła pięć skrzydeł zamiast standardowych czterech, co jest rozwiązaniem niespotykanym w innych czeskich wiatrakach tego typu.

Czy można wejść do środka wiatraka? Nie. Obiekt jest własnością prywatną i nie jest udostępniony do zwiedzania wewnątrz — można go oglądać jedynie z zewnątrz.

Od kiedy wiatrak jest chroniony jako zabytek? Od 1966 roku, kiedy wpisano go do Centralnego Wykazu Zabytków Kultury Republiki Czeskiej.

Co stało się z osadą, w której stoi wiatrak? Po wysiedleniu niemieckich mieszkańców po 1945 roku osada Lichtenberg (dziś Světlík) została w większości rozebrana, a wiatrak pozostał jej jedynym trwałym śladem.