Tomáš Holý

Pomník Tomáše Holého stoi przy drodze łączącej Polevsko z Kytlicami, w lesie na północy Czech, i upamiętnia tragicznie zmarłego czeskiego aktora dziecięcego, jedną z najbardziej rozpoznawalnych twarzy czeskiego kina rodzinnego przełomu lat 70. i 80. XX wieku. Czarny granitowy głaz z tabliczką to skromne, ale wciąż odwiedzane miejsce pamięci, do którego trafiają zarówno fani jego filmów, jak i przypadkowi turyści wędrujący tą trasą.

Gdzie dokładnie znajduje się pomnik?

Miejsce leży przy drodze między Polevskiem a Kytlicami, w spokojnej, zalesionej okolicy Šluknovského a Českolipska. Współrzędne punktu to 50.791243, 14.538695. Pomnik stoi w miejscu, gdzie w 1990 roku doszło do wypadku samochodowego, a nie w centrum żadnej z okolicznych miejscowości — dojazd prowadzi lokalną drogą łączącą oba sołectwa.

Kim był Tomáš Holý?

Tomáš Holý urodził się 17 marca 1968 roku w Pradze i już jako dziecko został jedną z największych gwiazd czeskiego kina familijnego. Zadebiutował przed kamerą w 1976 roku w komedii „Marečku, podejte mi pero!", a później zagrał między innymi w filmach „Ať žijí duchové", „Pod jezevčí skálou" oraz „Setkání v červenci". Największą popularność przyniosły mu jednak role Vaška w komediach reżyserki Marie Poledňákovej — „Jak vytrhnout velrybě stoličku" oraz „Jak dostat tatínka do polepšovny". Filmy te do dziś należą do klasyki czeskiej kinematografii rodzinnej i są emitowane w telewizji, dzięki czemu twarz młodego aktora zapamiętało kilka pokoleń widzów.

Co wydarzyło się w Polevsku?

8 marca 1990 roku, kilka dni przed swoimi 22. urodzinami, Tomáš Holý zginął w wypadku samochodowym na drodze między Polevskiem a Kytlicami. Tego wieczoru przebywał z przyjaciółmi w miejscowej gospodzie w Polevsku, a po wyjściu wsiadł do samochodu jednego ze znajomych. Auto uderzyło w drzewo niecałe pół kilometra od pubu. Aktor odniósł poważne obrażenia wewnętrzne i zmarł wkrótce potem w szpitalu w Novym Borze.

Dlaczego pomnik powstał dopiero po latach?

Przez ćwierć wieku miejsce wypadku oznaczał jedynie skromny, mocno wyblakły krzyżyk. Dopiero w 2015 roku, z inicjatywy i na koszt biznesmena z Brna, Hynka Charousa — fana twórczości aktora — postawiono obecny pomnik z czarnego granitu. Nowy, trwały monument miał zastąpić prowizoryczne oznaczenie i zapewnić Holému godne upamiętnienie w miejscu, gdzie zginął.

Co dziś można zobaczyć na miejscu?

Pomnik ma formę prostego, czarnego głazu z tabliczką poświęconą pamięci aktora. Nie jest to rozbudowany kompleks pamięci, lecz kameralny punkt przy drodze, mijany także przez rowerzystów i pieszych wędrujących trasami między Polevskiem a Kytlicami. Dla wielu Czechów, którzy dorastali na filmach z udziałem Holého, to miejsce ma jednak duże znaczenie sentymentalne.

Najczęstsze pytania

Kim był Tomáš Holý? Czeskim aktorem dziecięcym, znanym przede wszystkim z roli Vaška w komediach Marie Poledňákovej „Jak vytrhnout velrybě stoličku" i „Jak dostat tatínka do polepšovny".

Jak zginął Tomáš Holý? 8 marca 1990 roku zginął w wypadku samochodowym na drodze między Polevskiem a Kytlicami, w wieku 21 lat.

Kiedy powstał obecny pomnik? W 2015 roku, 25 lat po wypadku, z inicjatywy fana aktora, biznesmena z Brna Hynka Charousa.

Co stało w tym miejscu wcześniej? Przez wiele lat wypadek upamiętniał jedynie prosty, mocno wyblakły krzyżyk.

Gdzie dokładnie stoi pomnik? Przy drodze łączącej Polevsko z Kytlicami, w miejscu, gdzie doszło do wypadku.