Speke's Monument

Speke's Monument to granitowy obelisk stojący w Kensington Gardens w Londynie, w dzielnicy City of Westminster. Upamiętnia Johna Hanninga Speke'a, brytyjskiego oficera i podróżnika, któremu przypisuje się odkrycie Jeziora Wiktorii i źródeł Nilu. To jeden z mniej znanych pomników w królewskich parkach Londynu, idealny na krótki przystanek podczas spaceru.

Czym jest Speke's Monument?

Pomnik ma formę smukłego obelisku ustawionego na trzech stopniach. Zaprojektował go architekt Philip Hardwick, a inicjatorem przedsięwzięcia był sir Roderick Murchison, ówczesny prezes Royal Geographical Society. Budowę sfinansowano ze składek publicznych. Obiekt ma status zabytku klasy II (Grade II) w rejestrze Historic England, wpisany 14 stycznia 1970 roku.

Daty bywają podawane różnie. Tekst wpisu do rejestru wskazuje rok 1864, natomiast wiele opracowań wymienia 1866 jako rok ustawienia obelisku w parku. Podobnie opisy kamienia różnią się: w rejestrze mowa o różowym granicie, inne źródła piszą o granicie czerwonym lub polerowanym granicie z Aberdeen.

Kim był John Hanning Speke?

Speke wyruszył w latach pięćdziesiątych XIX wieku na wyprawy w głąb Afryki Wschodniej. Dotarł nad wielkie jezioro, które nazwał na cześć królowej Wiktorii, i uznał je za źródło Nilu. Jego twierdzenia wywołały głośny spór z innymi badaczami, a o tym, że rzeka wypływa z jeziora, przypomina napis na stopniach pomnika: „Victoria, Nyanza and the Nile”.

Warto wiedzieć, że sam obelisk w pierwotnej formie nie mówi wprost, że Speke odnalazł źródło rzeki. Dopiero w 1995 roku Friends of Hyde Park and Kensington Gardens umieściło przed pomnikiem tablicę z takim wyjaśnieniem.

Co zobaczysz na miejscu?

• Obelisk na trzech stopniach z inskrypcją ku czci Speke'a.
• Tablicę informacyjną z 1995 roku, która tłumaczy znaczenie pomnika.
• Otoczenie parku: aleje, drzewa i trawniki Kensington Gardens, położonych bezpośrednio na zachód od Hyde Parku.

Pomnik jest niewielki, więc na jego obejrzenie wystarczy kilka minut. Najlepiej połączyć go ze spacerem po parku.

Jak trafić do Speke's Monument?

Obelisk stoi w pobliżu skrzyżowania alei Lancaster Walk i Budges Walk, w północnej części Kensington Gardens, niedaleko Lancaster Gate. Od Round Pond dzieli go około 400 metrów spaceru. Najwygodniej dojść pieszo od strony stacji metra Lancaster Gate (linia Central) i przejść przez park. Wejście do Kensington Gardens jest bezpłatne, a park otwiera się o świcie i zamyka o zmierzchu.

Kiedy przyjechać?

Park jest dostępny przez cały rok. Najprzyjemniej jest tu wiosną i latem, gdy aleje są zielone, a spacer w słońcu trwa dłużej. Rano jest spokojniej niż w weekendowe popołudnia, kiedy parkiem spacerują tłumy londyńczyków i turystów.

Najczęstsze pytania

Czy wejście do pomnika jest płatne? Nie. Obelisk stoi w ogólnodostępnym parku królewskim, a wstęp do Kensington Gardens jest bezpłatny.

Ile czasu potrzeba na zwiedzanie? Samo obejrzenie obelisku to 5–10 minut. Jeśli dodasz spacer do Round Pond lub Kensington Palace, zaplanuj około godziny.

Kogo upamiętnia obelisk? Johna Hanninga Speke'a, brytyjskiego odkrywcę, któremu przypisuje się odnalezienie Jeziora Wiktorii jako źródła Nilu.

Skąd różnica w datach: 1864 i 1866? Rok 1864 pojawia się w oficjalnym opisie zabytku i na inskrypcji, a 1866 podają źródła, które datują ustawienie pomnika w parku.