Zabytki w Wielkiej Brytanii

Statue of Corbet Woodall

Londyn

Pomnik Corbeta Woodalla w Londynie to brązowa rzeźba w pamiątkowym ogrodzie przy Twelvetrees Crescent, we wschodniej części miasta, w gminie Newham. Upamiętnia inżyniera, który w pierwszych dekadach XX wieku kierował jedną z największych londyńskich spółek gazowniczych. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków Anglii. Kim był Corbet Woodall? Corbet Woodall (1841–1916) był czołowym inżynierem gazownictwa. Od 1906 roku aż do śmierci stał na czele Gas Light & Coke Company, firmy zaopatrującej Londyn w gaz miejski. Napis na froncie cokołu nazywa go gubernatorem spółki w latach 1906–1916. W starszych rejestrach nazwisko pojawia się też w pisowni „Woodhall”, więc przy wyszukiwaniu warto sprawdzić obie wersje. Co zobaczysz na miejscu? Rzeźba przedstawia Woodalla w stojącej pozie, w togach akademickich. Figura jest odlana z brązu i stoi na neoklasycystycznym cokole z portlandzkiego kamienia. U dołu cokołu, pod prawą stopą postaci, widnieje nazwisko rzeźbiarza – Walker. Datowanie wskazuje na około 1926 rok. Odlew wykonała odlewnia G. Fiorini. Pomnik nie stał tu od początku. Pierwotnie znajdował się w Beckton, gdzie działała wielka gazownia spółki, a później przeniesiono go do skweru na Twelvetrees Crescent. Dzięki temu to jeden z niewielu śladów po przemyśle gazowym na tym odcinku wschodniego Londynu. Jaki ma status ochronny? Historic England wpisała pomnik na listę w dniu 9 kwietnia 2008 roku jako obiekt zabytkowy klasy II (Grade II), pod numerem 1392548. Wpis dotyczy całej rzeźby wraz z cokołem. Jak dotrzeć? Skwer leży w dzielnicy Canning Town North, niedaleko skrzyżowania z arterią A12 i rejonu Bromley-by-Bow. Najprościej dojechać metrem lub koleją do stacji w okolicy (Bromley-by-Bow, West Ham) i przejść pieszo. Dokładny punkt znajdziesz po współrzędnych 51.5235, -0.0046. Kiedy przyjechać i ile czasu zarezerwować? To obiekt plenerowy, bez biletów i godzin otwarcia, więc można go obejrzeć o każdej porze dnia. Najlepsze światło do zdjęć brązu i napisów jest w ciągu dnia. Na oględziny wystarczy 10–15 minut; sensownie łączyć wizytę z innymi punktami wschodniego Londynu, jak Queen Elizabeth Olympic Park czy Three Mills. Najczęstsze pytania Czy wstęp jest płatny? Nie. Pomnik stoi w ogólnodostępnym skwerze. Czy pomnik jest zabytkiem? Tak, ma status Grade II od 2008 roku. Kogo przedstawia? Corbeta Woodalla, inżyniera gazownictwa i szefa Gas Light & Coke Company w latach 1906–1916. Dlaczego stoi w Canning Town, a nie w Beckton? Został przeniesiony z Beckton, dawnego centrum produkcji gazu spółki, do pamiątkowego ogrodu przy Twelvetrees Crescent.

Westbury On Trym War Memorial

Bristol

Westbury On Trym War Memorial to obelisk upamiętniający poległych mieszkańców Westbury-on-Trym, dawnej wsi, a dziś dzielnicy północno-zachodniego Bristolu. Stoi przy High Street, w sercu historycznego centrum dzielnicy, i jest wpisany na brytyjską listę zabytków (National Heritage List for England) w kategorii Grade II. Co zobaczysz na miejscu? Pomnik ma formę smukłego obelisku z jasnego wapienia ciosowego. Wznosi się na kwadratowym cokole, na którym umieszczono tablice z nazwiskami oraz ozdobny motyw girlandy. Całość jest prosta i powściągliwa, typowa dla pomników wojennych stawianych w Anglii tuż po I wojnie światowej. Rejestr zabytków datuje obiekt na około 1920 rok. Na tablicach, obok nazwisk z lat 1914–1918, dodano później nazwiska mieszkańców poległych w II wojnie światowej, a także dopisano inskrypcję związaną z Kohimą. Jaka jest historia pomnika? Po wojnie lokalny komitet zebrał środki na upamiętnienie zmarłych. Projekt powierzono bristolskiej firmie James and Steadman, a ta zaproponowała właśnie obelisk. Pomysł wywołał spór: miejscowy proboszcz, wielebny dr Wilkins, uznał ten kształt za pogański symbol i sprzeciwiał się mu, a dyskusja toczyła się w lokalnej prasie przez wiele miesięcy. Ostatecznie pomnik odsłonięto w niedzielę 11 lipca 1920 roku o godzinie 15:00. W uroczystości uczestniczyli lord mayor Bristolu i biskup Bristolu, natomiast proboszcz się nie pojawił. W chwili odsłonięcia na pomniku widniało około 150 nazwisk poległych. Obiekt został wpisany na listę zabytków 4 marca 1977 roku, a wpis zmieniono w 1994 roku. Dawniej opisywano go jako pomnik w środku ronda, co pokazuje, jak zmieniało się otoczenie wokół niego. Jak dotrzeć? Westbury-on-Trym leży kilka kilometrów od centrum Bristolu, w kierunku północno-zachodnim. Dojedziesz tu autobusem miejskim z centrum miasta lub samochodem. Pomnik znajduje się przy ruchliwej ulicy, więc zwiedzanie ogranicza się do obejrzenia go z zewnątrz. Wstęp jest swobodny, bez biletów i godzin otwarcia. Kiedy przyjechać? Pomnik jest dostępny przez cały rok. Szczególny charakter ma w okolicach Dnia Pamięci (Remembrance Sunday, druga niedziela listopada), gdy mieszkańcy składają tu wieńce z czerwonych maków. W innym terminie najlepiej wybrać dzień z dobrym światłem, by odczytać nazwiska na tablicach. Spacer warto połączyć z resztą dzielnicy: Westbury-on-Trym zachowało wiejski układ ulic, a w pobliżu stoi starożytny kościół kolegiacki św. Trójcy. Czy warto tu zajrzeć? To niewielki, ale ciekawy punkt dla osób zainteresowanych historią lokalną i pamięcią o I wojnie światowej. Spór o kształt pomnika dobrze pokazuje, jak po 1918 roku społeczności wspólnie szukały sposobu uczczenia zmarłych. Najczęstsze pytania Czy pomnik jest wpisany do rejestru zabytków? Tak. Ma status Grade II w National Heritage List for England (wpis nr 1293153). Kiedy został odsłonięty? 11 lipca 1920 roku, w obecności lorda mayora i biskupa Bristolu. Dlaczego wokół obelisku był spór? Miejscowy proboszcz uznał kształt obelisku za pogański i protestował przeciwko projektowi. Czy wejście jest płatne? Nie. Pomnik stoi na otwartej przestrzeni publicznej i można go oglądać o każdej porze.

Amberley War Memorial

Stroud

Amberley War Memorial to zabytkowy pomnik poległych w wiosce Amberley koło Stroud w hrabstwie Gloucestershire. Stoi na trójkątnym skwerku na północnym skraju wsi, przy uliczce Marling Close, na grzbiecie wzgórza z widokiem na okolicę. To kamienny krzyż kołowy na wysokiej kolumnie, jeden z wielu pomników wzniesionych w Cotswolds po I wojnie światowej. Co to za pomnik? Pomnik powstał około 1920 roku. Tworzy go smukła, zwężająca się ku górze kolumna z wapienia, zwieńczona rzeźbionym krzyżem celtyckim, czyli krzyżem z kołem. Kolumna spoczywa na cokole, a całość stoi na stopniowanej platformie z trzech stopni. Forma jest prosta, bez rzeźb figuralnych, typowa dla wiejskich pomników z tamtego czasu. Na cokole widnieje napis „Our Glorious Dead” oraz daty 1914–1918 i 1939–1945, a pod nimi nazwiska mieszkańców, którzy zginęli na obu wojnach. Nazwiska z II wojny dodano w 1949 roku, kiedy upamiętniono dziewięciu poległych. Jaka jest jego historia? Inicjatorem budowy był komitet pomnikowy Amberley War Memorial Committee, założony w 1919 roku. Komitet działał potem dalej i przekształcił się w oddział Royal British Legion w Amberley, czyli organizacji weteranów. To ona w 1949 roku zadbała o uzupełnienie napisów. Pomnik jest wpisany do National Heritage List for England jako obiekt zabytkowy II stopnia (Grade II, numer wpisu 1406640). Wpis pochodzi z 19 stycznia 2012 roku. Administracyjnie należy do parafii Minchinhampton w dystrykcie Stroud. Figuruje też w rejestrze War Memorials Register prowadzonym przez Imperial War Museum (numer 29322) oraz w serwisie War Memorials Online. Jak dotrzeć? Amberley leży na wzgórzach kilka kilometrów na południe od Stroud, w pobliżu Minchinhampton i Nailsworth. Najwygodniej dojechać samochodem lub rowerem. W samej wsi nie ma dużej infrastruktury turystycznej, więc parking oznacza zwykle zatrzymanie się przy drodze, z poszanowaniem miejsc dla mieszkańców. Pomnik stoi na otwartym skwerku, bez bramki i opłat, i można go obejrzeć o każdej porze. Zachowaj ciszę i nie wchodź na stopnie. Uwaga: nie myl go z pomnikiem w Minchinhampton, który stoi w centrum miasteczka i ma osobny wpis w rejestrach, ani z miejscowościami Amberley w innych hrabstwach, na przykład w West Sussex. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Amberley leży na obszarze Minchinhampton Common, rozległych pastwisk należących do National Trust, gdzie spacerują krowy i konie, a widoki sięgają doliny Severn. Okolica nadaje się na krótkie trasy piesze i rowerowe. Zabudowa okolicznych wsi to typowe dla Cotswolds domy z miodowego wapienia. Kiedy przyjechać? Najlepiej wiosną i latem, gdy dzień jest długi, a pogoda sprzyja spacerom. W niedzielę najbliższą 11 listopada, w Remembrance Sunday, w wielu angielskich wsiach odbywają się ceremonie przy pomnikach. Jeśli chcesz zobaczyć lokalną tradycję upamiętniania poległych, sprawdź wcześniej informacje na stronie gminy lub parafii, bo godziny i organizatorzy mogą się zmieniać. Najczęstsze pytania Czy wstęp jest płatny? Nie. Pomnik stoi na publicznym skwerku i jest dostępny bez opłat. Czy to obiekt zabytkowy? Tak. Ma status Grade II w National Heritage List for England od 2012 roku. Ile czasu potrzeba na wizytę? Wystarczy 10–15 minut. Warto połączyć ją ze spacerem po okolicznych wzgórzach. Czy są tu tablice informacyjne? Informacje znajdziesz przede wszystkim na samym pomniku, w napisach na cokole. Szczegóły historyczne warto sprawdzić wcześniej w rejestrach Historic England i Imperial War Museum. Czy to ten sam pomnik co w Minchinhampton? Nie. W Minchinhampton stoi osobny pomnik w centrum miasteczka. Amberley ma własny, mniejszy krzyż na skraju wsi.

Drumblade, War Memorial

Drumblade War Memorial to pomnik wojenny w wiosce Drumblade w hrabstwie Aberdeenshire, w północno-wschodniej Szkocji. Upamiętnia mieszkańców parafii, którzy zginęli w dwóch wojnach światowych. To mały, lokalny obiekt dla osób, które lubią zatrzymać się przy historii zwykłych szkockich wsi. Co upamiętnia pomnik w Drumblade? Według serwisu TracesOfWar pomnik poświęcono 26 mieszkańcom Drumblade, którzy polegli lub zaginęli w czasie I wojny światowej. Dodano też nazwisko jednej ofiary II wojny światowej. Liczby pokazują skalę strat w małej wiejskiej społeczności: każde z tych nazwisk to osoba z okolicznych gospodarstw i domów. Wikidata klasyfikuje obiekt jako pomnik wojenny w Aberdeenshire. Nie znaleźliśmy w publicznie dostępnych źródłach opisu rzeźby, materiału ani daty odsłonięcia, dlatego ich tu nie podajemy. Szczegóły sprawdzisz na miejscu. Gdzie leży Drumblade i jak tam dojechać? Pomnik stoi w Drumblade, na współrzędnych około 57,441 N, 2,705 W. Wioska leży w rolniczej części Aberdeenshire, kilka kilometrów na wschód od miasteczka Huntly. Najwygodniej dojechać samochodem. Z Huntly prowadzą lokalne drogi przez parafię, a nawigacja z podanymi współrzędnymi doprowadzi pod sam obiekt. Przy małych wiejskich drogach zachowaj ostrożność i nie blokuj przejazdu. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? W parafii Drumblade znajduje się kościół parafialny wpisany do szkockiego rejestru zabytków w kategorii B (numer LB2971). Cmentarz przykościelny objęto osobną ochroną w 1984 roku. Według Aberdeenshire Historic Environment Record spoczywa tam żołnierz Gordon Highlanders, szeregowy Charles Ross, którego grób jest objęty opieką Commonwealth War Graves Commission i pochodzi z I wojny światowej. Rejestr zabytków parafii obejmuje także Drumblade House, młyn i dawną komorę celną. Sam pomnik wojenny nie znalazł się na liście obiektów zabytkowych w tej parafii, zgodnie z listą dostępną publicznie. Kiedy przyjechać? Pomnik jest w przestrzeni publicznej i można go obejrzeć o każdej porze roku. Najlepsze warunki do zwiedzania okolicy są od późnej wiosny do wczesnej jesieni, gdy dni są długie, a pogoda w północno-wschodniej Szkocji łagodniejsza. Pod koniec listopada, w okolicach Remembrance Sunday, w wielu brytyjskich wsiach składa się przy takich pomnikach wieńce z maków, co nadaje miejscu szczególny charakter. Jak zachować się przy pomniku? To miejsce pamięci. Zachowaj ciszę, nie wchodź na elementy pomnika i nie zostawiaj śmieci. Zdjęcia są mile widziane, o ile nie przeszkadzają innym odwiedzającym. Najczęstsze pytania Czy wejście do pomnika w Drumblade jest płatne? Nie. Pomnik jest ogólnodostępny i bez opłat. Ile osób upamiętnia pomnik? Według TracesOfWar 26 mieszkańców zmarłych w I wojnie światowej i jedną osobę z II wojny światowej. Czy pomnik jest zabytkiem wpisanym do rejestru? Nie znaleźliśmy wpisu dla samego pomnika. Wpisany jest natomiast kościół parafialny w Drumblade (kategoria B). Ile czasu potrzeba na wizytę? Zwykle wystarczy kilkanaście minut, najlepiej w połączeniu z innymi miejscami w okolicy Huntly.

Alton War Memorial

East Hampshire

Alton War Memorial to pomnik poległych w Alton, miasteczku w hrabstwie Hampshire (dystrykt East Hampshire) w południowej Anglii. Ma formę wysokiego kamiennego kopca stojącego przy głównej ulicy miasta, High Street, i należy do zabytków wpisanych na brytyjską listę dziedzictwa narodowego. Co to za pomnik? Konstrukcja przypomina kopiec zbudowany z surowych, nieociosanych bloków granitu. Według opisu w rejestrze War Memorials Online użyto kamienia z Kornwalii, a całość waży około 30 ton. Na froncie umieszczono brązową tablicę z nazwiskami mieszkańców, którzy zginęli w obu wojnach światowych. Kopiec postawiono w 1920 roku, a tablicę upamiętniającą II wojnę światową dodano w 1949 roku. Autor projektu nie jest podany w dostępnych rejestrach. Napisy są krótkie: „Our Glorious Dead” („Nasi chwalebni polegli”), daty 1914–1919 i 1939–1945 oraz cytat „Their name liveth for evermore” („Ich imię żyje na wieki”). Za kopcem stoi maszt flagowy. Jaki status ma ten obiekt? Pomnik figuruje w National Heritage List for England pod numerem 1389298 jako obiekt klasy II (Grade II) i nosi tam nazwę „War Memorial Immediately North of Assembly Rooms”. Wpis datuje go na około 1920 rok. Osobny rekord prowadzi War Memorials Online (WMO/102973). Co jeszcze warto zobaczyć obok? Rejestr traktuje jako część upamiętnienia także dwa sąsiednie budynki: dawny Mechanics Institute oraz Assembly Rooms, w których dziś mieści się Curtis Museum. Na ścianie każdego z nich wisi tablica dedykacyjna. Tablica przy Assembly Rooms mówi o przekazaniu budynku miastu dla uczczenia zwycięstw aliantów w Wielkiej Wojnie. Dzięki temu w jednym miejscu można obejrzeć pomnik, tablice i muzeum miejskie. Między kamieniami kopca pojawiają się też drobne ślady współczesnej pamięci, na przykład drewniane krzyże rocznicowe i malowane kamienie, które odnotowano w raportach o stanie obiektu. Jak dotrzeć? Pomnik stoi przy High Street, adres według rejestru to GU34 1BA, w samym centrum Alton. Z centrum miasteczka dojdziesz tam pieszo w kilka minut. Alton leży w północno-wschodniej części Hampshire, przy trasie kolejowej w kierunku Londynu i Winchesteru, więc dojazd pociągiem lub samochodem jest prosty. Kiedy przyjechać? Obiekt stoi na zewnątrz przy ulicy, więc dostęp jest swobodny o każdej porze i nie ma biletów. Najbardziej wymowny jest w okolicach 11 listopada i w Remembrance Sunday, gdy w Wielkiej Brytanii odbywają się uroczystości ku czci poległych. Muzeum obok ma własne godziny otwarcia, które warto sprawdzić przed wizytą. Najczęstsze pytania Czy wejście jest płatne? Nie. Pomnik znajduje się przy publicznej ulicy i można go obejrzeć bez opłat. Kto jest upamiętniony na tablicy? Mieszkańcy Alton, którzy zginęli w latach 1914–1919 oraz 1939–1945. Nazwiska widnieją na brązowej tablicy. Ile czasu potrzeba na zwiedzanie? Samo obejrzenie pomnika zajmuje kilka minut. Z wizytą w Curtis Museum i spacerem po High Street wystarczy godzina. Czy pomnik jest zabytkiem? Tak, ma status Grade II na liście Historic England (nr 1389298).

Obelisk At Umberslade Park

Stratford-on-Avon

Obelisk At Umberslade Park to osiemnastowieczny kamienny obelisk w hrabstwie Warwickshire, w parafii Tanworth-in-Arden, w okolicach Stratford-on-Avon. Wpisany na listę zabytków Anglii w stopniu II, należy do tych folly, czyli ozdobnych budowli krajobrazowych, które mają przede wszystkim cieszyć oko. Czym jest obelisk w Umberslade i kto go wzniósł? Obelisk powstał w 1749 roku na zlecenie Thomasa Archera, pierwszego barona Archer, właściciela pobliskiego Umberslade Hall. Wykonał go William Hiorne z Warwick, znany budowniczy tamtego okresu. Karta zabytku opisuje go jako eye-catcher, czyli budowlę ustawioną tak, by wyróżniała się w pejzażu widzianym z okien domu. Rezydencja ma własny wpis w rejestrze, w wyższym stopniu II*. Jak wygląda? Konstrukcja ma przekrój kwadratowy i wznosi się na wysokość około 21 metrów (ok. 70 stóp). Wykonano ją z ciosów wapienia, a całość stoi na stopniowanym cokole z profilowanym gzymsem. Szczyt wieńczy kulista głowica z metalowym szpikulcem. Dawniej trzymał on gwiazdę, którą znamy dziś już tylko ze starych fotografii. Obelisk tworzy zespół zabytkowy z pobliskim Obelisk Farmhouse. Dlaczego go zbudowano? Żaden dokument nie podaje powodu. Najczęściej przywoływana hipoteza łączy budowlę z nadaniem Archerowi tytułu lorda w 1747 roku. Inne pomysły wiążą ją z zainteresowaniem astronomią (gwiazda na szczycie) lub z wydarzeniami politycznymi tamtych lat. Jak dotrzeć i co warto wiedzieć przed wizytą? Obelisk znajduje się na terenie dawnej posiadłości Umberslade, dziś oddzielonym od parku autostradą M40. Okolica obejmuje prywatne grunty, w tym farmę. Wejście bezpośrednio pod obelisk może więc nie być możliwe, a najlepiej oglądać go z dróg publicznych i legalnych ścieżek w okolicy. Sprawdź przed wyjazdem aktualną dostępność i nie wchodź na pola bez zgody właściciela. Najbliższe miejscowości to Hockley Heath i Tanworth-in-Arden, a do Stratford-upon-Avon i Birmingham dojedziesz samochodem w niedługim czasie. Kiedy jechać? Obelisk dobrze prezentuje się w jasnym świetle, o poranku lub przed zachodem słońca, gdy jasny wapień odcina się od zieleni pól. Wiosną i latem widok jest najczystszy, a jesienią listowie drzew i uprawy na polach mogą częściowo zasłaniać podstawę. Wizyta zajmuje zwykle krótko, dlatego warto połączyć ją z innymi atrakcjami Warwickshire, takimi jak zamki i wsie regionu Arden. Najczęstsze pytania Czy obelisk jest zabytkiem chronionym? Tak. Historic England wpisała go na listę w stopniu II w 1967 roku, numer wpisu 1382419. Jak wysoki jest obelisk? Ma około 21 metrów, czyli mniej więcej 70 stóp. Czy można podejść do obelisku? Teren jest częściowo prywatny i leży przy farmie, więc dostęp bywa ograniczony. Bezpiecznie jest oglądać budowlę z dróg publicznych i sprawdzić aktualne zasady dostępu. Po co postawiono obelisk? Miał ozdabiać widok z Umberslade Hall. Dokładny powód nie jest udokumentowany, a najpopularniejsza teoria wiąże go z tytułem szlacheckim Archera z 1747 roku.

Armstrong Memorial

Newcastle upon Tyne

Armstrong Memorial w Newcastle upon Tyne to brązowy pomnik Williama George'a Armstronga, barona Armstronga, ustawiony przy Barras Bridge, tuż obok Great North Museum: Hancock. Rzeźba należy do najbardziej rozpoznawalnych punktów na trasie między centrum miasta a kampusem uniwersyteckim. Kim był Armstrong i dlaczego ma pomnik? William George Armstrong urodził się w Newcastle w 1810 roku i został jednym z najważniejszych przemysłowców epoki wiktoriańskiej. Zbudował na północy Anglii potężny kompleks produkujący maszyny, działa i okręty, znany później jako Armstrong Whitworth. Mieszkał w Cragside w Northumberland, a zmarł w 1900 roku. Miasto uczciło go kilka lat później, gdy w latach 1905–1906 stanął pomnik jego pamięci. Co zobaczysz na miejscu? Autorem rzeźby jest Hamo Thornycroft, a oprawę architektoniczną zaprojektował William Henry Knowles. Postać Armstronga w naturalnej wielkości stoi na wysokim, kwadratowym piedestale z piaskowca, do którego prowadzą dwa łukowate stopnie. W dłoni trzyma zwój rysunków, a u jego stóp siedzi mały terier. Po bokach rozciągają się niskie ściany z płaskorzeźbami, które pokazują, z czego słynęła jego firma. Na jednym panelu opuszczane są działa na pokład statku, na drugim widać Swing Bridge, obrotowy most na Tyne, związany z dziełem Armstronga. Cały zespół — posąg, ściany i filary — ma status obiektu zabytkowego stopnia II na liście Historic England, wpisany w 1987 roku. Jak dojść? Pomnik stoi przy skrzyżowaniu Barras Bridge i Claremont Road, na wprost wejścia do muzeum Hancock. Od stacji metra Haymarket dzieli go około 200 metrów spacerem, więc dojście zajmuje kilka minut. Dużą część centrum Newcastle da się zwiedzać pieszo, a pomnik łatwo połączyć ze spacerem do pobliskiego parku Town Moor lub Exhibition Park. Kiedy przyjechać? Pomnik stoi w przestrzeni publicznej, więc oglądasz go o dowolnej porze, bez biletu. Najlepsze zdjęcia wychodzą w dzień, gdy światło podkreśla detale płaskorzeźb. Warto połączyć wizytę z wejściem do Great North Museum: Hancock, które stoi tuż obok. Najczęstsze pytania Gdzie dokładnie stoi Armstrong Memorial? Na Barras Bridge w Newcastle upon Tyne, przed Great North Museum: Hancock. Nie stoi na Haymarket, choć stacja o tej nazwie jest bardzo blisko. Kto zaprojektował pomnik i kiedy powstał? Rzeźbę wykonał Hamo Thornycroft, a pomnik odsłonięto w latach 1905–1906. Czy wstęp jest płatny? Nie. Pomnik znajduje się przy ulicy i jest dostępny przez cały czas. Ile czasu potrzeba na obejrzenie? Zwykle wystarczy 10–15 minut, żeby obejść cały zespół i przyjrzeć się płaskorzeźbom.

Speke's Monument

City of Westminster

Speke's Monument to granitowy obelisk stojący w Kensington Gardens w Londynie, w dzielnicy City of Westminster. Upamiętnia Johna Hanninga Speke'a, brytyjskiego oficera i podróżnika, któremu przypisuje się odkrycie Jeziora Wiktorii i źródeł Nilu. To jeden z mniej znanych pomników w królewskich parkach Londynu, idealny na krótki przystanek podczas spaceru. Czym jest Speke's Monument? Pomnik ma formę smukłego obelisku ustawionego na trzech stopniach. Zaprojektował go architekt Philip Hardwick, a inicjatorem przedsięwzięcia był sir Roderick Murchison, ówczesny prezes Royal Geographical Society. Budowę sfinansowano ze składek publicznych. Obiekt ma status zabytku klasy II (Grade II) w rejestrze Historic England, wpisany 14 stycznia 1970 roku. Daty bywają podawane różnie. Tekst wpisu do rejestru wskazuje rok 1864, natomiast wiele opracowań wymienia 1866 jako rok ustawienia obelisku w parku. Podobnie opisy kamienia różnią się: w rejestrze mowa o różowym granicie, inne źródła piszą o granicie czerwonym lub polerowanym granicie z Aberdeen. Kim był John Hanning Speke? Speke wyruszył w latach pięćdziesiątych XIX wieku na wyprawy w głąb Afryki Wschodniej. Dotarł nad wielkie jezioro, które nazwał na cześć królowej Wiktorii, i uznał je za źródło Nilu. Jego twierdzenia wywołały głośny spór z innymi badaczami, a o tym, że rzeka wypływa z jeziora, przypomina napis na stopniach pomnika: „Victoria, Nyanza and the Nile”. Warto wiedzieć, że sam obelisk w pierwotnej formie nie mówi wprost, że Speke odnalazł źródło rzeki. Dopiero w 1995 roku Friends of Hyde Park and Kensington Gardens umieściło przed pomnikiem tablicę z takim wyjaśnieniem. Co zobaczysz na miejscu? Obelisk na trzech stopniach z inskrypcją ku czci Speke'a. Tablicę informacyjną z 1995 roku, która tłumaczy znaczenie pomnika. Otoczenie parku: aleje, drzewa i trawniki Kensington Gardens, położonych bezpośrednio na zachód od Hyde Parku. Pomnik jest niewielki, więc na jego obejrzenie wystarczy kilka minut. Najlepiej połączyć go ze spacerem po parku. Jak trafić do Speke's Monument? Obelisk stoi w pobliżu skrzyżowania alei Lancaster Walk i Budges Walk, w północnej części Kensington Gardens, niedaleko Lancaster Gate. Od Round Pond dzieli go około 400 metrów spaceru. Najwygodniej dojść pieszo od strony stacji metra Lancaster Gate (linia Central) i przejść przez park. Wejście do Kensington Gardens jest bezpłatne, a park otwiera się o świcie i zamyka o zmierzchu. Kiedy przyjechać? Park jest dostępny przez cały rok. Najprzyjemniej jest tu wiosną i latem, gdy aleje są zielone, a spacer w słońcu trwa dłużej. Rano jest spokojniej niż w weekendowe popołudnia, kiedy parkiem spacerują tłumy londyńczyków i turystów. Najczęstsze pytania Czy wejście do pomnika jest płatne? Nie. Obelisk stoi w ogólnodostępnym parku królewskim, a wstęp do Kensington Gardens jest bezpłatny. Ile czasu potrzeba na zwiedzanie? Samo obejrzenie obelisku to 5–10 minut. Jeśli dodasz spacer do Round Pond lub Kensington Palace, zaplanuj około godziny. Kogo upamiętnia obelisk? Johna Hanninga Speke'a, brytyjskiego odkrywcę, któremu przypisuje się odnalezienie Jeziora Wiktorii jako źródła Nilu. Skąd różnica w datach: 1864 i 1866? Rok 1864 pojawia się w oficjalnym opisie zabytku i na inskrypcji, a 1866 podają źródła, które datują ustawienie pomnika w parku.

Enfield War Memorial

Londyn

Enfield War Memorial to główny pomnik wojenny dzielnicy Enfield w Londynie. Ma formę cenotafu i stoi w parku Chase Green Gardens, przy skrzyżowaniu Windmill Hill i Chase Side, kilka minut spacerem od centrum Enfield Town. Pomnik wpisano na listę zabytków Historic England z kategorią Grade II. Odsłonięto go 30 października 1921 roku. Co zobaczysz na miejscu? Pomnik wykonano z portlandzkiego kamienia. Wysoki, zwężający się ku górze cokół wznosi się nad stopniowanym podestem, a na jego szczycie leży sarkofag. Całość nawiązuje do londyńskiego Cenotafu z Whitehall, który zaprojektował Edwin Lutyens w 1919 roku. Na froncie widnieje napis „Our Glorious Dead” oraz daty 1914–1919 i 1939–1945. Pierwotnie pomnik upamiętniał mieszkańców Enfield poległych w I wojnie światowej, a po 1945 roku dodano nazwiska ofiar II wojny. Otaczający go skwer to część zielonej strefy Chase Green i Cenotaph Gardens, więc miejsce nadaje się na krótki, spokojny postój. Jaka jest historia pomnika? Komitet lokalny zebrał środki na budowę po zakończeniu I wojny światowej. Lokalne źródła podają koszt rzędu 909 funtów. Wpis w rejestrze Historic England trafił na listę w 2003 roku. Imperial War Museum prowadzi pomnik w rejestrze War Memorials Register pod numerem WM 17987 i nadal uzupełnia dane o upamiętnionych osobach. Czy w Enfield Town są inne miejsca pamięci? Tak. W głównym urzędzie pocztowym przy Church Street wisi tablica ku czci poległych w obu wojnach światowych. W 2003 roku odsłonięto też pomnik poświęcony uczestnikom konwojów arktycznych z czasów II wojny światowej, który stoi przy Silver Street. Wszystkie trzy miejsca łatwo połączyć w jednym spacerze po centrum. Jak dotrzeć? Z centrum Londynu dojedziesz pociągiem na jedną ze stacji w Enfield: Enfield Town, Enfield Chase lub Gordon Hill. Od stacji Enfield Town pomnik dzieli krótki spacer w stronę Chase Side. Na miejscu działają też lokalne autobusy. Wstęp jest bezpłatny, a skwer jest otwarty przez cały dzień. Kiedy przyjechać? Pomnik można oglądać o każdej porze roku. Najbardziej wyjątkowy jest czas Remembrance Sunday, czyli drugiej niedzieli listopada, gdy przy cenotafie odbywają się uroczystości z wieńcami i minutą ciszy. Jeśli wolisz ciszę i spokój, wybierz poranek w dzień powszedni. Najczęstsze pytania Czy wstęp do pomnika jest płatny? Nie. Pomnik stoi w otwartym parku i można go oglądać bez biletu. Ile czasu potrzeba na zwiedzanie? Zwykle wystarczy 15–20 minut. Jeśli dołączysz tablicę na poczcie i pomnik arktyczny, zaplanuj około godziny. Komu poświęcony jest pomnik? Pierwotnie mieszkańcom Enfield, którzy zginęli w I wojnie światowej. Później dodano nazwiska poległych w II wojnie. Czy pomnik jest zabytkiem? Tak. Historic England wpisała go na listę z kategorią Grade II.

Eltham War Memorial

Londyn

Eltham War Memorial w Londynie to pomnik poległych w pierwszej wojnie światowej, stojący przy kościele św. Jana Chrzciciela przy Eltham High Street, w dzielnicy Royal Borough of Greenwich. Od października 2017 roku jest zabytkiem wpisanym na listę Historic England w II stopniu (Grade II). Co to za pomnik i kto go zaprojektował? Autorem projektu był sir Reginald Blomfield, architekt związany z brytyjskimi cmentarzami wojennymi. Komitet pomnikowy wybrał jego Krzyż Ofiary (Cross of Sacrifice), a odsłonięcie odbyło się w 1924 roku. Po drugiej wojnie światowej dodano kolejne inskrypcje, więc pomnik upamiętnia ofiary obu konfliktów. Komitet rozważał też inną lokalizację, skrzyżowanie przy Well Hall Road, ale zrezygnował z niej z powodu planowanej linii tramwajowej. Pomnik trafił przed kościół parafialny, gdzie stoi do dziś. Gdzie dokładnie stoi? Pomnik znajduje się tuż przy drzwiach wieży kościoła św. Jana Chrzciciela, od strony Eltham High Street. To centrum starego Eltham, więc łatwo połączyć wizytę ze spacerem po okolicy. Wstęp jest wolny, bo pomnik stoi na zewnątrz, a obejrzeć go można o każdej porze dnia. Dlaczego jest wpisany na listę zabytków? Wpis do rejestru to w dużej mierze zasługa dzieci. Uczniowie klasy szóstej z Eltham Church of England Primary School zbadali życiorysy mężczyzn wymienionych na pomniku, ocenili jego stan i razem z Historic England przygotowali wniosek. Uroczystość z okazji wpisu, ze złożeniem wieńców, odbyła się 10 listopada 2017 roku. Uczestniczyli w niej m.in. lider rady Royal Borough of Greenwich oraz poseł okręgu. Rada dzielnicy przeznaczyła 9000 funtów na renowację pomnika i ponowne wykucie nazwisk, które z czasem stały się nieczytelne. Co jeszcze warto zobaczyć w pobliżu? Na cmentarzu przy kościele św. Jana Chrzciciela stoi osobny, starszy pomnik poświęcony wojnie burskiej. Nie należy go mylić z pomnikiem parafian z 1917 roku, czyli krzyżem na cmentarzu kościoła Holy Trinity przy Southend Crescent. To inny obiekt, w innej części Eltham. Kiedy przyjechać? Najlepszy moment to okolice 11 listopada. Przy pomniku odbywają się wtedy coroczne uroczystości pamięci z paradą i składaniem wieńców, organizowane przez władze dzielnicy. Poza tym terminem pomnik jest spokojnym miejscem na krótką refleksję. Najczęstsze pytania Czy wstęp jest płatny? Nie. Pomnik stoi na zewnątrz, przy kościele, i można go oglądać bezpłatnie. Kto zaprojektował pomnik? Sir Reginald Blomfield. Wybrany został jego projekt Krzyża Ofiary, odsłonięty w 1924 roku. Czy pomnik jest zabytkiem? Tak. Historic England wpisała go w 2017 roku na listę zabytków w II stopniu. Czy upamiętnia tylko pierwszą wojnę światową? Powstał jako pomnik pierwszej wojny, ale później dodano nazwiska i inskrypcje związane z drugą wojną światową.

Basingstoke War Memorial

Basingstoke and Deane

Basingstoke War Memorial to zabytkowy pomnik poległych w centrum Basingstoke, w hrabstwie Hampshire w Anglii. Stoi na placu przy budynkach Civic Offices, siedzibie władz gminy Basingstoke and Deane. To kameralne miejsce zadumy, które łatwo połączyć ze spacerem po mieście. Co zobaczysz przy pomniku? Pomnik ma formę smukłego pylonu z kamienia portlandzkiego, zwieńczonego wysoką, brązową figurą Zwycięstwa. Na bokach umieszczono brązowe tablice z nazwiskami mieszkańców, którzy zginęli na wojnach. Całość projektował rzeźbiarz L. F. Roslyn, autor wielu brytyjskich pomników wojennych tamtego okresu. Na tablicach widnieje 337 nazwisk: 229 osób poległych w I wojnie światowej i 108 w II wojnie światowej. Warto zatrzymać się przy nich na dłużej, bo lista pokazuje skalę strat w niewielkim wówczas mieście. Jaka jest historia pomnika? Pomnik zakupiono dla miasta w 1923 roku. Odsłonił go 24 maja 1923 roku generał Seely, ówczesny Lord Lieutenant hrabstwa. Od tego czasu pozostaje na swoim miejscu. W 2016 roku Historic England wpisała go na listę dziedzictwa narodowego (NHLE, nr 1435084) jako obiekt zabytkowy klasy II (Grade II). Czy to to samo co War Memorial Park? Nie. Pomnik stoi przy Civic Offices, a nie w parku. War Memorial Park to osobne miejsce w Basingstoke, powstałe po I wojnie światowej. W 1921 roku miasto kupiło za 4500 funtów posiadłość Goldings, korzystając ze składek mieszkańców, i przeznaczyło ją na pamiątkę poległych. Park, z krajobrazem z XVIII wieku, od lat otrzymuje certyfikat Green Flag. Dom Goldings, położony w pobliżu pomnika, także ma status zabytku klasy II. Jak zaplanować wizytę? Pomnik stoi na otwartym placu, więc można go obejrzeć o każdej porze dnia, bez biletu. Zwiedzanie zajmuje 10–15 minut. Najlepiej połączyć je ze spacerem do War Memorial Park. Dobrym momentem jest listopad, gdy w Wielkiej Brytanii obchodzi się Remembrance Day, a pod pomnikiem składa się wieńce z makami. Najczęstsze pytania Gdzie dokładnie stoi pomnik? Na placu przy Civic Offices w Basingstoke, w dzielnicy Eastrop. Kto zaprojektował pomnik? Rzeźbiarz L. F. Roslyn. Pomnik wykonano z kamienia portlandzkiego z brązowymi elementami. Ile nazwisk znajduje się na pomniku? 337: 229 z I wojny światowej i 108 z II wojny światowej. Czy wstęp jest płatny? Nie. Pomnik stoi w przestrzeni publicznej i jest dostępny bez opłat.

Aldridge War Memorial

Aldridge

Aldridge War Memorial w Aldridge (hrabstwo West Midlands, gmina Walsall) to kamienny krzyż celtycki z 1919 roku, upamiętniający mieszkańców miejscowości poległych w czasie wojen światowych. Obiekt ma status zabytku: od 8 grudnia 2014 roku figuruje w National Heritage List for England jako Grade II. Co to za pomnik? Centralnym elementem jest wysoki krzyż celtycki z kamienia, wzniesiony tuż po zakończeniu I wojny światowej. W 1919 roku poświęcił go biskup Stafford. Na froncie umieszczono dedykację ku czci mężczyzn z Aldridge, którzy oddali życie w Wielkiej Wojnie. Z czasem dodano także upamiętnienie ofiar II wojny światowej, dlatego pomnik służy mieszkańcom jako miejsce wspólnej pamięci o obu konfliktach. Imiona poległych pierwotnie wykonano z ołowiu. Rejestr pomników wojennych Imperial War Museums odnotowuje, że w 1979 roku wymieniono litery, które zaczęły odpadać, a sam krzyż oczyszczono. Stan obiektu w ostatniej aktualizacji rejestru z lutego 2018 roku określono jako dobry do przeciętnego („fair"). Dlaczego stoi w ogrodzie, a nie przy kościele? Pierwotnie krzyż stał na terenie cmentarza kościoła św. Marii (St Mary's) w Aldridge. W 1956 roku przeniesiono go w obecne miejsce i otoczono niewielkim ogrodem kwiatowym. To właśnie ta aranżacja zachowała się do dziś: krzyż stoi w zadbanym skwerze w centrum miejscowości. Kto upamiętniony jest obok? Na północno-wschodniej stronie stoi osobny kamień z brązową tablicą ku czci kapitana Charlesa George'a Bonnera, mieszkańca Aldridge odznaczonego Krzyżem Wiktorii za walkę z wrogim okrętem podwodnym w 1917 roku. Wpis w rejestrze zabytków zaznacza, że ten dodatkowy element nie ma samodzielnej wartości architektonicznej ani historycznej, ale dla lokalnej społeczności jest ważnym odniesieniem. Co warto wiedzieć przed wizytą? Pomnik jest niewielki i oglądanie zajmuje kilka minut. Dobrze łączyć go ze spacerem po centrum Aldridge i wizytą przy kościele św. Marii. To miejsce pamięci, a nie atrakcja z biletem. Warto zachować spokój i nie wchodzić na rabaty. Największy ruch odwiedzających przypada na okolice Niedzieli Pamięci (Remembrance Sunday) w listopadzie, gdy przy krzyżu odbywają się lokalne uroczystości i składane są maki. Dokładne godziny dostępu i ewentualne ograniczenia warto sprawdzić na stronie gminy Walsall, ponieważ obiekt stoi w przestrzeni publicznej, a nie w obiekcie z oficjalnymi godzinami otwarcia. Najczęstsze pytania Czy Aldridge War Memorial jest zabytkiem? Tak. Historic England wpisała go na listę w 2014 roku w klasie Grade II. Kiedy powstał pomnik? Krzyż wzniesiono w 1919 roku i w tym samym roku poświęcił go biskup Stafford. Czy pomnik zawsze stał w tym samym miejscu? Nie. Pierwotnie znajdował się na cmentarzu kościoła św. Marii, a w 1956 roku przeniesiono go do obecnego ogrodu. Kim był Charles George Bonner? Mieszkańcem Aldridge, który otrzymał Krzyż Wiktorii za akcję przeciwko okrętowi podwodnemu w 1917 roku. Upamiętnia go tablica obok krzyża. Gdzie sprawdzić szczegóły historyczne? W National Heritage List for England oraz w rejestrze War Memorials Register prowadzonym przez Imperial War Museums.

Scarborough War Memorial

Scarborough

Scarborough War Memorial to granitowy obelisk na północnym krańcu wzgórza Oliver's Mount, nad nadmorskim Scarborough w hrabstwie North Yorkshire. Pomnik widać z wielu punktów miasta, zwłaszcza od strony South Bay, a wokół niego rozciąga się otwarty teren spacerowy. Co to za pomnik? Wysoki, smukły obelisk stoi na kwadratowym cokole, który z kolei spoczywa na kwadratowym kopcu. Do podstawy prowadzi 11 stopni. Konstrukcja jest wpisana na National Heritage List for England z kategorią Grade II (numer wpisu 1242901, pierwszy wpis z czerwca 1973 roku). Opis Historic England podkreśla, że to bardzo wysoka budowla z granitu, postawiona po 1918 roku i stanowiąca wyraźny punkt orientacyjny nad zatoką. Kiedy powstał? Napis na pomniku podaje, że kamień węgielny położono 16 września 1922 roku, a odsłonięcie odbyło się 26 września 1923 roku. Upamiętnia mieszkańców Scarborough, którzy zginęli w I wojnie światowej, w tym również cywilów. Po II wojnie światowej dodano kolejne nazwiska, a 12 listopada 1950 roku pomnik został ponownie poświęcony. Według dostępnych opisów widnieje na nim 241 nazwisk poległych w II wojnie światowej oraz 70 z wojny koreańskiej. Dokumentuje go także rejestr Imperial War Museums (War Memorials Register, wpis nr 2767). Co zobaczysz na miejscu? Sam obelisk, tablice z nazwiskami i napisy fundacyjne. Wzgórze Oliver's Mount jest dobrym punktem widokowym: przy dobrej pogodzie widać Scarborough, zatokę i wybrzeże Morza Północnego. Miejsce sprawdza się na krótki, spokojny postój połączony ze spacerem po wzgórzu. Pamiętaj, że to miejsce pamięci, więc warto zachować ciszę i szacunek, szczególnie w okolicach 11 listopada. Jak dotrzeć? Pomnik leży na północnym końcu Oliver's Mount, na południowy zachód od centrum Scarborough (współrzędne ok. 54,2681 N, 0,4053 W). Na wzgórze można dojechać samochodem lub dojść pieszo z miasta, co oznacza podejście pod górę. Przed wyjazdem sprawdź aktualne zasady wjazdu i parkowania na wzgórzu, bo droga bywa zamykana podczas wydarzeń, w tym wyścigów motocyklowych organizowanych na Oliver's Mount. Najczęstsze pytania Czy wstęp jest płatny? Nie, pomnik stoi na terenie ogólnodostępnym i można go oglądać bez biletu. Kiedy został odsłonięty? 26 września 1923 roku; kamień węgielny położono rok wcześniej, 16 września 1922 roku. Czy pomnik jest zabytkiem chronionym? Tak, ma status Grade II na liście National Heritage List for England. Czyje nazwiska są na pomniku? Poległych mieszkańców Scarborough z I i II wojny światowej oraz wojny koreańskiej, a także ofiar cywilnych. Czy warto wejść na wzgórze dla widoku? Tak, z Oliver's Mount rozciąga się panorama miasta i zatoki, najlepsza w pogodny dzień.

Hoylake and West Kirby War Memorial

West Kirby

Pomnik wojenny Hoylake i West Kirby (Hoylake and West Kirby War Memorial) stoi na wzgórzu Grange Hill w West Kirby, na półwyspie Wirral w hrabstwie Merseyside. To granitowy czterościenny obelisk o wysokości około 14,5 metra, widoczny z daleka nad okolicznymi zabudowaniami. Upamiętnia mieszkańców West Kirby i sąsiedniego Hoylake, którzy zginęli w obu wojnach światowych. Kto zaprojektował pomnik i kiedy powstał? Autorem projektu jest rzeźbiarz Charles Sargeant Jagger (1885–1934), znany także z Pomnika Artylerii Królewskiej na londyńskim Hyde Park Corner. Odsłonięcie odbyło się 16 grudnia 1922 roku. Do obelisku dodano później tablice z nazwiskami poległych w II wojnie światowej, a Imperial War Museum odnotowuje kolejną uroczystość z 22 października 1949 roku. W 2009 roku dopisano też nazwisko żołnierza poległego w Afganistanie. Co zobaczysz na miejscu? Główną bryłą jest smukły granitowy obelisk, na którego ścianach umieszczono brązowe figury nawiązujące do wojny i pokoju. Wokół ciągną się napisy z nazwiskami. Rejestr IWM opisuje otoczenie jako wzgórze porośnięte trawą i krzewami, więc pomnik wyróżnia się na tle otwartej przestrzeni, a nie w gęstej zabudowie. Warto przyjrzeć się inskrypcjom i rzeźbom z bliska. Część liter ucierpiała w przeszłości od erozji i aktów wandalizmu (w rejestrze odnotowano to dla lat 1988 i 1995), dlatego pomnik bywa przedmiotem prac konserwatorskich. Czy pomnik jest chroniony? Tak. Obiekt figuruje w Krajowym Wykazie Dziedzictwa Anglii (National Heritage List for England) prowadzonym przez Historic England; wpis pochodzi z 24 marca 2011 roku. W rejestrze IWM pomnik ma numer 1273, a stan zachowania oceniono jako zadowalający (fair). Jak dojechać do pomnika? West Kirby jest końcową stacją linii Wirral Line sieci Merseyrail, z regularnymi połączeniami z Liverpoolu. Od stacji do Grange Hill jest około kilometra, z podejściem pod górę. Samochodem dojedziesz do West Kirby drogą A540 (Column Road i okolice), a na miejscu najłatwiej zostawić auto w centrum i podejść pieszo. Wejście do pomnika jest bezpłatne, bo to otwarta przestrzeń publiczna. Kiedy najlepiej przyjść? Pomnik jest dostępny przez cały rok i o każdej porze. Najlepsze są dni z dobrą widocznością, bo ze wzgórza rozciąga się widok na estuarium rzeki Dee i walijskie wybrzeże. Pod koniec roku, w Niedzielę Pamięci (Remembrance Sunday) w listopadzie, odbywają się tu lokalne uroczystości upamiętniające poległych; ten dzień warto wybrać, jeśli chcesz zobaczyć miejsce w jego pierwotnej roli. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? West Kirby słynie z promenady nad Marine Lake i z widoków na wyspy Hilbre. Stąd zaczyna się też szlak Wirral Way, biegnący dawną linią kolejową. Spacer na Grange Hill łatwo połączyć z przejściem wzdłuż wybrzeża. Najczęstsze pytania Kto zaprojektował pomnik w West Kirby? Charles Sargeant Jagger, brytyjski rzeźbiarz, autor m.in. Pomnika Artylerii Królewskiej w Londynie. Kiedy odsłonięto pomnik? 16 grudnia 1922 roku. Jak wysoki jest obelisk? Około 14,5 metra, a zbudowano go z granitu. Czy wejście jest płatne? Nie. Pomnik stoi na ogólnodostępnym wzgórzu i można go oglądać bezpłatnie o każdej porze.

Shenstone War Memorial

Lichfield

Shenstone War Memorial to granitowy obelisk w centrum wsi Shenstone, w hrabstwie Staffordshire, kilka kilometrów na południe od Lichfield. Pomnik upamiętnia mieszkańców parafii poległych w obu wojnach światowych i od 2014 roku figuruje w Narodowym Rejestrze Zabytków Anglii jako obiekt klasy II (Grade II). Co to za pomnik i kogo upamiętnia? Obelisk powstał około 1919 roku ku czci 24 mężczyzn z parafii, którzy zginęli w czasie I wojny światowej. Uroczyste odsłonięcie odbyło się 7 stycznia 1921 roku. Prasa z tamtego czasu opisywała pomnik jako szary obelisk z szorstkiego granitu z Aberdeen, ustawiony w eksponowanym miejscu blisko centrum wsi, frontem do stacji kolejowej. Po 1945 roku dodano drugą dedykację, dla siedmiu mężczyzn i jednej kobiety z okolicy, którzy zmarli w II wojnie światowej. Jak wygląda? Pomnik ma kształt prostego, smukłego obelisku o kwadratowym przekroju, zwróconego w stronę południowego zachodu. Stoi na niskim stopniu, nad którym wznosi się dwustopniowy cokół i zwężający się piedestał zwieńczony profilowanym gzymsem. Z niego wyrasta wysoki trzon z piramidalnym zakończeniem. Materiałem jest granit o fakturze łupanej, a napisy wykonano na brązowych tablicach. Na piedestale umieszczono tablicę z napisem „Our Glorious Dead 1914–1919" i listą nazwisk. Na trzonie widnieje druga tablica z datami 1939–1945. Na ścianie od strony południowo-zachodniej znajduje się brązowy wieniec laurowy w płaskorzeźbie. Dlaczego jest wpisany do rejestru zabytków? Historic England wpisała obiekt na listę 8 grudnia 2014 roku. Za powody uznano jego wartość historyczną, czyli świadectwo wpływu obu wojen na lokalną wspólnotę, oraz dopracowaną formę architektoniczną prostego granitowego obelisku. Jak dotrzeć? Shenstone leży w dystrykcie Lichfield, w hrabstwie Staffordshire, w pobliżu miasta Lichfield. We wsi działa stacja kolejowa, a pomnik stoi w pobliżu centrum, naprzeciw niej. Stąd łatwo dojść pieszo do kościoła św. Jana Chrzciciela i innych zabytków wsi, m.in. przy ulicach Main Street, Pinfold Hill i New Road. Do miejsca dojedziesz też samochodem z Lichfield lub Birmingham. Czy wstęp jest płatny i kiedy najlepiej przyjść? Pomnik stoi w przestrzeni publicznej, więc można go oglądać o każdej porze i bez biletu. Najlepsze zdjęcia wyjdą w ciągu dnia, gdy światło pada na tablice z nazwiskami. Szczególną atmosferę ma miejsce w okolicy Dnia Pamięci (11 listopada), kiedy w całej Wielkiej Brytanii pod pomnikami składa się maki i odbywają się uroczystości. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Pobliskie Lichfield słynie z trzywieżowej katedry oraz pomnika wojennego z II klasy* rejestru. Wieś można połączyć ze spacerem po okolicy lub krótkim wypadem do Lichfield. Najczęstsze pytania Czy pomnik jest wpisany do rejestru zabytków? Tak. Ma status Grade II od 8 grudnia 2014 roku. Ile osób upamiętnia? Dwadzieścia cztery osoby polegle w I wojnie światowej oraz siedmiu mężczyzn i jedną kobietę z II wojny światowej. Z czego jest zbudowany? Z granitu o łupanej fakturze, z brązowymi tablicami i brązowym wieńcem laurowym. Czy trzeba płacić za wstęp? Nie. Pomnik stoi w publicznej przestrzeni i jest dostępny przez cały czas.

Leverhulme Memorial

Port Sunlight

Leverhulme Memorial w Port Sunlight to pomnik z 1930 roku, poświęcony założycielowi tej wzorcowej osady robotniczej na półwyspie Wirral w hrabstwie Merseyside. Stoi tuż obok Lady Lever Art Gallery i należy do najważniejszych punktów spacerowej trasy po wiosce. Komu poświęcony jest pomnik? Upamiętnia Williama Levera, 1. wicehrabiego Leverhulme, przedsiębiorcę, który stworzył w tym miejscu fabrykę mydła i osiedle dla jej pracowników. Fabryka i wioska są ze sobą nierozerwalnie związane, a pomnik pełni rolę podsumowania całego przedsięwzięcia: jest hołdem dla człowieka, który zaplanował tu domy, parki i budynki publiczne. Jak wygląda pomnik? Konstrukcja składa się z dwóch części. Pierwsza to obelisk obłożony wysokimi, prostokątnymi płytami. Na jego szczycie stoi kobieca postać, która symbolizuje Inspirację i ma uniesioną twarz oraz dłonie. Druga część to osobna brązowa grupa figur, ustawiona przodem do galerii. Tworzą ją matka z dzieckiem, a obok nich personifikacje Przemysłu i Edukacji. Za nimi znajduje się alegoria Sztuki. Projekt architektoniczny przygotował James Lomax-Simpson, a rzeźby wykonał Sir William Reid Dick, znany szkocki rzeźbiarz. Odsłonięcie odbyło się 13 września 1930 roku. Czy pomnik jest zabytkiem? Tak. Wpisano go do National Heritage List for England z II stopniem ochrony (Grade II). Opieką nad pomnikami, parkami i ogrodami wioski zajmuje się Port Sunlight Village Trust, niezależna fundacja założona przez Unilever w 1999 roku. Gdzie dokładnie stoi? Pomnik znajduje się na skrzyżowaniu Windy Bank i Queen Mary's Drive, na zachód od Lady Lever Art Gallery. Galeria powstała według projektu Williama i Segara Owenów, a otwarto ją pod koniec 1922 roku. Gromadzi między innymi brytyjskie malarstwo i rzeźbę XIX wieku, angielskie meble, ceramikę Wedgwooda oraz chińską porcelanę. Jak dojechać? Najbliższa stacja kolejowa to Bebington, obsługiwana przez Merseyrail. Z centrum Liverpoolu to krótka podróż pociągiem, a potem niewielki spacer przez wioskę. Pomnik stoi na otwartej przestrzeni, więc można go obejrzeć o każdej porze, bez biletu. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Najlepiej połączyć wizytę z galerią oraz spacerem po ulicach osady. Port Sunlight Village Trust prowadzi też Port Sunlight Museum, w którym znajdziesz między innymi odtworzone wnętrze robotniczego domku oraz wystawę SoapWorks. Najczęstsze pytania Kto zaprojektował Leverhulme Memorial? Architektem był James Lomax-Simpson, a autorem rzeźb Sir William Reid Dick. Kiedy odsłonięto pomnik? We wrześniu 1930 roku; w rejestrze zabytków jako datę podano rok 1930. Czy wstęp jest płatny? Pomnik stoi w przestrzeni publicznej wioski i można go oglądać z zewnątrz. Opłaty dotyczą wyłącznie wybranych atrakcji, takich jak muzeum, więc ceny sprawdź u organizatora. Co przedstawia figura na szczycie obelisku? Kobieta z uniesioną twarzą i dłońmi to alegoria Inspiracji.

Bust of Edward VII

Londyn

Popiersie Edwarda VII w Londynie stoi na trawiastym skwerku przy Mile End Road we wschodniej części miasta, w dzielnicy Tower Hamlets. To brązowa głowa króla na różowym marmurowym cokole, wpisana na listę zabytków Anglii jako obiekt Grade II. Pomnik łatwo przeoczyć, ale dla miłośników londyńskiej historii i Wschodniego Londynu to ciekawy przystanek. Co to za pomnik? Popiersie przedstawia Edwarda VII, który panował w latach 1901–1910. Postawili je masoni z Eastern District of London, a odsłonięto je 12 października 1911 roku, już po śmierci monarchy. Uroczystości przewodniczył Edward White, przewodniczący Rady Hrabstwa Londyn (London County Council), który przekazał pomnik władzom gminy Stepney. Odlew wykonała lokalna firma Harris and Son z Mile End Road. Autor rzeźby nie jest jednoznacznie ustalony, dlatego nie podajemy nazwiska. Gdzie dokładnie stoi? Pomnik znajduje się po północnej stronie Mile End Road, na zielonym skrawku przed budynkiem nr 39, w obrębie Stepney Green. Współrzędne to około 51,520 N, 0,054 W. Mile End Road jest jedną z głównych arterii prowadzących z City na wschód, więc miejsce ma dobre połączenia. Jak dojechać? Najwygodniej metrem do stacji Stepney Green lub Mile End (linie District, Hammersmith & City oraz Central). Z obu stacji dojdziesz pieszo w kilka minut wzdłuż Mile End Road. Kursuje tu też wiele linii autobusowych. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Tower Hamlets ma sporo pomników i miejsc związanych z historią robotniczego Wschodniego Londynu. Z popiersiem dobrze połączyć spacer po Stepney Green i okolicznych ulicach albo wizytę w pobliskich parkach. Całość zajmie zwykle kilkanaście minut, jeśli zatrzymujesz się tylko przy samym pomniku. Kiedy przyjechać? Pomnik stoi pod gołym niebem i jest dostępny całą dobę, bez biletów. Najlepsze zdjęcia zrobisz w świetle dziennym, a pogoda w Londynie bywa zmienna, więc warto zabrać parasol. Najczęstsze pytania Czy wstęp jest płatny? Nie. Popiersie stoi w przestrzeni publicznej i można je oglądać bez opłat o każdej porze. Kiedy powstał pomnik? Odsłonięto go w październiku 1911 roku, kilkanaście miesięcy po śmierci Edwarda VII. Czy to jedyny pomnik Edwarda VII w Londynie? Nie. W stolicy jest kilka upamiętnień tego króla. Ten opisany tu znajduje się przy Mile End Road w Tower Hamlets. Ile czasu potrzeba na zwiedzanie? Na samo popiersie wystarczy 10–15 minut, a z krótkim spacerem po okolicy około godziny.

Bust of William Booth

Londyn

Popiersie Williama Bootha w Londynie stoi przy Mile End Road we wschodniej części miasta, w dzielnicy Tower Hamlets. To brązowe popiersie założyciela Armii Zbawienia ustawiono w miejscu, które organizacja uznaje za kolebkę swojej działalności. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków Anglii w stopniu II (Grade II), a wpis datuje się na 27 września 1973 roku. Czym jest popiersie Williama Bootha? To odlew z brązu, ustawiony na cokole z białego kamienia, o kwadratowym przekroju i ściętych narożnikach. Przedstawia Williama Bootha (1829–1912), kaznodzieję metodystycznego, który w latach 60. XIX wieku zaczął głosić kazania wśród ubogich mieszkańców East Endu. Z tej pracy wyrosła Armia Zbawienia, a Booth został jej pierwszym generałem. Co głosi inskrypcja? Napis na cokole nazywa Bootha założycielem i pierwszym generałem Armii Zbawienia. Dodaje, że działalność rozpoczął on na Mile End Waste w lipcu 1865 roku. Mile End Waste to dawny, szeroki odcinek drogi na wschód od Whitechapel, gdzie w tamtych czasach odbywały się spotkania pod gołym niebem. Dzięki inskrypcji popiersie jest nie tylko portretem, lecz także tablicą upamiętniającą konkretne miejsce i datę. Gdzie dokładnie stoi i jak dojechać? Popiersie znajduje się po północnej stronie Mile End Road, tam gdzie Whitechapel Road przechodzi w Mile End Road, w pobliżu pubu White Hart. Współrzędne to około 51,520 N, 0,056 W. Najwygodniej dojść pieszo ze stacji metra Whitechapel (linie District, Hammersmith & City, Elizabeth line) albo Stepney Green. Wzdłuż Mile End Road kursuje też wiele linii autobusowych. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Kilkadziesiąt metrów dalej stoi osobny pomnik: pełnowymiarowa statua Williama Bootha, odsłonięta w 1979 roku z okazji 150. rocznicy jego urodzin. To inny obiekt niż opisywane popiersie. W pobliżu znajdziesz także inny zabytkowy pomnik, popiersie Edwarda VII, również wpisane do rejestru w stopniu II. Spacer wzdłuż Whitechapel Road i Mile End Road to dobra okazja, by poznać historię religijną i społeczną wiktoriańskiego East Endu. Kiedy przyjść? Pomnik stoi na otwartej ulicy, więc jest dostępny przez całą dobę i bez biletu. Najlepsze zdjęcia wychodzą w ciągu dnia, gdy światło pada na brąz od strony ulicy. Zwiedzanie zajmuje zwykle 10–15 minut, chyba że łączysz je ze spacerem po okolicy. Najczęstsze pytania Czy wejście do pomnika jest płatne? Nie. Popiersie stoi przy publicznej ulicy i można je oglądać bez opłat o każdej porze. Czy popiersie to to samo, co statua Bootha na Mile End Road? Nie. Popiersie z brązu na białym cokole to odrębny obiekt. Statua pełnowymiarowa pochodzi z 1979 roku i stoi kilkadziesiąt metrów dalej. Dlaczego to miejsce jest ważne dla Armii Zbawienia? Według inskrypcji Booth rozpoczął tu działalność w lipcu 1865 roku, co dało początek organizacji działającej dziś na całym świecie. Czy popiersie jest zabytkiem? Tak. Znajduje się w rejestrze Historic England w stopniu II od 1973 roku.

Statue of Horatio Nelson

Birmingham

Pomnik Horatia Nelsona w Birmingham to brązowa rzeźba admirała, która stoi przy Bull Ring, w samym centrum miasta. Uchodzi za pierwszy pomnik Nelsona w Wielkiej Brytanii i pierwszy w Birmingham pomnik wzniesiony ze środków publicznych. Nie należy go mylić z Kolumną Nelsona na Trafalgar Square w Londynie. Co to za pomnik? Autorem jest Richard Westmacott, jeden z najbardziej cenionych brytyjskich rzeźbiarzy początku XIX wieku. Rzeźbę datuje się na rok 1809, a sfinansowali ją mieszkańcy w zbiórce publicznej; w źródłach koszt podaje się w przedziale od 2400 do ponad 3000 funtów. Admirał, który zginął pod Trafalgarem w 1805 roku, został przedstawiony w mundurze, z pustym rękawem w miejscu utraconego ramienia. Podobną rzeźbę Westmacott wykonał potem dla Bridgetown na Barbadosie (1813). Wpis w rejestrze Historic England opisuje dzieło jako nietypowe w kompozycji, niewielkie w skali i znakomite jakościowo. Od 25 kwietnia 1952 roku pomnik ma status zabytku stopnia II*. Gdzie go znaleźć? Pomnik stoi na wyniesionym tarasie między centrum handlowym Bullring a domem towarowym Selfridges, naprzeciw kościoła św. Marcina (St Martin's). Pierwotnie stał w pobliżu dawnego Old Cross, później przy hali targowej. W latach 60. XX wieku, podczas przebudowy Bull Ring, przeniesiono go, a ozdobny cokół, armaty i latarnie zostały utracone; rzeźba dostała prosty, nowy postument. Po przebudowie z lat 2000–2005 wróciła w pobliże pierwotnego miejsca. Jak dotrzeć? Bull Ring leży w ścisłym centrum Birmingham, kilka minut pieszo od stacji New Street i Moor Street. Dojście zajmuje zwykle 5–10 minut. Pomnik jest w przestrzeni publicznej, dostępny przez całą dobę i bez biletu. Ile czasu potrzeba i kiedy przyjść? Obejrzenie rzeźby to 10–15 minut. Warto połączyć je ze zwiedzaniem kościoła św. Marcina, targu Bull Ring i okolicznych ulic handlowych. Najlepsze światło do zdjęć jest za dnia; wieczorem okolica pozostaje ruchliwa dzięki sklepom i restauracjom. Najczęstsze pytania Czy to ten sam pomnik co Kolumna Nelsona w Londynie? Nie. Londyńska kolumna stoi na Trafalgar Square i pochodzi z lat 40. XIX wieku. Birmingham ma znacznie starszą, niewielką rzeźbę z brązu. Czy wstęp jest płatny? Nie. Pomnik stoi na otwartej przestrzeni i można go oglądać bezpłatnie o każdej porze. Kto jest autorem rzeźby? Sir Richard Westmacott, twórca m.in. rzeźb w Londynie i na Barbadosie. Czy pomnik stoi w oryginalnym miejscu? Prawie. Przesunięto go w XX wieku, a po ostatniej przebudowie wrócił w okolice swojej pierwotnej lokalizacji obok kościoła św. Marcina.

Eleanor Cross

Sledmere

Eleanor Cross w Sledmere to neogotycki krzyż stojący w wiosce Sledmere w hrabstwie East Riding of Yorkshire, we wschodniej Anglii. Zbudowano go w latach 1896–98 jako wiejski krzyż wzorowany na średniowiecznych krzyżach Eleonory, a po I wojnie światowej stał się pomnikiem poległych. Historic England wpisała go na listę zabytków w najwyższej kategorii, Grade I. Czym jest krzyż Eleonory w Sledmere? Oryginalne krzyże Eleonory postawiono w XIII wieku, aby upamiętnić miejsca postojów konduktu żałobnego królowej Eleonory Kastylijskiej. Sledmere nie leży na tej trasie, więc tutejszy krzyż jest XIX-wieczną repliką. Za jego wzór posłużył krzyż w Hardingstone w hrabstwie Northamptonshire. Zlecił go Sir Tatton Sykes, piąty baronet, właściciel majątku Sledmere, a zaprojektował architekt Temple Moore, ten sam, który pracował przy kościele św. Marii w tej wsi. Wykonano go z wapienia, w kilku kondygnacjach zwieńczonych krzyżem. Co zobaczysz na miejscu? Wysoka, bogato rzeźbiona budowla góruje nad zachodnią częścią wsi. Stoi obok dawnego stawu przykościelnego, około 45 metrów na południowy zachód od bramy kościoła św. Marii. Warto obejrzeć: gotyckie detale i rzeźbione kondygnacje, typowe dla stylu krzyży Eleonory, mosiężne tablice dodane po 1918 roku, upamiętniające lokalnych mężczyzn, którzy zginęli w I wojnie światowej, wizerunek Sir Marka Sykesa, syna fundatora, który zmarł w 1919 roku na hiszpankę. Tablice zmieniły charakter budowli z ozdobnego krzyża wiejskiego w pomnik wojenny. Źródła różnie podają datę budowy: spotyka się zarówno rok 1895, jak i okres 1896–98. Jak zwiedzać i co jeszcze zobaczyć w okolicy? Krzyż stoi na zewnątrz, w przestrzeni wsi, więc można go obejrzeć z zewnątrz o dowolnej porze dnia. Zwiedzanie zajmuje zwykle kilkanaście minut. Najlepiej połączyć je ze spacerem do kościoła św. Marii, również projektu Temple'a Moore'a, oraz z wizytą w posiadłości Sledmere House, siedzibie rodziny Sykesów. Sir Tatton Sykes Memorial Tower to osobny obiekt w okolicy, a nie część tego krzyża. Najczęstsze pytania Czy to oryginalny krzyż Eleonory? Nie. To replika z końca XIX wieku, wzorowana na XIII-wiecznym krzyżu z Hardingstone. Oryginały powstały dla króla Edwarda I. Kto zaprojektował krzyż w Sledmere? Architekt Temple Moore, na zlecenie Sir Tattona Sykesa. Czy to pomnik wojenny? Tak. Po I wojnie światowej dodano mosiężne tablice upamiętniające poległych mieszkańców oraz Sir Marka Sykesa. Jaką ochronę konserwatorską ma obiekt? Historic England wpisała go do National Heritage List for England jako zabytek Grade I (numer wpisu 1039797).

Sir Tatton Sykes Memorial Tower

Sir Tatton Sykes Memorial Tower to neogotycka wieża pamiątkowa na wzgórzu Garton Hill, we wsi Garton on the Wolds w hrabstwie East Riding of Yorkshire. Wznosi się wysoko na Yorkshire Wolds i jest widoczna z daleka, dlatego od ponad 150 lat służy jako punkt orientacyjny w okolicy. Komu poświęcona jest wieża? Budowla upamiętnia Sir Tatton Sykesa, 4. baroneta z Sledmere, zmarłego w marcu 1863 roku. Był to właściciel ziemski z rodu Sykesów, związany z pobliską posiadłością Sledmere. Pomnik postawiono ze składek zbieranych dobrowolnie, a inicjatorem realizacji był komitet powołany po jego śmierci. Wieżę wzniesiono na zlecenie syna, 5. baroneta o tym samym imieniu. Kamień węgielny położono 17 maja 1865 roku, a na budowli widnieje tablica z datą 1865. Jak wygląda ta wieża? Projektantem był J. Gibbs z Oxfordu. Wieża ma około 36 metrów wysokości (120 stóp), plan zbliżony do kwadratu, trzy kondygnacje i zwęża się ku iglicy. Wykonano ją w stylu neogotyckim z wielobarwnego (polichromowanego) materiału. Nad wejściem umieszczono rzeźbiony relief przedstawiający Sir Tattona na koniu oraz napis wspominający go jako przyjaciela i dobrego gospodarza dla dzierżawców. Nikolaus Pevsner opisał ją jako gotyk w formie, jakiej żadna prawdziwa średniowieczna wieża nie miała. Dla miłośników follies i wiktoriańskiej architektury to właśnie jej urok. Jaki status ma zabytek? Wieża figuruje w Krajowym Rejestrze Zabytków Anglii (National Heritage List for England, nr 1346480) jako obiekt zabytkowy II stopnia (Grade II). Wpis pochodzi z 20 września 1966 roku, ostatnio zmieniono go w 1987 roku. Dawniej obiekt figurował pod nazwą The Sykes Monument. Jak dojechać i co zobaczyć w okolicy? Wieża stoi przy drodze B1252, na północnym krańcu parafii Garton on the Wolds. Naprzeciwko wybudowano niegdyś domek dla stróża. To obiekt do oglądania z zewnątrz, więc na wizytę wystarczy kilkanaście minut. Samochodem najłatwiej dojechać z Driffield lub od strony Sledmere. W pobliżu warto zajrzeć do kościoła św. Michała Archanioła i Wszystkich Aniołów w Garton on the Wolds, wpisanego do rejestru jako Grade I, z bogatymi malowidłami wnętrza. Okolica nadaje się też do spacerów po Yorkshire Wolds Way. Kiedy przyjechać? Najlepiej w pogodny dzień, gdy wzgórze daje szerokie widoki na falistą okolicę, a światło podkreśla kolory elewacji. Wiosna i lato oznaczają dłuższe dni i wygodniejsze spacery po okolicy. Zimą dojazd drogą B1252 bywa trudniejszy przy złej pogodzie. Najczęstsze pytania Kto zbudował wieżę Sir Tatton Sykes Memorial Tower? Zaprojektował ją J. Gibbs z Oxfordu. Budowę sfinansowano ze składek, a zlecił ją 5. baronet Sir Tatton Sykes, ku pamięci ojca. Jak wysoka jest wieża? Ma około 120 stóp, czyli około 36 metrów, i zwęża się ku iglicy. Czy wieża jest zabytkiem? Tak. Figuruje w National Heritage List for England jako obiekt Grade II, wpisany w 1966 roku. Czy w pobliżu jest inny pomnik Sykesów? Tak, w Sledmere stoi między innymi Eleanor Cross, ale to osobny obiekt z własną historią.

The Earl Of Yarborough's Monument

Bembridge

Pomnik hrabiego Yarborough (The Earl of Yarborough's Monument) to granitowy obelisk górujący nad wschodnim wybrzeżem Isle of Wight, w pobliżu Bembridge. Widać go z daleka na tle nieba, a dla spacerowiczów jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów na wzgórzach kredowych nad zatoką Sandown. Co to za pomnik i kogo upamiętnia? Obelisk poświęcono Charlesowi Andersonowi Pelhamowi, hrabiemu Yarborough, który zmarł w 1846 roku. Był on założycielem i pierwszym komandorem Royal Yacht Squadron z Cowes, najsłynniejszego brytyjskiego klubu żeglarskiego. Pomnik odsłonięto w 1849 roku, a pieniądze na niego zebrano w drodze publicznej subskrypcji. Konstrukcja to smukły obelisk z granitu o fakturowanej, „robaczkowanej” powierzchni, osadzony na wysokim cokole z ciosanego kamienia. Na stronach północnej i południowej wykuto herb rodu Yarborough. Dlaczego stoi właśnie tutaj? Pierwotnie obelisk stał nieco dalej na zachód, na Bembridge Down. W 1867 roku przeniesiono go, ponieważ w tym miejscu powstawał Bembridge Down Fort, element fortyfikacji lorda Palmerstona chroniących Solent. Dziś pomnik wznosi się na sąsiednim Culver Down i to ten adres figuruje w rejestrze zabytków. Obiekt ma status zabytku II stopnia (Grade II) w National Heritage List for England, wpis nr 1034326. Jak dojść do pomnika? Obelisk stoi na otwartym terenie wzgórz i nie ma biletów ani bramek, ale dojście prowadzi ścieżkami pieszymi. Najwygodniej zacząć od parkingu National Trust przy Bembridge Fort. Stamtąd rusza trasa „Circumnavigate Culver Down” o długości około 2,8 mili (ok. 4,5 km), na którą warto zarezerwować od 1,5 do 1,75 godziny. Szlak mija pomnik, a przy wejściu na ostatni odcinek skręca się w lewo przez metalową furtkę tuż przed pubem Culver Haven Inn. Dłuższą opcją jest pętla z Bembridge licząca około 9,5 mili, która obejmuje także wiatrak w Bembridge zarządzany przez National Trust. Pomnik leży też na trasie Isle of Wight Coastal Path między Sandown a Ryde. Co zobaczysz na miejscu? Sam obelisk jest ozdobą krajobrazu, a okolica oferuje szerokie widoki na morze i wybrzeże wyspy. Wzgórza są użytkowane rekreacyjnie, więc pełnią funkcję publicznych terenów spacerowych. Psy są mile widziane, z zachowaniem zasad obowiązujących na terenach National Trust. Kiedy przyjechać? Najlepiej w pogodny dzień, kiedy widoczność jest dobra, a ścieżki suche. Na grzbiecie wzgórza często wieje silny wiatr, dlatego przyda się ciepła warstwa nawet latem. Obiekt jest dostępny przez cały rok, ponieważ to pomnik w terenie otwartym. Najczęstsze pytania Czy wstęp jest płatny? Nie. Pomnik stoi na otwartym terenie i oglądać go można bez biletu. Ewentualne opłaty dotyczą parkingu. Czy można wejść do środka obelisku? Nie, to pełna konstrukcja z kamienia, którą ogląda się z zewnątrz. Ile czasu potrzeba na wizytę? Samo obejrzenie pomnika zajmuje kwadrans, ale razem z całą pętlą National Trust to około półtorej godziny. Czy to Bembridge Down, czy Culver Down? Obelisk pierwotnie stał na Bembridge Down, a od 1867 roku znajduje się na Culver Down. Oba wzgórza sąsiadują ze sobą, a w pobliżu leży miejscowość Bembridge.

War Memorial at Junction with Broomfield Lane

Trafford

Pomnik wojenny przy skrzyżowaniu z Broomfield Lane stoi w miejscowości Hale w hrabstwie Trafford (Wielki Manchester). To brązowa figura żołnierza na wysokim cokole z kamienia portlandzkiego, upamiętniająca mieszkańców Hale, którzy zginęli na wojnach światowych. Obiekt ma status zabytku II stopnia (Grade II) w National Heritage List for England, pod numerem 1100305. Co zobaczysz na miejscu? Pomnik stoi w niewielkim zadrzewionym skwerze, na rogu Hale Road i Broomfield Lane. Na szczycie smukłego, zwężającego się ku górze cokołu stoi żołnierz w hełmie. W dłoni trzyma zdobyczny niemiecki hełm ze szpicem. Rzeźba jest odlana z brązu, a podstawa z kamienia portlandzkiego. Na bocznych ściankach umieszczono brązowe tablice z nazwiskami, stopniami i oddziałami poległych. Tablice zawierają 156 nazwisk mieszkańców Hale z pierwszej wojny światowej. Później dodano 57 nazwisk z drugiej wojny. Na cokole widnieje dedykacja dla mężczyzn z Hale, którzy zginęli w Wielkiej Wojnie. Kto go zaprojektował i kiedy powstał? Autorem projektu i rzeźby jest Frederick John Wilcoxson (1888–1974), wykładowca rzeźby w Royal College of Art. Figurę odlała firma A. B. Burton and Co. Odsłonięcie odbyło się 11 marca 1922 roku, a uroczystości przewodniczył generał sir Henry de Beauvoir de Lisle. Rejestr zabytków datuje obiekt ogólnie na około 1920 rok, a wpis na listę pochodzi z 12 lipca 1985 roku. Jak dotrzeć? Hale leży w południowej części Trafford, niedaleko Altrincham. Najwygodniej dojechać pociągiem lub tramwajem do Altrincham albo koleją do stacji Hale, a stamtąd dojść pieszo przez centrum miejscowości. Pomnik znajduje się przy ruchliwym skrzyżowaniu i jest dostępny z publicznego chodnika. Wstęp jest wolny, nie obowiązują godziny zwiedzania. Kiedy warto przyjść? Pomnik można obejrzeć o każdej porze roku, a zwiedzanie zajmuje kilka minut. Szczególnie wymowny jest w okolicach Remembrance Sunday, gdy w listopadzie odbywają się tu uroczystości i składane są wieńce z maków. Rano i późnym popołudniem światło dobrze podkreśla fakturę brązu. Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Spacer po centrum Hale można połączyć z odwiedzinami w pobliskim Altrincham, znanym z odnowionej hali targowej, oraz w parkach i na ścieżkach rowerowych południowego Trafford. Do Manchesteru jest stąd około półgodziny jazdy transportem publicznym. Najczęstsze pytania Czy wstęp jest płatny? Nie. Pomnik stoi w przestrzeni publicznej i można go oglądać bez opłat o każdej porze. Jaki status ma pomnik? Jest zabytkiem II stopnia w krajowym rejestrze Anglii, wpisanym w 1985 roku (numer 1100305). Ile nazwisk znajduje się na tablicach? 156 z pierwszej wojny światowej oraz 57 dodanych później z drugiej. Kto go odsłonił? Generał sir Henry de Beauvoir de Lisle, 11 marca 1922 roku.

Statue of William Booth

Londyn

Pomnik Williama Bootha w Londynie stoi przy Mile End Road we wschodniej części miasta, w dzielnicy Tower Hamlets. Upamiętnia założyciela Armii Zbawienia, który właśnie w tej okolicy rozpoczął swoją działalność. Kim był William Booth i dlaczego pomnik stoi tutaj? William Booth (1829–1912) był metodystycznym kaznodzieją. W lipcu 1865 roku zaczął głosić kazania na Mile End Waste, szerokim pasie ziemi przy dzisiejszej Mile End Road, wśród biednych mieszkańców East Endu. Z tej misji wyrosła organizacja, która z czasem przyjęła nazwę Armii Zbawienia i działa dziś w wielu krajach. Pomnik stoi więc blisko miejsca, gdzie wszystko się zaczęło, a nie przypadkowo w centrum. Co zobaczysz na miejscu? Brązowa figura Bootha stoi na kamiennym cokole przy ruchliwej ulicy. To wierna replika rzeźby George'a Edwarda Wade'a z 1929 roku, ustawionej przy dawnej uczelni Armii Zbawienia na Denmark Hill w południowym Londynie. Londyńska kopia została odsłonięta w 1979 roku, a ufundowały ją kobiety związane z Armią Zbawienia ze Stanów Zjednoczonych. Niedaleko stoi także pomnik jego żony, Catherine Booth, współzałożycielki ruchu, odsłonięty w 2015 roku. Razem tworzą małą, bezpłatną „trasę” po początkach organizacji. W pobliżu znajdziesz również tablicę upamiętniającą pierwsze kazania z 1865 roku, ustawioną przed budynkiem Tower Hamlets Mission. Jak dojechać? Pomnik leży przy Mile End Road, w pobliżu rejonu Whitechapel i Mile End. Najwygodniej dojechać metrem: stacje Whitechapel (linie District, Hammersmith & City oraz Elizabeth) i Stepney Green leżą w odległości krótkiego spaceru. Kursują tu też liczne autobusy jadące wzdłuż Mile End Road. Współrzędne obiektu to ok. 51,520 N, 0,054 W. Ile czasu potrzeba i kiedy przyjechać? Pomnik jest ustawiony na otwartej przestrzeni przy ulicy, więc można go obejrzeć o każdej porze i bez biletu. Na zdjęcie i przeczytanie inskrypcji wystarczy kwadrans. Dobrze połączyć go ze spacerem po East Endzie: Whitechapel, Brick Lane czy kampus Queen Mary University of London z dawnym People's Palace leżą w pobliżu. Najlepsze światło do zdjęć jest za dnia, a ruch na Mile End Road najmniejszy we wczesne weekendowe poranki. Najczęstsze pytania Czy wstęp do pomnika jest płatny? Nie. Pomnik stoi przy publicznej ulicy i jest dostępny przez całą dobę. Kto jest autorem rzeźby? Pierwowzór z 1929 roku wykonał George Edward Wade. Pomnik przy Mile End Road jest jego repliką z 1979 roku. Czy w pobliżu jest pomnik Catherine Booth? Tak. Statua żony Williama, odsłonięta w 2015 roku, stoi w tej samej okolicy przy Mile End Road. Gdzie można zobaczyć oryginał rzeźby? Oryginał z 1929 roku znajduje się przy dawnej uczelni Armii Zbawienia na Denmark Hill w południowym Londynie.