Abbey of Sainte-Trinité

Abbaye aux Dames (opactwo Sainte-Trinité) to dawny klasztor benedyktynek w Caen, w Normandii, ufundowany w połowie XI wieku przez Matyldę Flandryjską, żonę Wilhelma Zdobywcy. Kompleks klasztorny wraz z kościołem opactwa Trójcy Świętej należy do najważniejszych zabytków romańskich regionu, a od kilkudziesięciu lat mieści siedzibę Rady Regionalnej Normandii.

Kto i dlaczego założył opactwo?

Historia miejsca wiąże się bezpośrednio z małżeństwem księcia Normandii Wilhelma i Matyldy, córki hrabiego Flandrii, zawartym około 1050 roku. Związek ten budził zastrzeżenia Kościoła ze względu na bliskie pokrewieństwo pary i przez pewien czas pozostawał pod groźbą ekskomuniki nałożonej przez papieża Leona IX. Zgodę na małżeństwo książęca para uzyskała dopiero od papieża Mikołaja II, pod warunkiem odpokutowania przewinienia poprzez ufundowanie dwóch klasztorów w Caen. Tak około 1059-1060 roku powstały: męskie opactwo Saint-Étienne (Abbaye aux Hommes), ufundowane przez Wilhelma, oraz żeńskie opactwo Sainte-Trinité (Abbaye aux Dames), ufundowane przez Matyldę. Poza wymiarem religijnym, decyzja miała też znaczenie polityczne – Caen, leżące bliżej niespokojnych, buntowniczych terenów księstwa niż Rouen, zyskiwało dzięki obu fundacjom rangę drugiego ośrodka władzy książęcej.

Kiedy konsekrowano kościół opactwa?

Kościół klasztorny pod wezwaniem Trójcy Świętej konsekrowano 18 czerwca 1066 roku, jeszcze przed wyprawą Wilhelma na Anglię tego samego roku. Budowla należy do najcenniejszych przykładów architektury romańskiej w Normandii, choć w XIX wieku przeszła gruntowne prace restauracyjne, które zmieniły część jej pierwotnego wystroju.

Gdzie spoczywa fundatorka opactwa?

Matylda Flandryjska zmarła w listopadzie 1083 roku i została pochowana w prezbiterium kościoła klasztornego, który sama ufundowała. Jej grobowiec, oznaczony czarną marmurową płytą z wyrytym epitafium, zachował się do dziś i pozostaje jednym z najczęściej odwiedzanych punktów wnętrza świątyni.

Co dziś mieści się w budynkach opactwa?

Po Rewolucji Francuskiej klasztor stracił pierwotną funkcję religijną, a jego zabudowania przechodziły różne przekształcenia. Obecnie kompleks klauzurowy zajmuje siedziba Rady Regionalnej Normandii (Conseil régional de Normandie), co czyni Abbaye aux Dames rzadkim przykładem średniowiecznego opactwa pełniącego funkcję administracyjną, przy jednoczesnym zachowaniu dostępu zwiedzających do kościoła i części klasztornej.

Jak dojechać i gdzie dokładnie znajduje się opactwo?

Abbaye aux Dames leży w centrum Caen, w departamencie Calvados, na wschodnim krańcu historycznego miasta, niedaleko rzeki Orne. Bliskość dworca kolejowego i głównych arterii komunikacyjnych sprawia, że obiekt jest łatwo dostępny pieszo dla osób zwiedzających centrum miasta.

Najczęstsze pytania

Czy Abbaye aux Dames i Abbaye aux Hommes to to samo miejsce? Nie. To dwa osobne opactwa ufundowane w tym samym czasie przez małżeńską parę książęcą – męskie Saint-Étienne przez Wilhelma i żeńskie Sainte-Trinité przez Matyldę. Oba znajdują się w Caen, ale w różnych częściach miasta.

Czy można zwiedzać wnętrze kościoła i grobowiec Matyldy? Tak, kościół opactwa Trójcy Świętej jest dostępny dla zwiedzających, a płyta nagrobna Matyldy Flandryjskiej znajduje się w prezbiterium.

Dlaczego opactwo zostało ufundowane? Fundacja wiązała się z pokutą za małżeństwo Wilhelma i Matyldy, zawarte wbrew zastrzeżeniom Kościoła, a także miała znaczenie polityczne dla umocnienia pozycji Caen w księstwie Normandii.

Czym opactwo jest dzisiaj? Obecnie w zabudowaniach klasztornych mieści się siedziba władz regionalnych Normandii, a kościół pozostaje czynnym obiektem zabytkowym, otwartym do zwiedzania.