Basilica of St. Lawrence and St. Zdislava (Jablonné v Podještědí)

Bazylika św. Wawrzyńca i św. Zdislavy w Jablonném v Podještědí to jedna z najważniejszych barokowych świątyń północnych Czech i cel pielgrzymek do grobu świętej Zdislavy. Kościół stoi w zespole dawnego klasztoru dominikanów, a od 1996 roku nosi tytuł bazyliki mniejszej. Od 2008 roku jest chroniony jako narodowy zabytek kultury Republiki Czeskiej.

Skąd wzięła się bazylika w tym miejscu?

Świątynia powstała na miejscu starszego, gotyckiego kościoła, który przed 1252 rokiem ufundowali Zdislava z Lemberka wraz z mężem Havlem. To właśnie tu, w kryptach pod obecną budowlą, spoczywają jej relikwie – fakt, który od wieków przyciąga pielgrzymów z Czech i sąsiednich krajów. Obecny, barokowy kształt kościoła powstał znacznie później, gdy dawna gotycka budowla przestała odpowiadać randze miejsca kultu.

Kto zaprojektował dzisiejszą budowlę?

Bazylikę wzniesiono w latach 1699–1729 według projektu Johanna Lucasa von Hildebrandta, jednego z najbardziej cenionych architektów wiedeńskiego baroku. Budowę sfinansował František Antonín hrabia Berka z Dubé, ówczesny właściciel okolicznych dóbr. Powstała w ten sposób świątynia uznawana dziś za jeden z najcenniejszych zabytków baroku środkowoeuropejskiego, a zarazem za jeden z najważniejszych barokowych obiektów sakralnych w północnych Czechach.

Co wyróżnia bryłę i wnętrze kościoła?

Charakterystyczną cechą bazyliki jest kontrast między tym, co widać, a tym, co ukryte pod ziemią. Kopuła kościoła wznosi się na wysokość 34 metrów, natomiast pod posadzką świątyni rozciągają się trzy podziemne kondygnacje krypt, sięgające aż 39 metrów w głąb. To właśnie w tych podziemiach znajduje się miejsce związane z pochówkiem św. Zdislavy, będące sercem kultu pielgrzymkowego w Jablonném.

Jaką rolę pełni tu klasztor dominikanów?

Bazylika jest częścią zespołu klasztornego, który od stuleci prowadzą tu dominikanie. To połączenie funkcji klasztornej i pielgrzymkowej sprawiło, że miejsce to od dawna łączy życie zakonne z ruchem pątniczym – wierni przybywają tu nie tylko podziwiać architekturę, ale przede wszystkim modlić się przy grobie świętej.

Co warto wiedzieć o niedawnej renowacji?

W ostatnich latach bazylika przeszła gruntowną rekonstrukcję, której koszt przekroczył 62 miliony koron czeskich. Uroczyste otwarcie odnowionej świątyni odbyło się 1 maja 2024 roku, po latach prac konserwatorskich obejmujących zarówno wnętrze, jak i konstrukcję budowli. Dzięki temu obiekt można dziś zwiedzać w stanie zbliżonym do jego historycznej świetności.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się bazylika św. Wawrzyńca i św. Zdislavy? W miejscowości Jablonné v Podještědí, w kraju libereckim w północnych Czechach.

Kim była św. Zdislava i dlaczego jest tu tak ważna? Zdislava z Lemberka wraz z mężem Havlem ufundowała pierwotny, gotycki kościół w tym miejscu jeszcze przed 1252 rokiem. Jej relikwie spoczywają w kryptach pod obecną bazyliką, co czyni to miejsce głównym ośrodkiem jej kultu.

Kto zaprojektował obecny, barokowy kościół? Budowę w latach 1699–1729 zaprojektował Johann Lucas von Hildebrandt, wybitny architekt wiedeńskiego baroku, a sfinansował ją hrabia František Antonín Berka z Dubé.

Od kiedy kościół ma status bazyliki mniejszej? Od 1996 roku, a od 2008 roku jest dodatkowo chroniony jako narodowy zabytek kultury.

Czy można zwiedzać podziemia kościoła? Pod posadzką świątyni znajdują się trzy poziomy krypt sięgające 39 metrów w głąb – to właśnie tam znajduje się miejsce związane z pochówkiem św. Zdislavy, będące celem pielgrzymek.

Czy bazylika była niedawno remontowana? Tak, przeszła obszerną renowację kosztującą ponad 62 miliony koron, a jej uroczyste ponowne otwarcie miało miejsce 1 maja 2024 roku.