Wybrzeże w Wielkiej Brytanii

Loch Indaal Lighthouse

Port Charlotte

Loch Indaal Lighthouse to niewielka latarnia morska w Port Charlotte, na zachodnim brzegu wyspy Islay w archipelagu Hebrydów Wewnętrznych (Argyll and Bute, Szkocja). Stoi na przylądku Rubh' an Duin, około 400 metrów na północny wschód od centrum wioski, i wskazuje drogę po wodach zatoki Loch Indaal. Czym jest latarnia Loch Indaal? Światło zapaliło się w 1869 roku. Zaprojektowali je bracia David i Thomas Stevensonowie, członkowie słynnej szkockiej rodziny inżynierów, od pokoleń budujących latarnie dla Northern Lighthouse Board (NLB). Wieża jest biała, a latarnia na jej szczycie czarna. Około 1950 roku obiekt zautomatyzowano, więc od dawna nie mieszkają w nim latarnicy. Zarządza nim NLB. Czy to ta sama latarnia co Rhinns of Islay? Nie. Na Islay są dwie latarnie związane z zatoką Loch Indaal i łatwo je pomylić. Latarnia Rhinns of Islay stoi na wysepce Orsay, u południowo-zachodniego krańca półwyspu Rhinns, i pochodzi z 1825 roku. Loch Indaal Lighthouse jest młodsza, mniejsza i leży bezpośrednio przy Port Charlotte, w głębi zatoki. Co zobaczysz na miejscu? Latarnię najlepiej oglądać z zewnątrz, z brzegu w okolicy wioski. Według NLB obiekt nie jest udostępniony zwiedzającym, więc nie zaplanujesz wejścia do środka. Atrakcją jest sama sylwetka białej wieży nad wodą oraz widok przez zatokę w stronę Bowmore, ciągnący się po przeciwnej stronie Loch Indaal. Port Charlotte to zaś jedna z ładniejszych wiosek na wyspie, z długim rzędem białych domów wzdłuż Main Street, więc latarnię łatwo połączyć ze spacerem po miejscowości. Jak dotrzeć? Port Charlotte leży po zachodniej stronie Loch Indaal, na półwyspie Rhinns, i dojedziesz tam samochodem drogą wzdłuż brzegu zatoki. Na Islay przypływa się promem z lądu szkockiego lub dolatuje samolotem na lotnisko na wyspie. Latarnia znajduje się tuż za wioską, na krótkim odcinku od głównej ulicy, który pokonasz pieszo. Współrzędne obiektu to około 55,74 N, 6,37 W. Kiedy przyjechać? Latarnia jest widoczna przez cały rok, ale najprzyjemniej odwiedzać Islay od późnej wiosny do wczesnej jesieni, gdy dni są długie, a pogoda stabilniejsza. Zatoka bywa wietrzna, dlatego warto zabrać nieprzemakalną kurtkę. Zachody słońca nad wodą dobrze wyglądają na zdjęciach. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni Loch Indaal? Nie. Według Northern Lighthouse Board latarnia nie jest otwarta dla publiczności, ale z brzegu widać ją dobrze. Kiedy zbudowano latarnię? W 1869 roku, według projektu braci Stevensonów. Około 1950 roku zautomatyzowano jej działanie. Gdzie dokładnie stoi? Na przylądku Rubh' an Duin, około ćwierć mili (400 m) na północny wschód od Port Charlotte, nad zatoką Loch Indaal. Czy to latarnia na Orsay? Nie. Latarnia Rhinns of Islay na wysepce Orsay to osobny obiekt z 1825 roku, położony przy wejściu do zatoki.

Southerness lighthouse

Latarnia Southerness stoi nad zatoką Solway Firth w Szkocji, w nadmorskiej wsi Southerness w regionie Dumfries and Galloway. To jedna z najstarszych latarni w kraju: wzniesiono ją w połowie XVIII wieku, by ułatwić statkom wejście do ujścia rzeki Nith. Biała wieża o wysokości około 17 metrów jest dziś zabytkiem kategorii A i wyraźnym punktem orientacyjnym na wybrzeżu. Czym jest latarnia Southerness i skąd się wzięła? Budowę zlecił w 1748 roku rząd miejski Dumfries. W tamtych czasach drogi w południowo-zachodniej Szkocji były słabo rozwinięte, więc handel, także między pobliskimi miejscowościami, szedł głównie drogą morską. Dumfries było znaczącym portem z regularnymi połączeniami z Liverpoolem i Irlandią. Prace zakończono w 1749 roku, a pierwotna budowla była niską, około dziewięciometrową wieżą-znakiem nawigacyjnym. Jak zmieniała się przez wieki? Wieżę kilkakrotnie podwyższano i przebudowywano. Prawdziwą latarnią stała się według szkockiego rejestru zabytków około 1811 roku. Wcześniej, w 1805 roku, ulepszeniami kierował słynny inżynier latarni morskich Robert Stevenson. Obecną wysokość nadał jej w latach 1842–1843 Walter Newall, który przebudował także jej szczyt. W XIX wieku światło na pewien czas wygaszono, a później przywrócono, natomiast w latach trzydziestych XX wieku latarnię wycofano z użytku. Co zobaczysz na miejscu? Latarnia stoi tuż przy brzegu, w szerokiej strefie pływów, dlatego przy wysokim stanie wody otacza ją morze. Z plaży i nadbrzeżnej ścieżki dobrze widać białą sylwetkę na tle wód Solway i, przy dobrej widoczności, wzgórz po drugiej stronie zatoki. Sama wieża jest zabytkiem chronionym; patrz na nią z zewnątrz i szanuj ogrodzenia oraz tablice informacyjne. Southerness to także dawny kurort kąpielowy. Wieś rozbudował w końcu XVIII wieku Richard Oswald z Auchencruive, który liczył na znalezienie tu węgla. Dziś przyciąga szeroką piaszczystą plażą, spacerami po wybrzeżu i widokami na zachód słońca. Kiedy przyjechać? Najlepsze są dni z czystym niebem: wiosną i latem długo jest jasno, a światło o zachodzie słońca ładnie podkreśla wieżę. Warto sprawdzić tabele pływów, bo od nich zależy, czy podejdziesz po piasku w pobliże wieży, czy zobaczysz ją otoczoną wodą. Ubierz się w warstwy i wiatroodporną kurtkę, bo nad Solway często wieje. Jak dojechać? Southerness leży na południe od Dumfries, w parafii Kirkbean, przy wybrzeżu zatoki Solway. Najwygodniej dojechać samochodem drogami lokalnymi z Dumfries, trasa zajmuje około pół godziny. Przed wyjazdem sprawdź aktualny rozkład komunikacji lokalnej, bo połączenia autobusowe z wybrzeżem są ograniczone. Najczęstsze pytania Ile ma lat latarnia Southerness? Zbudowano ją w latach 1748–1749, co czyni ją jedną z najstarszych latarni w Szkocji. Czy można wejść do środka? Wieża jest zabytkiem, a informacji o regularnym udostępnianiu wnętrza nie ma. Zwiedza się ją z zewnątrz, z brzegu. Jak wysoka jest latarnia? Ma około 17 metrów wysokości. Pierwotna wieża była niższa, a obecny kształt pochodzi głównie z lat 1842–1843. Czy latarnia nadal świeci? Nie, została wycofana z użytku w latach trzydziestych XX wieku i pełni dziś rolę zabytku oraz punktu orientacyjnego.

Rua Reidh Lighthouse

Latarnia Rua Reidh stoi na odludnym cyplu w pobliżu Gairloch, w regionie Wester Ross w szkockim hrabstwie Highland. Wznosi się u wejścia do zatoki Loch Ewe, a kolejne zatoki i otwarty Atlantyk otaczają ją z niemal każdej strony. To jedno z tych miejsc, do których jedzie się dla samej drogi, ciszy i widoków. Co warto wiedzieć o historii latarni? Pomysł postawienia światła na tym przylądku zgłosił już w 1853 roku inżynier David Stevenson, jednak Board of Trade odrzucił wniosek ze względu na koszty. Plany wróciły na początku XX wieku. Projekt przygotował David Alan Stevenson, ówczesny główny inżynier Northern Lighthouse Board, a latarnia zaczęła działać 15 stycznia 1912 roku. Budowa pochłonęła kilkanaście tysięcy funtów. Okrągła wieża uchodzi za prawdopodobnie ostatnią tak dużą latarnię o kolistym przekroju, jaką ród Stevensonów zbudował na szkockim kontynencie. Syrena mgłowa umilkła w 1980 roku, gdy wyłączono takie urządzenia w całej Szkocji. Światło jest obecnie zautomatyzowane i nadal pomaga żeglarzom, a zarządza nim Northern Lighthouse Board. Co zobaczysz na miejscu? Sama wieża, biały budynek stacji i zabudowania dawnych latarników tworzą charakterystyczny kompleks na tle surowego wybrzeża. Z okolic latarni roztacza się widok na Minch, a przy dobrej pogodzie na Hebrydy Zewnętrzne. Rejon słynie z zachodów słońca i nocą z bardzo ciemnego nieba. Przy sprzyjających warunkach można wypatrywać ptaków morskich, fok, a w sezonie także morświnów i delfinów. Dawne budynki dla personelu są dziś prywatne i pełnią funkcję noclegową: działa tam pensjonat ze śniadaniami oraz apartamenty do wynajęcia na własną rękę. Oryginalna soczewka, mechanizm zegarowy i róg mgłowy trafiły natomiast do muzeum w Gairloch, gdzie soczewkę można obejrzeć z poziomu podłogi i z galerii nad nią. Jak dojechać do latarni Rua Reidh? Z Gairloch jedź drogą B8021 w stronę wsi Melvaig, gdzie kończy się publiczna droga asfaltowa. Dalej biegnie wąska, około trzykilometrowa droga prywatna prowadząca do latarni. Dojazd z Gairloch zajmuje mniej więcej pół godziny. Transportu publicznego na tej trasie nie ma. W Melvaig znajduje się niewielki parking na kilka samochodów, skąd można dojść do latarni pieszo. Zasady dojazdu własnym autem na ostatnim odcinku warto sprawdzić przed wyjazdem, bo droga należy do prywatnych właścicieli. Kiedy przyjechać? Najlepiej wybrać późną wiosnę i lato, kiedy dni są długie, a zachody słońca późne. Jesienią i zimą rośnie szansa na ciemne niebo i dramatyczne sztormy, ale pogoda na północno-zachodnim wybrzeżu Szkocji bywa kapryśna o każdej porze roku. Weź wiatroodporną kurtkę i wygodne buty, nawet w pogodny dzień. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Gairloch to naturalna baza wypadowa: znajdziesz tam muzeum lokalnej historii, plaże i rejsy po zatoce. W pobliżu leżą też góry Torridon, ogrody Inverewe w Poolewe oraz piaszczyste zatoki wzdłuż drogi na północ. Droga z Gairloch do Melvaig sama w sobie jest widokowa i poprowadzona wzdłuż linii brzegu. Najczęstsze pytania Czy można wejść na wieżę latarni? Latarnia jest czynną stacją nawigacyjną, a otaczające ją budynki są prywatne. Informacje o możliwości zwiedzania podaje obiekt noclegowy, więc zapytaj tam przed przyjazdem. Czy w Rua Reidh można przenocować? Tak. W dawnych budynkach działa pensjonat ze śniadaniami oraz apartamenty do samodzielnego wynajęcia. Ile jedzie się z Gairloch do latarni? Około pół godziny samochodem, drogą B8021 przez Melvaig i dalej prywatnym odcinkiem. Gdzie obejrzeć oryginalną soczewkę latarni? W muzeum w Gairloch, które prezentuje soczewkę, mechanizm zegarowy i róg mgłowy z Rua Reidh.

Caldey Lighthouse

Latarnia morska Caldey stoi na południowej części wyspy Caldey, kilka kilometrów od miasteczka Tenby w hrabstwie Pembrokeshire w Walii. Wieża przez prawie dwa stulecia wskazuje statkom drogę przy wejściu do Kanału Bristolskiego. Czym jest latarnia na Caldey i kto ją zbudował? Kupcy żeglujący po zatoce Carmarthen Bay złożyli wniosek o budowę światła w marcu 1827 roku. Zlecenie przejął Trinity House, brytyjski urząd odpowiedzialny za oznakowanie nawigacyjne wybrzeży. Wykonawcą był Joseph Nelson, inżynier z Leeds, a koszt wyniósł 4460 funtów. Tablica na wieży podaje rok budowy 1828, a światło po raz pierwszy zapaliło się w styczniu 1829 roku. Latarnia ostrzegała załogi przed mieliznami St Gowan i Helwick Sands. Trinity House zautomatyzował ją w 1927 roku, więc stała załoga nie jest już potrzebna. Dziś latarnią zdalnie zarządza centrum w Harwich w hrabstwie Essex. Jak wygląda wieża? To niska, okrągła budowla z wapienia o wysokości około 17 metrów, wzniesiona na wzgórzu około 64 metrów nad poziomem morza. Dzięki temu światło widać z dużej odległości. Do wieży przylegają dawne domki latarników. Lampa jest prawdopodobnie późniejszą wymianą oryginału. Co jeszcze zobaczysz w pobliżu? Cadw wpisał latarnię wraz z domkami latarników na listę zabytków II stopnia w 1970 roku. Osobne wpisy tego samego stopnia obejmują dawny skład oleju z 1875 roku, mury ogradzające teren latarni oraz budynek gospodarczy na zachód od niej. Cały zespół pokazuje, jak wyglądała stacja latarniowa z czasów, gdy mieszkali tu latarnicy. Opactwo na Caldey leży około pół kilometra na północ od latarni, więc oba miejsca łatwo połączyć w jednym spacerze po wyspie. Jak dotrzeć na Caldey? Na wyspę kursują łodzie z portu w Tenby, a rejs trwa około 20 minut. Według operatora są to jedyne łodzie, które lądują na Caldey. W 2026 roku sezon trwa od początku kwietnia do końca października, od poniedziałku do soboty, a rejsy zależą od pogody. Bilety kupisz w kasie na Castle Square. Aktualne ceny i rozkład sprawdź przed wyjazdem. Kiedy przyjechać? Latarnia jest najładniejsza w pogodne dni sezonu, gdy łodzie kursują regularnie, a widok z wyspy sięga po wybrzeże Pembrokeshire i zatokę. Wyspa działa tylko w sezonie, więc zimą rejsów nie planuj. Najczęstsze pytania Czy latarnia Caldey jest czynna? Tak. Trinity House eksploatuje ją jako automatyczne światło nawigacyjne od 1927 roku. Kiedy zbudowano latarnię? Wieżę wzniesiono w 1828 roku, a światło zapaliło się w styczniu 1829 roku. Czy latarnia jest zabytkiem? Tak. Cadw wpisał ją na listę zabytków II stopnia razem z domkami latarników i kilkoma budynkami pomocniczymi. Jak szybko dopłynę z Tenby na Caldey? Rejs łodzią z portu w Tenby trwa około 20 minut.

Winterton Lighthouse

Great Yarmouth

Winterton Lighthouse stoi w Winterton-on-Sea, we wschodnim Norfolk, około dziesięciu kilometrów na północ od Great Yarmouth. To ceglana latarnia z XIX wieku, od niemal stu lat nieczynna, a dziś jeden z charakterystycznych punktów tego odcinka wybrzeża Anglii. Dlaczego latarnia stanęła akurat tutaj? Przylądek Winterton Ness uchodził wśród marynarzy za wyjątkowo zdradliwy. W relacji z 1845 roku nazwano go najbardziej śmiercionośnym cyplem między Szkocją a Londynem. Światło pełniło dwie funkcje: oznaczało sam przylądek i pomagało statkom trafić w przejście Cockle Gat, północne wejście na bezpieczne wody redy Yarmouth Roads. O tutejszym świetle wiedział Daniel Defoe, który wspomniał o nim w „Robinsonie Crusoe”. Jak wyglądała jej historia? Pierwsze światło w tym miejscu działało już w XVII wieku, a w 1840 roku zastąpiono je nową, wysoką wieżą z cegły. Niedługo potem dzierżawę od prywatnych właścicieli wykupił Trinity House, brytyjski urząd odpowiedzialny za oznakowanie nawigacyjne. W 1868 roku latarnia dostała nową lanternę (przeszkloną komorę lampy) i stałą soczewkę pryzmatyczną pierwszego rzędu. Światło wygaszono w 1921 roku, a wieżę wraz z przyległymi domkami sprzedano na aukcji w styczniu 1922 roku. Co zobaczysz na miejscu? Latarnia jest dziś prywatna i stanowi część zabudowy wsi, więc ogląda się ją z zewnątrz, z ulicy. Jej sylwetka dobrze wpisuje się w płaski krajobraz okolicy. Wieża bywa wykorzystywana jako obiekt noclegowy, dlatego jeśli chcesz zobaczyć wnętrze, sprawdź ofertę wynajmu u właściciela, zamiast liczyć na zwiedzanie bez rezerwacji. Warto połączyć wizytę ze spacerem po okolicy. Winterton-on-Sea leży przy szerokiej piaszczystej plaży i wydmach, a wybrzeże Norfolk jest znane z kolonii fok, szczególnie jesienią i zimą. Zachowaj dystans do zwierząt i stosuj się do oznaczeń na plaży. Jak dojechać do Winterton Lighthouse? Najwygodniej samochodem z Great Yarmouth drogą w kierunku północnym, przez Caister-on-Sea i Hemsby. Dojazd zajmuje zwykle kilkanaście minut. W miejscowości obowiązują ograniczenia parkowania, więc najlepiej zostawić auto na wyznaczonych miejscach, a ostatni odcinek pokonać pieszo. Komunikacją publiczną dojedziesz autobusem z Great Yarmouth, ale kursy w sezonie niskim bywają rzadsze, więc sprawdź aktualny rozkład. Kiedy przyjechać? Latem plaża jest najbardziej przyjazna i najłatwiej o dobrą pogodę. Poza sezonem masz mniej turystów i szansę na foki, ale trzeba liczyć się z silnym wiatrem od Morza Północnego. Światło o zachodzie słońca dobrze podkreśla ceglaną wieżę. Najczęstsze pytania Czy latarnia jest otwarta dla zwiedzających? Nie jest regularnie otwarta. To obiekt prywatny, oglądany zwykle z zewnątrz. Wnętrze można poznać, jeśli skorzystasz z oferty noclegowej, o ile jest aktualna. Czy latarnia działa? Nie. Światło wygaszono w 1921 roku, a wieża od tamtej pory pełni inne funkcje. Kto ją zbudował i kiedy? Obecną ceglaną wieżę postawiono w 1840 roku, a poprzednie światło w tym miejscu istniało już w XVII wieku. Czy to ta sama latarnia co w Winterton w Lincolnshire? Nie. Chodzi o Winterton-on-Sea w Norfolk, w pobliżu Great Yarmouth, a nie o Winterton w hrabstwie Lincolnshire.

Tayport Pile Lighthouse

Tayport

Tayport Pile Lighthouse to drewniana latarnia morska stojąca na palach w wodach ujścia rzeki Tay, tuż przy brzegu Tayport w hrabstwie Fife w Szkocji. Nie ma tu zwiedzania ani przystani, ale to jeden z nielicznych zachowanych w Wielkiej Brytanii przykładów latarni palowych i ciekawy punkt do obejrzenia z lądu. Co to za latarnia? Budowla powstała w latach 1845–1848 jako światło nawigacyjne dla statków wpływających do Tay w stronę Dundee. Zastąpiła starsze latarnie lądowe Tayport High i Low, które nie wyznaczały już wystarczająco dokładnego toru. Niższe z nich wygaszono w 1848 roku, gdy nowa latarnia zaczęła działać. Lokalnie nazywa się ją także Larick Beacon. Jak jest zbudowana? Konstrukcja to kwadratowa drewniana skrzynia ze światłem na szczycie, osadzona na drewnianych palach. Określenie „screw pile” (pale wkręcane) odnosi się do sposobu zakotwiczenia podpór w dnie. Pierwotnie światło dawała świeca z pryzmatem, później przestawiono je na olej i parafinę. W czasie mgły używano dzwonu. Latarnia była obsadzona całą dobę. Około 1960 roku światło wyłączono, a budowla od tamtej pory stoi opuszczona; jej stan jest zły, choć raport w rejestrze Canmore opisuje konstrukcję jako wciąż solidną. Czy można ją zwiedzić? Nie. Obiekt stoi w wodzie i jest niedostępny dla turystów. Można go oglądać z brzegu w Tayport, a przy dobrej widoczności także z północnego brzegu ujścia. Lornetka lub obiektyw z zoomem bardzo pomagają. Jak dotrzeć i gdzie patrzeć? Tayport leży na południowym brzegu Tay, naprzeciw Broughty Ferry i Dundee. Dojedziesz tu samochodem z Dundee przez most Tay Road Bridge (ok. 15 minut) lub z Leuchars (ok. 10 minut). Z promenady i nabrzeża w Tayport spójrz w stronę wody. Przy okazji zobaczysz dwie lądowe latarnie, East i West Lighthouse na West Common, które są osobnymi obiektami. Kiedy przyjechać? Najlepsze światło do zdjęć jest rano i w godzinach przed zachodem słońca. Przy odpływie pale są lepiej widoczne. Ptaki brodzące i foki w okolicy ujścia to dodatkowy powód, by wziąć ze sobą lornetkę. Najczęstsze pytania Czy latarnia Tayport Pile jest czynna? Nie, światło wyłączono około 1960 roku. Czy mogę wejść do środka lub podpłynąć łodzią? Nie. Obiekt jest niedostępny, a ujście Tay ma silne prądy i mielizny, więc oglądaj go z brzegu. Czy to to samo co latarnie East i West w Tayport? Nie. Tamte dwie stoją na lądzie, na West Common. Pile Lighthouse stoi w wodzie. Skąd nazwa Larick Beacon? To lokalna, alternatywna nazwa tej samej latarni.

Whitby East Pier Lighthouse

Whitby

Whitby East Pier Lighthouse to kamienna latarnia morska w Whitby, w hrabstwie North Yorkshire w Anglii. Stoi na wschodnim molo portu i razem z latarnią na zachodnim molo pilnowała wejścia do przystani przy ujściu rzeki Esk. Czym jest latarnia na East Pier? To jedna z dwóch latarni portu w Whitby. Powstała w połowie lat 50. XIX wieku – część źródeł podaje rok 1854, inne 1855 – według projektu Francisa Pickernella, inżyniera portowego. Jest młodsza i niższa od latarni z zachodniego molo. Jej wysokość podaje się jako około 54–56 stóp, czyli ok. 16–17 metrów. Wieża ma formę kamiennej kolumny zwieńczonej latarnią z kopułą krytą ołowiem. Latarnia jest biała, a dach czarny, co dobrze widać z daleka na tle morza. Jak działało światło? Latarnia pokazywała dwa stałe światła: czerwone ostrzegało statki przed podwodną skałą Whitby Rock na południu, a zielone prowadziło żeglarzy bezpiecznie do portu. Około 1914 roku wschodnie molo wydłużono o ok. 150 metrów w głąb morza, a na nowym końcu pojawiło się nowe światło nawigacyjne. Przejęło ono rolę dawnej latarni, ale sama wieża stoi do dziś. Czy to zabytek? Tak. Latarnia figuruje w rejestrze Historic England (nr wpisu 1261631) jako obiekt klasy II, wpisany w 1972 roku. Osobny wpis klasy II dotyczy samego East Pier, którego początki sięgają średniowiecza, a przebudowa ruszyła od 1702 roku. Wieża jest wyłączona z użytku jako światło nawigacyjne. Co zobaczysz na miejscu? Najlepszy widok na latarnię i wejście do portu daje spacer po molo. Z pirsu zobaczysz ujście Esk, wąskie przejście dla jednostek i latarnię z zachodniego molo po drugiej stronie. W kadrze często pojawia się też wzgórze z ruinami opactwa Whitby, odległe od molo o krótki spacer po mieście. Latarnia to klasyczny punkt dla fotografów, szczególnie o wschodzie i zachodzie słońca oraz podczas sztormów, gdy fale uderzają o kamienne nabrzeże. Kiedy przyjechać? Latarnię można oglądać cały rok. Latem molo jest zatłoczone, więc spokojniejsze będą poranki. Zimą i jesienią morze bywa dramatyczne, ale kamienne nawierzchnie bywają mokre i śliskie, a przy silnym wietrze i falach lepiej trzymać się z dala od krawędzi. Czym różni się od latarni na West Pier? To dwa osobne obiekty. Latarnia na zachodnim molo jest wyższa i ma inną formę, a wschodnia – opisywana tutaj – jest niższa, o kolumnowym kształcie i kopule krytej ołowiem. Obie razem tworzą bramę do portu w Whitby. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano latarnię na East Pier w Whitby? W latach 1854–1855, w zależności od źródła. Projektował ją Francis Pickernell. Jak wysoka jest latarnia? Źródła podają około 54–56 stóp, czyli mniej więcej 16–17 metrów. Czy latarnia jest wpisana do rejestru zabytków? Tak, ma status obiektu klasy II w rejestrze Historic England (wpis nr 1261631). Czy to to samo co latarnia na West Pier? Nie. To odrębna, niższa i młodsza latarnia, stojąca po przeciwnej stronie wejścia do portu.

Whitby West Pier Lighthouse

Whitby

Whitby West Pier Lighthouse to kamienna latarnia na zachodnim molo portu w Whitby, w hrabstwie North Yorkshire. Razem z latarnią na East Pier pilnuje wejścia do przystani przy ujściu rzeki Esk. Powstała w 1831 roku, więc jest starsza z dwóch i zarazem wyższa: ma około 25 metrów (84 stopy). Co to za budowla? Wieża ma formę smukłej, żłobkowanej kolumny w porządku doryckim, zwieńczonej ośmiobocznym świetlikiem z ołowianą kopułą i wiatrowskazem. Projekt przypisuje się Francisowi Pickernellowi, który w latach 1822–1861 był inżynierem portu w Whitby i pracował dla zarządu portu. Latarnia ma status zabytku: Historic England wpisała ją do rejestru w klasie II (Grade II) w grudniu 1972 roku, pod numerem 1253731. Krótka historia Wieża zaczęła służyć w latach 30. XIX wieku, a w 1834 roku obejrzała ją księżniczka Wiktoria, późniejsza królowa. Światło było stałe, zielone, widoczne w okolicach przypływu, kiedy nad mielizną przy wejściu do portu było dość wody dla statków. Około 1914 roku zachodnie molo wydłużono o kolejne 150 metrów w głąb morza i na jego końcu pojawiło się nowe światło nawigacyjne, dlatego dziś w tym miejscu stoją dwa obiekty o różnym wieku. Jak dotrzeć? Latarnia znajduje się w centrum Whitby, po zachodniej stronie portu, kilka minut spacerem od nabrzeża i przystani. Do Whitby jedzie się pociągiem z Middlesbrough (linia Esk Valley) lub autobusem z Scarborough i Yorku. Samochód najwygodniej zostawić na parkingu w mieście i dojść do mola pieszo. Co zobaczysz? Z promenady na molo widać port, przeciwległe East Pier z drugą latarnią oraz ruiny opactwa Whitby Abbey na klifie nad miastem. To dobre miejsce na zdjęcia o wschodzie i zachodzie słońca oraz na obserwację łodzi wpływających do portu. Wnętrza wieży zwykle nie są udostępniane zwiedzającym, więc oglądasz ją z zewnątrz. Kiedy przyjechać? Latem molo jest najbardziej ruchliwe, a spacery są najprzyjemniejsze przy spokojnej pogodzie. Przy silnym wietrze i wysokiej fali z wejścia na molo lepiej zrezygnować. Jesienią i zimą morze bywa dramatyczne i atrakcyjne dla fotografów, ale warto sprawdzić prognozę. Najczęstsze pytania Czy West Pier Lighthouse to to samo co East Pier Lighthouse? Nie. To dwie osobne latarnie po przeciwnych stronach wejścia do portu. Zachodnia, z 1831 roku, jest starsza i wyższa. Czy można wejść do środka? Zwykle nie. Latarnię ogląda się z zewnątrz, z mola i z okolic portu. Ile ma wysokości? Około 25 metrów (84 stopy); różne źródła podają wartość o metr niższą lub wyższą. Czy to zabytek? Tak. Jest wpisana do rejestru Historic England w klasie II od 1972 roku.

Start Point Lighthouse

Latarnia Start Point to pasiasta, czarno-biała wieża na wschodnim cyplu wyspy Sanday w archipelagu Orkadów (Szkocja). Stoi na niskim skalistym przylądku, który wcina się w morze, i od ponad dwóch stuleci ostrzega statki przed groźnymi płyciznami północnej części Morza Północnego. Czym wyróżnia się ta latarnia? Na Start Point wzniesiono w 1802 roku pierwszą wieżę-bakan bez światła. W 1806 roku zapalono tu pierwsze w Szkocji światło obrotowe, dzięki czemu załogi mogły odróżnić je od stałych świateł na innych brzegach, zwłaszcza od latarni na North Ronaldsay. Projekt wiąże się z nazwiskami Thomasa Smitha i Roberta Stevensona, inżynierów Zarządu Latarni Północnych (Northern Lighthouse Board). Obecna ceglana, okrągła wieża pochodzi z drugiej połowy XIX wieku (według rejestru Canmore z około 1870 roku). Charakterystyczne pionowe czarne i białe pasy dodano około 1915 roku, a według dostępnych opisów to jedyna latarnia w Szkocji w takim malowaniu. Od 1962 roku działa automatycznie. Obiekt figuruje w szkockim rejestrze zabytków w kategorii B. Jak wygląda okolica? Latarnia stoi na niewielkiej wysepce przypływowej. Przy wysokim stanie wody dojście bywa odcięte, więc na bliższe podejście trzeba poczekać na odpływ. Wnętrza nie są ogólnie udostępniane, ale wieżę najlepiej oglądać z brzegu. Wokół ciągną się płaskie, piaszczyste plaże i niskie pastwiska typowe dla Sanday, a przy dobrej widoczności widać sąsiednie wyspy Orkadów. To dobre miejsce na fotografię, obserwację ptaków morskich i fok oraz spokojny spacer wzdłuż linii brzegowej. Jak dotrzeć? Sanday leży na północnych Orkadach. Na wyspę dopłyniesz promem Orkney Ferries z Kirkwall lub dolecisz krótkim lotem z Kirkwall, miasta na głównej wyspie Mainland. Po wyspie kursuje minibus na życzenie, ale najwygodniej poruszać się własnym samochodem albo rowerem, bo odległości są niewielkie, a teren płaski. Latarnia leży na wschodnim krańcu wyspy, w parafii Lady, i dojeżdża się do niej drogą, a ostatni odcinek pokonuje się pieszo. Kiedy przyjechać? Najlepiej od późnej wiosny do początku jesieni, kiedy dni są długie, a pogoda względnie stabilna. Przed wyjściem sprawdź tablice pływów, bo od nich zależy, jak blisko podejdziesz do wieży. Na odkrytym przylądku często wieje, więc zabierz wiatroodporną kurtkę. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni Start Point? Nie ma stałej oferty zwiedzania wnętrza. Wieża jest czynnym obiektem nawigacyjnym, więc zwiedza się ją z zewnątrz. Dlaczego latarnia jest w pasy? Pasy, dodane około 1915 roku, służyły jako znak dzienny. Dzięki nim wieża jest dobrze widoczna na tle niskiego, płaskiego wybrzeża. Czy latarnia jest odcięta przy przypływie? Tak, wysepka, na której stoi, bywa zalewana przy wysokiej wodzie. Najlepiej planować wizytę na czas odpływu. Czy to ta sama latarnia co Start Point w Devon? Latarnia Start Point w hrabstwie Devon w Anglii to zupełnie inny obiekt. Ta opisana tutaj znajduje się na Orkadach.

Nab Tower

Latarnia morska Nab Tower to stalowo-betonowa wieża stojąca na morzu, około 10 km na wschód od wybrzeża Isle of Wight, u wschodniego wejścia do cieśniny Solent w południowej Anglii. Z lądu widać ją jako niewielką sylwetkę na horyzoncie. To jeden z najbardziej niezwykłych obiektów nawigacyjnych na kanale La Manche. Skąd się wzięła wieża na środku morza? Konstrukcję zaprojektowano podczas I wojny światowej jako element zapory przeciw okrętom podwodnym. Plan zakładał całą linię takich fortów w Cieśninie Kaletańskiej. Wieże budowano w porcie Shoreham, a z uwagi na tajność nazywano je „Mystery Towers". Do końca wojny ukończono tylko jedną i to ona trafiła w okolice Nab. W 1920 roku wieżę wyholowano na miejsce i zatopiono na skałach Nab Rock. Zastąpiła tam stary statek-latarnię. Betonowa podstawa ma 18 szczelnych komór, a cały obiekt osiadł z lekkim przechyłem około trzech stopni w kierunku północno-wschodnim. Przechył widać do dziś. Jak wieża służyła przez dekady? Marynarka Wojenna używała jej jako stacji sygnałowej. W czasie II wojny światowej na wieży stanęły działa przeciwlotnicze Bofors. Obiekt pozostawał własnością Ministerstwa Obrony do 1984 roku, kiedy prawa do niego przejęło Trinity House, brytyjska instytucja odpowiedzialna za oznakowanie nawigacyjne. Latarnia działa automatycznie od 1983 roku, bez stałej załogi. W 1912 roku przy Nab zatrzymał się RMS Titanic, by zszedł z niego pilot, który wyprowadził statek z Southampton. Dziś tędy przepływają promy, jachty i kontenerowce płynące do portów Solent. W latach 2010. wieżę obniżono z 27 do 17 metrów. Usunięto górne partie zewnętrznej stalowej konstrukcji, by zmniejszyć koszty utrzymania. Jak zobaczyć Nab Tower? Na wieżę nie wchodzi się jak do typowej latarni, bo stoi pośrodku morza i jest obiektem czynnym. Najlepiej oglądać ją z zewnątrz. Z brzegu: przy dobrej widoczności zarys wieży dostrzeżesz z okolic Bembridge na wschodnim krańcu Isle of Wight. Warto mieć lornetkę. Z wody: rejsy po Solent i wycieczki łodzią pozwalają podpłynąć bliżej, a wtedy dobrze widać przechył. Z promu lub jachtu: trasa z Portsmouth lub Southampton w stronę kanału przechodzi w pobliżu. Najlepsze warunki to pogodny dzień z dobrą przejrzystością powietrza, najczęściej wiosną i latem. Przy mgle wieża jest niewidoczna. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Po stronie wyspy leży Bembridge z własną latarnią i portem. W pobliżu są też plaże wschodniego wybrzeża Wight, a po drugiej stronie Solent fortyfikacje Portsmouth, w tym forty Spitbank i Horse Sand, które pochodzą z innej epoki, lecz też bronią wejścia do cieśniny. Najczęstsze pytania Gdzie dokładnie stoi Nab Tower? Na współrzędnych około 50,67 N, 0,95 W, u wschodniego wejścia do Solent, mniej więcej 10 km od wybrzeża Isle of Wight. Czy można wejść do środka? Nie. To czynna latarnia na otwartym morzu, bez regularnych wizyt turystów. Zwiedzanie ogranicza się do oglądania z brzegu lub z wody. Dlaczego wieża jest przechylona? Po zatopieniu w 1920 roku osiadła na dnie nierówno i nachyliła się o około trzy stopnie w stronę północnego wschodu. Konstrukcja jest stabilna. Do kogo należy latarnia? Od 1984 roku do Trinity House, które zarządza także większością innych latarni Anglii i Walii.

Helliar Holm Lighthouse

Balfour

Latarnia morska Helliar Holm to biała wieża na bezludnej wysepce tuż przy wybrzeżu Shapinsay, w archipelagu Orkadów w Szkocji. Najbliższą miejscowością na Shapinsay jest wioska Balfour, do której dopływa prom z Kirkwall. Latarnia pilnuje wąskich przejść wodnych między wyspami północnych Orkadów. Czym jest Helliar Holm? Helliar Holm to niewielka, niezamieszkana wyspa, która leży tak blisko Shapinsay, że w dawnych czasach łączył ją z nią odsłaniany wodą pas lądu. Wyspa pojawia się już w sagach nordyckich, gdzie występuje pod nazwami Hellisey i Eller Holm. Na jej terenie zachowały się pozostałości brochu (okrągłej wieży z epoki żelaza), kopca grobowego i średniowiecznej kaplicy. Dziś to głównie teren lęgowy ptaków morskich, dlatego traktuje się ją jak miejsce chronione. Co zobaczysz? Latarnia ma około 13 metrów wysokości (42 stopy) i stoi na niskim, trawiastym brzegu. Według większości źródeł wzniesiono ją w 1893 roku. Projekt wiąże się z rodziną Stevensonów, słynnych szkockich budowniczych latarni, a gazetteer Scottish Places wymienia braci Davida A. i Charlesa Stevensonów. Obok wieży stoją dawne domy latarników. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków Szkocji, a jego opis znajdziesz w bazie Canmore. Latarnia była obsadzona przez ludzi aż do 1967 roku, gdy ją zautomatyzowano i ostatni latarnik opuścił wyspę. Od tamtej pory światłem zarządza Northern Lighthouse Board, a urządzenia są monitorowane z siedziby w Edynburgu. Budynki mieszkalne po latarnikach od lat stoją opuszczone. Jak dotrzeć? Na samą wyspę nie kursuje regularna komunikacja. Najprościej dojechać z Kirkwall promem na Shapinsay (do Balfour), a następnie wybrać się na wybrzeże wyspy i obejrzeć Helliar Holm z brzegu. Latarnię widać również z wody podczas rejsów po Orkadach. Jeśli planujesz lądowanie, wcześniej zapytaj lokalnych organizatorów lub zarządców terenu o zgodę, ponieważ wyspa jest chroniona ze względu na ptaki. Kiedy przyjechać? Najlepszy czas to późna wiosna i lato, gdy dni są długie, a ptaki morskie zakładają kolonie. Orkady są wietrzne przez cały rok, więc zabierz wiatroodporną kurtkę i lornetkę. Zimą promy mogą być odwoływane z powodu pogody. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni? Nie, to czynny obiekt nawigacyjny, a wieża i budynki nie są udostępnione zwiedzającym. Kiedy zbudowano latarnię? Większość źródeł podaje rok 1893. Wpis w bazie Canmore zawiera inną datę, która wygląda na pomyłkę w zapisie. Czy w latarni mieszkają latarnicy? Nie. Od 1967 roku jest zautomatyzowana i nie ma na stałe obsługi. Gdzie najlepiej ją obejrzeć? Z wybrzeża Shapinsay w okolicy Balfour albo z pokładu łodzi pływającej po cieśninach Orkadów.

Hoy Sound High Light

Stromness

Hoy Sound High Light to latarnia morska na wyspie Graemsay, widoczna z nabrzeża Stromness na Orkadach w Szkocji. Razem z niższą latarnią Hoy Low tworzy parę świateł nawigacyjnych, która od połowy XIX wieku prowadzi statki przez wąską cieśninę Hoy Sound. Czym jest Hoy Sound High Light? Latarnię zaprojektował w 1851 roku Alan Stevenson z rodziny słynnych szkockich inżynierów latarni, a zarządza nią Northern Lighthouse Board. Wieża ma około 33 metrów wysokości i pełni rolę tylnego światła w tzw. linii nabieżnika. Gdy kapitan widzi oba światła, High i Low, jedno nad drugim, wie, że płynie bezpiecznym torem do portu w Stromness. Światło ma charakterystykę zaćmieniową, biało-czerwoną, z okresem 8 sekund. Latarnię zautomatyzowano w 1978 roku, więc nie mieszkają w niej już dozorcy. Dlaczego nabieżnik był potrzebny? Cieśnina Hoy Sound słynie z silnych pływów i licznych skałek. Stromness było ważnym portem, a piloci mieli kłopot z bezpiecznym wejściem do niego. Dwie latarnie ustawione na Graemsay rozwiązały ten problem: wystarczyło utrzymać je w jednej linii. Co zobaczysz na miejscu? Latarnia razem z domami dozorców, murami i słupami bramy ma w rejestrze Historic Environment Scotland najwyższą kategorię A (LB12736, wpis z 1977 roku). Domy dozorców utrzymano w stylu egipskim, charakterystycznym dla Stevensonów. Niższa latarnia Hoy Low, wysoka na około 12 metrów, ma osobny wpis, w kategorii B. Jej soczewka trafiła do Muzeum w Stromness. W 1868 roku odwiedził ją Thomas Stevenson z nastoletnim synem Robertem Louisem Stevensonem, późniejszym pisarzem. Jak dotrzeć? Graemsay to niewielka wyspa w zatoce Scapa Flow, na zachód od Stromness. Dopływa się tam promem z Stromness, który kursuje także do Hoy. Na wyspie nie ma wielu atrakcji, więc wyprawa to głównie spacer polami z widokiem na klify Hoy, Stromness i otwarte morze. Latarnię najlepiej oglądać z drogi lub z brzegu, a także z promu i z nadbrzeża Stromness. Kiedy przyjechać? Najwygodniej latem, gdy dni są długie i pogoda jest stabilniejsza. Orkady wieją przez cały rok, dlatego warto zabrać wiatrówkę. Wieczorem, przy dobrej widoczności, z Stromness widać błysk światła nabieżnika. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni? Latarnia jest działającym obiektem Northern Lighthouse Board, a nie muzeum, więc wnętrza nie są standardowo udostępnione. Oglądasz ją z zewnątrz. Kto ją zaprojektował i kiedy powstała? Alan Stevenson, w 1851 roku. Czy to jedyna latarnia w cieśninie? Nie. Hoy High współpracuje z niższą latarnią Hoy Low, również na Graemsay. Jak wysoka jest latarnia? Wieża ma około 33 metrów.

Pentland Skerries High Light

Pentland Skerries High Light to latarnia morska na wyspie Muckle Skerry, największej z Pentland Skerries – grupy skalistych wysepek w cieśninie Pentland Firth, między Orkadami a północnym wybrzeżem Szkocji. To jeden z najstarszych obiektów Northern Lighthouse Board i pierwsze zlecenie Roberta Stevensona dla tej instytucji. Co to za miejsce? Muckle Skerry leży przy wschodnim wejściu do Pentland Firth, cieśniny znanej z silnych prądów pływowych i trudnej żeglugi. Skały Pentland Skerries od wieków były pułapką dla statków, dlatego właśnie tu zdecydowano się postawić światło ostrzegawcze. Wyspa jest niezamieszkana, a latarnia pozostaje jej dominującym punktem. Jak powstała latarnia? Pierwsze światło zapaliło się w 1794 roku. Projekt przygotowali Thomas Smith i Robert Stevenson, późniejszy protoplasta rodu szkockich budowniczych latarni. Stację tworzyły dwie wieże, wyższa (High Light) i niższa (Low Light), co pozwalało żeglarzom odróżnić to miejsce od innych świateł na wybrzeżu. W latach 20. XIX wieku stację przebudowano – źródła podają różne daty zakończenia prac, od 1830 do 1833 roku. Wyższą z dawnych kamiennych wież wykorzystano ponownie. Obecna wieża jest pomalowana na biało, ma około 36 m wysokości (118 stóp), a światło znajduje się na wysokości ok. 52 m n.p.m. Jak zmieniała się technika? 1870 – próby z lampami parafinowymi, 1895 – podwójne światło zastąpiono światłami grupowo-błyskowymi, 1958 – elektryfikacja, 1972 – zaopatrzenie i zmiany załogi przeszły z łodzi na helikoptery, 1994 – automatyzacja; od 31 marca latarnia działa bez załogi i jest nadzorowana z siedziby NLB w Edynburgu. Dziś zasila ją energia słoneczna. Jakie wydarzenia wiążą się z latarnią? W 1884 roku latarnicy uratowali dwunastu marynarzy ze statku Vicksburg z Leith. W 1941 roku stacja znalazła się pod ostrzałem wroga w czasie II wojny światowej, ale uszkodzenia były niewielkie. W 1965 roku dwóch dozorców pomogło 50 osobom z osiadłego na mieliźnie statku podczas mgły. Rodziny latarników mieszkały na wyspie do lat 50. XX wieku. Czy można zwiedzić latarnię? Latarnia jest automatyczna i niedostępna jak zwykła atrakcja turystyczna – wyspa nie ma stałej obsługi ani infrastruktury dla odwiedzających. Najlepiej traktować ją jako punkt do obserwacji z morza lub jako ciekawostkę historyczną przy zwiedzaniu Orkadów i okolic Pentland Firth. Dokumentację obiektu prowadzi m.in. baza Canmore, a historii wysp poświęcono książkę „A Photographic Portrait of Pentland Skerries" Johna S. Findlaya (The Orcadian, 2018). Najczęstsze pytania Kto zaprojektował latarnię? Thomas Smith i Robert Stevenson. Dla Stevensona był to pierwszy projekt zrealizowany dla Northern Lighthouse Board. Kiedy zapalono pierwsze światło? W 1794 roku. Czy w latarni mieszkają latarnicy? Nie. Od 1994 roku jest w pełni automatyczna i nadzorowana zdalnie z Edynburga. Gdzie dokładnie leży? Na Muckle Skerry w grupie Pentland Skerries, w cieśninie Pentland Firth, w archipelagu Orkadów w Szkocji.

Tarbat Ness Lighthouse

Latarnia morska Tarbat Ness wznosi się na północno-wschodnim czubku półwyspu Tarbat Ness w Highland, w pobliżu wioski rybackiej Portmahomack na wschodnim wybrzeżu Szkocji. Biało-czerwona wieża należy do najwyższych latarni w kraju i od prawie dwustu lat wskazuje statkom drogę przy wejściu do zatoki Moray Firth. Skąd wzięła się latarnia w Tarbat Ness? W listopadzie 1826 roku sztorm zatopił w okolicy szesnaście statków, co przyspieszyło starania o stałe światło na tym cyplu. Projekt przygotował Robert Stevenson, wybitny inżynier latarni szkockich, a budowę wykonał James Smith z Inverness. Światło po raz pierwszy zapłonęło 26 stycznia 1830 roku, a w lampach używano wówczas reflektorów i lamp Arganda. Dwa czerwone pasy pojawiły się na wieży w 1915 roku, by lepiej było ją widać w ciągu dnia. Latarnię zautomatyzowano w 1985 roku; obsługuje ją Northern Lighthouse Board. Dawny układ optyczny trafił do National Maritime Museum w Greenwich. Jak duża jest wieża? Wieża mierzy około 41 metrów, a światło znajduje się na wysokości 53 m n.p.m. Na szczyt prowadzą 203 stopnie. Według kilku źródeł to trzecia najwyższa latarnia w Szkocji. Wnętrze nie jest regularnie dostępne dla zwiedzających, dlatego podziwia się ją z zewnątrz. Jak dojść do latarni? Najpopularniejsza jest trasa piesza z Portmahomack. Pętla ma około 11 km (6,8 mili): idzie się wybrzeżem na północ do latarni, a z powrotem wiejską drogą. Dłuższy wariant liczy ok. 15 km i prowadzi miejscami słabo widoczną ścieżką przez trawy, błoto i strome zbocza. Krótszy spacer, około 1,4 km, zaczyna się od parkingu tuż na południe od latarni, dokąd można dojechać samochodem. W Portmahomack jest bezpłatny parking po lewej stronie przy wjeździe do wsi. Co jeszcze zobaczysz na miejscu? Okolica to dobre miejsce do obserwacji ptaków morskich, a przy odrobinie szczęścia także delfinów w Moray Firth. Wybrzeże porastają nadmorskie wrzosowiska. Przy latarni stoją domki dawnych latarników, część z nich służy dziś jako nocleg dla turystów. Kiedy przyjechać? Pieszą wycieczkę najlepiej zaplanować na pogodny dzień wiosną, latem lub wczesną jesienią. Na ścieżce przybrzeżnej od końca lutego do lipca pasą się młode cielęta, więc trzeba zachować ostrożność i trzymać psy na smyczy. Obuwie powinno być trekkingowe, bo po deszczu teren bywa grząski, a na cyplu zwykle mocno wieje. Najczęstsze pytania Czy można wejść na szczyt latarni? Latarnia jest czynną jednostką nawigacyjną, a wejście na wieżę nie jest standardową atrakcją. Zwiedza się ją z zewnątrz. Kto zbudował latarnię Tarbat Ness? Zaprojektował ją Robert Stevenson, a wykonawcą był James Smith z Inverness. Pierwsze światło zapłonęło w 1830 roku. Ile trwa spacer z Portmahomack? Pętla o długości około 11 km zajmuje zwykle kilka godzin, zależnie od tempa i przystanków. Krótszy wariant od parkingu przy latarni to około 1,4 km. Czy latarnia nadal działa? Tak. Od 1985 roku jest zautomatyzowana i pozostaje pomocą nawigacyjną przy wejściu do Moray Firth.

Stroma Lighthouse

Stroma Lighthouse to latarnia morska na północnym krańcu wyspy Stroma, w cieśninie Pentland Firth, w regionie Highland w Szkocji. Wyspa leży między północnym wybrzeżem Caithness a Orkadami, w obrębie parafii Canisbay. Latarnia nie jest atrakcją, do której wchodzi się z biletem — to punkt na horyzoncie, który ogląda się z lądu lub z pokładu promu. Czym jest latarnia na Stromie? Obecna wieża pochodzi z 1896 roku i jest dziełem braci Davida A. i Charlesa Stevensonów, członków słynnej rodziny szkockich inżynierów latarni. Wcześniej, od 1890 roku, działało tu mniejsze, bezobsługowe światło. Zadaniem nowej latarni było ostrzeganie statków przed jednym z najgroźniejszych odcinków wód Wielkiej Brytanii: w pobliżu północnego cypla wyspy tworzy się wir Swilkie, a pływy w Pentland Firth należą do najsilniejszych w Europie. Biała, okrągła kamienna wieża ma około 23 m wysokości. Jak wyglądała historia stacji? W 1941 roku budynki stacji ucierpiały w ataku z czasów wojny. W 1972 roku latarnię zelektryfikowano i dobudowano lądowisko dla helikoptera. Rodziny latarników mieszkały w domkach na wyspie od 1961 roku aż do automatyzacji w połowie lat 90. XX wieku; źródła podają różne daty (1994–1997), zależnie od tego, czy liczyć początek, czy koniec prac. Latarnik opuścił stację jako ostatni mieszkaniec wyspy. Dziś światłem zarządza Northern Lighthouse Board, a latarnia działa automatycznie. Czy można zwiedzać latarnię? Nie. Stroma jest niezamieszkana, nie ma na niej regularnej komunikacji ani infrastruktury turystycznej, a latarnia to czynny obiekt żeglugowy. Nazwa wyspy wywodzi się ze staronordyjskiego Straumey, czyli „wyspa w nurcie" — dobrze oddaje to charakter okolicznych wód. Skąd najlepiej ją zobaczyć? Z lądu: z okolic John o' Groats i Duncansby Head na północno-wschodnim krańcu Szkocji; wyspa leży kilka kilometrów od brzegu. Z promu: trasa Gills Bay – St Margaret's Hope na Orkady prowadzi przez Pentland Firth, w pobliżu wyspy. Z morza: lokalni przewoźnicy organizują rejsy po cieśninie; warunki zależą od pływów i pogody. Najlepsza pora to pogodne dni i długie letnie wieczory, gdy widoczność jest dobra, a morze spokojniejsze. Najczęstsze pytania Czy można wylądować na wyspie Stroma? Wyspa jest niezamieszkana i nie ma tam usług dla odwiedzających. Latarnia jest czynnym obiektem, więc jej nie zwiedza się jak muzeum. Kto zarządza latarnią? Northern Lighthouse Board, który odpowiada za szkockie światła nawigacyjne. Stacja jest zautomatyzowana od połowy lat 90. Kiedy zbudowano obecną wieżę? W 1896 roku, według projektu Davida A. i Charlesa Stevensonów. Dlaczego to miejsce było trudne dla żeglarzy? Przez silne pływy Pentland Firth i wir Swilkie przy północnym cyplu wyspy.

West Usk Lighthouse

Newport

West Usk Lighthouse to dawna latarnia morska z 1821 roku w okolicy Newport w południowej Walii, nad ujściem rzeki Usk do estuarium Severn. Dziś jest wpisanym do rejestru zabytków budynkiem klasy II, w którym działa nocleg ze śniadaniem. Obiekt stoi w osadzie St Brides Wentlooge, na nizinie Wentlooge Level, na południe od miasta. Czym jest West Usk Lighthouse? Latarnię zaprojektował James Walker, inżynier doradzający Trinity House, czyli brytyjskiemu zarządowi latarń morskich. Zbudowali ją Ben Batchelor i John Williams z Newport. Pierwsze światło zapaliło się w grudniu 1821 roku. Walijski rejestr Coflein uznaje ją za najwcześniejszą latarnię Walkera, który zaprojektował później jeszcze około dwudziestu kolejnych. Wieża ma około 17 metrów wysokości (źródła podają 16,76 lub 17 m). Pierwotnie stała na wyspie. Teren osuszono i połączono z lądem w połowie XIX wieku, a źródła różnią się co do roku: wymieniają około 1850 i 1856. Jak wyglądała historia obiektu? Latarnia przestała pełnić funkcję w 1922 roku. W czasie II wojny światowej służyła jako punkt obserwacyjny. Pod koniec lat 60. XX wieku budynek odnowiono, a w 1987 roku kupił go nowy właściciel i przeprowadził renowację. Oryginalną latarnię (szklaną nadbudówkę na szczycie) zdjęto wcześniej, dziś na wieży stoi jej replika. Cadw, walijska instytucja chroniąca zabytki, wpisał obiekt do rejestru 22 czerwca 1990 roku jako byłą latarnię (numer wpisu 3081, ostatnia zmiana w 1996). Co zobaczysz na miejscu? Najciekawsza jest sama sylwetka wieży na płaskim, otwartym terenie nad estuarium. Widać stąd szeroką wodę Severn i drugi brzeg. To dobry przystanek dla osób interesujących się latarniami, dziedzictwem żeglugi i architekturą z początku XIX wieku. Czy można tu nocować? Tak. Budynek działa jako prywatny dom gościnny typu B&B, część źródeł opisuje go też jako hotel. Zwiedzanie wnętrz bez rezerwacji nie jest przewidziane, bo to obiekt prywatny. Warunki pobytu i ceny sprawdzisz bezpośrednio u gospodarzy. Kiedy przyjechać? Wieżę obejrzysz o każdej porze roku, ale najlepsze warunki do zdjęć i spacerów po okolicy są w dni z dobrą widocznością, gdy estuarium jest wyraźnie widoczne. Wiatr od wody bywa silny, więc w chłodniejsze miesiące przyda się ciepła kurtka. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano West Usk Lighthouse? Światło zapalono po raz pierwszy w grudniu 1821 roku. Kto zaprojektował latarnię? James Walker, konsultant Trinity House. To jego najwcześniejsza latarnia. Czy latarnia nadal świeci? Nie. Przestała działać w 1922 roku, a dziś budynek pełni funkcję noclegową. Czy obiekt jest chroniony? Tak, ma status zabytku klasy II w rejestrze Cadw od 1990 roku.

Point Lynas Lighthouse

Amlwch

Latarnia morska Point Lynas stoi na północno-wschodnim krańcu Anglesey, około 2 km na wschód od wsi Llaneilian i niedaleko Amlwch. Walijczycy nazywają ten przylądek Trwyn y Balog. To zespół z XIX wieku: latarnia, dawna stacja telegraficzna, budynki mieszkalne i mur obejmujący teren. Całość ma status zabytku klasy II w rejestrze Cadw. Dlaczego powstała akurat tutaj? Od połowy XVIII wieku statki płynące do Liverpoolu potrzebowały miejsca, gdzie mogły wziąć na pokład pilota. Liverpoolska służba pilotowa przejrzała kilka lokalizacji i wybrała Point Lynas. Piloci obserwowali morze najpierw z gospodarstwa, a w 1779 roku postawiono tu budynki z lampami olejowymi. Przylądek leży na szlaku do ujścia rzeki Mersey, więc miejsce sprawdzało się jako punkt kontaktu ze statkami. Co zobaczysz? Obecną latarnię wzniósł w latach 1834–1835 zarząd doków i portu Mersey (Mersey Docks and Harbour Board). Zaprojektował ją inżynier Jesse Hartley, znany z liverpoolskich doków. Według rejestru Coflein jest to dwukondygnacyjny dom z kwadratową wieżą o wysokości około 11 m. W 1879 roku dobudowano stację telegraficzną, która przekazywała do Liverpoolu wieści o nadpływających statkach. Południowy mur i bramy zaprojektował później George Lyster, następca Hartleya. Całość wyróżnia się surową, praktyczną bryłą z miejscowego kamienia, osadzoną na wysokim, otwartym przylądku. Z okolicy rozciąga się widok na Morze Irlandzkie, a przy dobrej pogodzie można zobaczyć statki wpływające na trasę do Liverpoolu. Jak zmieniała się latarnia? 1952 – elektryfikacja światła, 2 kwietnia 1973 – obiekt przejmuje Trinity House, brytyjska służba latarni morskich, do 2001 roku – pełna automatyzacja, po której latarnicy nie byli już potrzebni; źródła podają też wcześniejszą datę 1989. Dziś latarnią zdalnie zarządza centrum planowania Trinity House w Harwich. Dawne domki latarników trafiły do prywatnych rąk i funkcjonują jako noclegi wakacyjne. Jak dotrzeć? Najwygodniej dojechać samochodem z Amlwch w stronę wsi Llaneilian, a stamtąd wąskimi drogami na przylądek. Llaneilian leży około 2 km na zachód od latarni. Planując wyjazd, sprawdź na stronie Trinity House lub u właścicieli noclegów, czy możliwe jest podejście pod sam zespół budynków, bo część terenu jest prywatna. Kiedy przyjechać? Przylądek jest odsłonięty na wiatr, więc najlepiej wybrać dzień o dobrej widoczności, najchętniej późną wiosną lub latem. Weź wiatrówkę nawet w ciepły dzień. Najczęstsze pytania Kto zbudował latarnię Point Lynas? Mersey Docks and Harbour Board w latach 1834–1835, według projektu Jesse'ego Hartleya. Czy to czynna latarnia? Tak, jest zautomatyzowana i zarządzana przez Trinity House. Czy obiekt jest zabytkiem? Tak, ma status Grade II w rejestrze Cadw (wpis z 1970 roku, zmieniony w 2001) i figuruje w bazie Coflein. Czy mogę tu przenocować? Dawne budynki mieszkalne latarników są wynajmowane jako domki wakacyjne. Dostępność sprawdzisz u wynajmujących.

South Gare Lighthouse

Redcar

South Gare Lighthouse to żeliwna latarnia morska z 1884 roku, stojąca na samym końcu długiego falochronu South Gare, na północny zachód od Redcar w hrabstwie North Yorkshire. Znajduje się u ujścia rzeki Tees, w obszarze Redcar and Cleveland w północno-wschodniej Anglii. Budowla ma status zabytku Grade II, a jej właścicielem i operatorem jest PD Ports, zarządca portów w rejonie Tees. Co to za latarnia i kto ją zaprojektował? Konstrukcję nadzorował John Fowler, inżynier Tees Conservancy Commissioners, czyli organu odpowiedzialnego wówczas za żeglugę na rzece. Wieża przypomina ściętą kolumnę w porządku toskańskim, osadzoną na cokole. Zwieńczają ją ośmioboczna obudowa lampy i półkolista kopuła z miedzi. Światło znajduje się około 18 metrów nad poziomem morza przy odpływie. Komin i wiatrowskaz zdjęto około 1980 roku. W 1955 roku latarnię zelektryfikowano, a w 2007 roku jej lampę zasilono ogniwem paliwowym. Skąd wziął się falochron South Gare? Prace nad falochronem rozpoczęto w 1861 roku pod kierunkiem Sir Josepha Whitwella Pease'a, przewodniczącego Tees Conservancy Commission. Budowa trwała około dwóch dekad, bo roboty prowadzono tylko przy niskim stanie wody. Oficjalne otwarcie nastąpiło 25 października 1888 roku. Wzdłuż falochronu poprowadzono linię kolejową, na której wózki z żaglami wykorzystywały wiatr do przewozu materiałów. Domki latarników zburzono w latach 60. XX wieku, gdy światło zautomatyzowano. Jak dojechać na South Gare? Latarnia leży około 4 km na północny zachód od centrum Redcar. Dojedziesz tu samochodem lub rowerem prywatną drogą PD Ports, która biegnie przez tereny przemysłowe do cypla Tod Point. Przy ogrodzeniu pod końcem falochronu jest parking. Zasady wjazdu bywają zmieniane: PD Ports ograniczył ruch pojazdów, w tym kamperów, i zainstalował szlaban z ograniczeniem wysokości. Przed wyjazdem sprawdź aktualne warunki dojazdu. Co zobaczysz na miejscu? Z falochronu widać ujście Tees, zakłady przemysłowe po drugiej stronie rzeki i otwarte Morze Północne. Sama latarnia jest widoczna z bliska, ale to obiekt operacyjny, więc oglądasz ją z zewnątrz. Spacer wzdłuż falochronu to dobry pomysł dla fotografów i obserwatorów statków wpływających do portu. Kiedy przyjechać? Najlepsze są dni z dobrą widocznością i słabszym wiatrem, bo falochron jest odsłonięty. Wieczorem światło sprzyja zdjęciom. W sztormową pogodę trzymaj się z dala od krawędzi. Najczęstsze pytania Czy South Gare Lighthouse jest zabytkiem? Tak, ma status Grade II w rejestrze Historic England (wpis nr 1140391). Kiedy zbudowano latarnię? W 1884 roku, według opisu w rejestrze zabytków. Czy można wejść do środka? Nie, latarnia jest czynnym obiektem PD Ports. Zwiedza się ją z zewnątrz. Czy dojazd jest płatny lub ograniczony? Droga jest własnością prywatną PD Ports i zasady wjazdu mogą się zmieniać. Sprawdź informacje przed wizytą.

Wolf Rock Lighthouse

Wolf Rock Lighthouse to granitowa latarnia morska stojąca na samotnej skale na otwartym morzu, w Kornwalii w południowo-zachodniej Anglii. Wieża wyrasta bezpośrednio z wody, około 8 mil morskich (ok. 15 km) na południowy zachód od Land's End, na szlaku między kornwalijskim wybrzeżem a Wyspami Scilly. Obiekt należy do Trinity House i jest czynnym znakiem nawigacyjnym, a nie atrakcją z biletami. Czy można wejść do latarni Wolf Rock? Nie. Latarnia stoi na skale pośrodku morza, nie ma regularnego dostępu dla turystów, a obsługa techniczna dociera tam drogą powietrzną. Zwiedzanie wnętrza nie jest możliwe, dlatego warto traktować Wolf Rock jako cel obserwacji z daleka lub z wody. Skąd nazwa i jak wygląda wieża? Szczeliny w skale mają wydawać wycie podczas sztormów, stąd nazwa „Wolf” (wilk). Wieża ma około 41 m wysokości i została zbudowana z kornwalijskiego granitu, którego bloki obrabiano w Penzance. Wąska, smukła sylwetka na tle horyzontu należy do najbardziej rozpoznawalnych w tej części Anglii. Jak powstawała latarnia? Pierwsze próby oznakowania skały podjęto w 1791 roku za zgodą Trinity House. W 1795 roku postawiono żelazny znak, który zniszczyło morze, a późniejszy znak nawigacyjny z lat 1836–1840 również ucierpiał w sztormie. Właściwą wieżę zaprojektował James Walker. Budowę rozpoczęto w 1861 roku, a prace szły bardzo wolno, bo załogi mogły pracować na skale tylko przy sprzyjającej pogodzie. Wieżę ukończono w lipcu 1869 roku, a światło zapaliło się na przełomie 1869 i 1870 roku (źródła podają nieco inne daty uruchomienia). Co wyróżnia Wolf Rock w historii latarni? W latach 70. XX wieku nad latarnią zamontowano lądowisko dla helikopterów. Według Trinity House stało się to w 1972 roku i był to pierwszy tego typu pomost na szczycie latarni skalnej; inne źródła podają rok 1973. W lipcu 1988 roku latarnię zautomatyzowano i opuścili ją ostatni dozorcy. Dziś jest monitorowana zdalnie z centrum Trinity House w Harwich. Skąd najlepiej zobaczyć Wolf Rock? Z wody: rejsy po okolicy Land's End i wypływające na Wyspy Scilly prowadzą w pobliżu tej trasy; skała leży na otwartym morzu, więc widok zależy od pogody i widoczności. Z promu lub samolotu na Scilly: wieża bywa widoczna z trasy między lądem a archipelagiem. Z klifów Land's End: to punkt wyjścia dla osób, które chcą spojrzeć w stronę morza, ale latarnia jest odległa i widoczność bywa ograniczona. Najczęstsze pytania Czy Wolf Rock Lighthouse jest otwarta dla zwiedzających? Nie. To czynna latarnia Trinity House bez udostępnionego wnętrza. Ile ma wysokości? Około 41 metrów. Czy ktoś tam mieszka? Nie. Od 1988 roku latarnia jest zautomatyzowana i bez stałej załogi. Gdzie leży względem Land's End? Około 8 mil morskich na południowy zachód od przylądka, w kierunku Wysp Scilly.

Pladda Lighthouse

Latarnia Pladda stoi na południowym krańcu małej wyspy Pladda, tuż przy południowym wybrzeżu wyspy Arran w hrabstwie North Ayrshire w Szkocji. Zapalono ją 1 października 1790 roku i świeci do dziś, co czyni ją jedną z najstarszych aktywnych latarni w zatoce Firth of Clyde. Dla turysty to przede wszystkim widok z lądu: biała wieża na płaskim, trawiastym skrawku ziemi, który dobrze widać z południowego wybrzeża Arranu. Jaka jest historia latarni Pladda? Projekt przygotował Thomas Smith, a zlecił go zarząd Northern Lighthouse Board (Komisarze ds. Północnych Świateł). Była pierwszą latarnią na Clyde, którą zleciła ta instytucja, i należała do pierwszej generacji szkockich świateł, obok latarni z Mull of Kintyre i Cumbrae. Aby marynarze nie mylili jej z trzema innymi latarniami w Firth of Clyde, zbudowano ją z dwoma światłami: górnym i dolnym, umieszczonym około sześciu metrów niżej. Dolne światło wygaszono w 1901 roku. W 1821 roku stację przebudowano, a z czasem przeszła ona z oleju z kaszalota na paliwo parafinowe. W 1990 roku latarnię zautomatyzowano i wycofano z niej latarników. Dziś jest zdalnie nadzorowana z Edynburga. Gdzie leży i jak ją zobaczyć? Pladda jest prywatną wyspą, dostępną łodzią lub helikopterem. Z plaży Silver Sands przeprawa trwa około 15 minut. Nie ma tu regularnego połączenia ani zorganizowanego wejścia dla zwiedzających, dlatego najlepiej planować obserwację z Arranu. Najbliższą wioską z usługami jest Kildonan, gdzie znajdziesz sklep, pocztę, kemping i hotel, a wyspę widać nawet z okien hotelu. Dojazd do Kildonan prowadzi drogą wzdłuż południowego wybrzeża Arranu; na wyspę Arran dopłyniesz promem z Ardrossan. Co zobaczysz? Białą, stożkową wieżę z zabudowaniami dawnej stacji latarniowej oraz otwarty widok na Ailsa Craig i półwysep Kintyre przy dobrej pogodzie. Po drugiej stronie wybrzeża Arranu leży Holy Isle. Wody wokół Pladdy odwiedzają foki, delfiny i wydry, więc warto zabrać lornetkę. Wieczorem światło latarni jest widoczne z brzegu. Kiedy przyjechać? Najlepsze warunki do fotografii i obserwacji przyrody są od późnej wiosny do wczesnej jesieni, gdy dni są długie, a morze spokojniejsze. Zimą wiatry z Atlantyku utrudniają zarówno rejsy, jak i spacery po klifowym wybrzeżu. Najlepsza pora dnia na zdjęcia to wczesny ranek i zachód słońca. Najczęstsze pytania Czy można wylądować na Pladdzie? Wyspa jest prywatna i nie ma regularnych rejsów z lądowaniem. Latarnię najłatwiej podziwiać z Kildonan i okolicznych plaż na południu Arranu. Czy latarnia nadal działa? Tak. Świeci od 1790 roku, a od 1990 roku pracuje automatycznie, bez stałej załogi. Kto zaprojektował latarnię? Thomas Smith, na zlecenie Northern Lighthouse Board. Skąd wzięły się dwa światła? Dwa światła, górne i dolne, odróżniały Pladdę od trzech innych latarni w Firth of Clyde. Dolne działało do 1901 roku.

Davaar Lighthouse

Campbeltown

Latarnia morska Davaar stoi na północno-wschodnim krańcu wyspy Davaar, u wejścia do zatoki Campbeltown Loch na półwyspie Kintyre w Argyll and Bute (Szkocja). Biała wieża, wzniesiona w 1854 roku, od ponad stu pięćdziesięciu lat wskazuje statkom drogę do portu w Campbeltown. Czym jest latarnia Davaar? Projekt wykonali David i Thomas Stevensonowie, inżynierowie z rodziny słynącej z budowy szkockich latarni. Pierwszy raz światło zapaliło się w lipcu 1854 roku. Wieża ma około 20 metrów wysokości, a lampa znajduje się mniej więcej 37 metrów nad poziomem morza. Dziś latarnią zarządza Northern Lighthouse Board: od 1983 roku działa automatycznie i jest nadzorowana zdalnie z Edynburga. Światło daje dwa białe błyski co 10 sekund, widoczne z odległości około 23 mil morskich. Jak dotrzeć na wyspę? Davaar to wyspa pływowa. Przy odpływie łączy ją z lądem naturalna żwirowa grobla The Doirlinn, położona na wschód od Campbeltown. Samochód zostawisz w zatoczce przy Doirlinn, a sama przeprawa zajmuje około 40 minut marszu. Bezpieczne okno czasowe to kilka godzin po obu stronach najniższego stanu wody. Najlepiej wyruszyć przy opadającej wodzie i wcześniej sprawdzić godziny pływów, np. w informacji turystycznej w Campbeltown. Wracaj z zapasem czasu, bo grobla znika pod wodą. Co zobaczysz poza latarnią? Latarnię widać najlepiej od strony cieśniny, a spacer po wyspie daje szerokie widoki na Kintyre, zatokę i wyspę Arran. Największą ciekawostką jest jaskinia na południowym wybrzeżu, zwykle opisywana jako siódma z kolei. Znajduje się w niej naturalnej wielkości malowidło Ukrzyżowania. Namalował je w latach osiemdziesiątych XIX wieku lokalny nauczyciel Archibald MacKinnon, pod wpływem wizji, jak twierdził. Mieszkańcy początkowo uznali obraz za cud, a po poznaniu autora przyjęli go chłodno. MacKinnon wracał potem, by odnawiać dzieło, a kolejni opiekunowie robią to do dziś. Jaskinię odwiedzają pielgrzymi, o czym świadczą drewniane krzyże i kopczyki. Kiedy i z czym przyjechać? Wybierz dzień z dobrą pogodą i odpływem w dogodnych godzinach. Na wyspie nie ma żadnej infrastruktury, więc zabierz jedzenie i wodę. Potrzebne są solidne buty, bo teren jest nierówny i kamienisty. Trasa nie nadaje się dla osób z ograniczoną mobilnością. Na samą wyprawę zaplanuj kilka godzin: dojście, spacer do jaskini i powrót przez groblę. Najczęstsze pytania Czy można dojść do latarni Davaar pieszo? Tak, ale tylko przy odpływie, kiedy odsłonięta jest grobla The Doirlinn. Przejście z lądu trwa około 40 minut. Kiedy zbudowano latarnię? W 1854 roku, według projektu Davida i Thomasa Stevensonów. Światło zapaliło się po raz pierwszy w lipcu tego roku. Czy latarnia nadal działa? Tak. Od 1983 roku jest zautomatyzowana, a Northern Lighthouse Board monitoruje ją zdalnie z Edynburga. Czy na wyspie są sklepy lub toalety? Nie. Przed wyjściem zabierz wodę, jedzenie i odpowiednie obuwie.

Sanda Island Lighthouse

Sanda Island Lighthouse stoi na południowym krańcu wyspy Sanda, tuż przy Mull of Kintyre w hrabstwie Argyll and Bute w Szkocji. Biała, okrągła wieża z kamienia ma około 15 metrów wysokości i od ponad 170 lat wskazuje statkom drogę przy wejściu do Firth of Clyde. Skąd się wzięła latarnia na Sandzie? Wody wokół wyspy i otaczających ją skał należały do niebezpiecznych — lokalne zapisy mówią o ponad 150 statkach, które tu zginęły. Po dyskusji między Trinity House a Northern Lighthouse Board, który początkowo opierał się pomysłowi, zdecydowano o budowie nowego światła na Sandzie. Projekt przygotował inżynier Alan Stevenson ze znanej rodziny budowniczych latarni. Światło zapaliło się w 1850 roku, a w 1882 roku dodano obrotowe pryzmaty. Obiekt figuruje w rejestrze zabytków Historic Environment Scotland. Czy latarnia jest nadal czynna? Tak. Stacja działa automatycznie, bez stałej załogi, a nadzoruje ją Northern Lighthouse Board z siedziby w Edynburgu. Według rejestru Canmore automatyzacja nastąpiła w marcu 1992 roku. Latarnia nie jest muzeum, więc nie ma tu biletów ani stałych godzin zwiedzania. Jak dotrzeć na wyspę Sanda? Na wyspę nie prowadzi most ani regularny prom. Najczęstszy punkt wypłynięcia to Campbeltown na półwyspie Kintyre, skąd płynie się łodzią. Wyspa ma też lądowisko dla helikopterów. Przed podróżą ustal przewoźnika i zasady wejścia z obecnymi opiekunami wyspy, bo teren jest prywatny, a warunki bywają zmienne. Co zobaczysz na Sandzie? Poza latarnią na wyspie stoi kilka wyremontowanych domków, dawna osada i pub, którego status zmieniał się w czasie. Całość daje klimat odciętego miejsca: otwarte pastwiska, skaliste wybrzeże i widok na Mull of Kintyre, a przy dobrej pogodzie na sąsiednie wyspy i szkockie wybrzeże. Latarnię najlepiej oglądać z drogi dojazdowej i z okolicznych klifów, pamiętając o poszanowaniu prywatnego terenu. Kiedy przyjechać? Najlepszy czas to późna wiosna i lato, kiedy dni są długie, a morze spokojniejsze. Wiatr i fala potrafią odwołać przeprawę, dlatego zostaw w planie zapas jednego dnia. Zabierz wodoodporną kurtkę i własne jedzenie, bo zaplecze na wyspie jest ograniczone. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Po stronie lądu warto odwiedzić Campbeltown z portem i destylarniami whisky oraz pole golfowe w Machrihanish. Z Campbeltown działa lotnisko z połączeniami do Glasgow, co ułatwia dojazd bez samochodu. Najczęstsze pytania Czy można wejść do środka latarni? Nie, to czynna, zautomatyzowana stacja Northern Lighthouse Board, bez organizowanego zwiedzania wnętrza. Kto zbudował latarnię na Sandzie? Zaprojektował ją Alan Stevenson, a światło zapaliło się w 1850 roku. Czy na wyspie można zanocować? Na Sandzie są wyremontowane domki, ale dostępność zależy od obecnych opiekunów wyspy, więc sprawdź ją przed rezerwacją przeprawy. Czy to ta sama latarnia co na Mull of Kintyre? Nie. Mull of Kintyre ma własną latarnię na lądzie; Sanda leży na osobnej wyspie tuż obok.

Old South Pier Lighthouse

Sunderland

Old South Pier Lighthouse w Sunderland to wiktoriańska latarnia z żeliwa, która dziś stoi w parku Roker Cliff Park, na nadmorskim bulwarze dzielnicy Roker w północno-wschodniej Anglii. Obiekt ma status zabytku klasy II* (Grade II*), przyznawany niewielkiej części angielskich budowli wpisanych do rejestru. Turyści znają go też jako Meik's Lighthouse, a mieszkańcy mówią na niego „White Lighthouse", czyli Biała Latarnia. Czym jest Old South Pier Lighthouse? Wieżę zaprojektował w 1856 roku inżynier Thomas Meik na zlecenie River Wear Commission. Oznaczała koniec starego mola South Pier u ujścia rzeki Wear. Samo molo powstawało etapami od lat 20. do lat 50. XVIII wieku, więc latarnia jest kolejnym ogniwem prac, dzięki którym wejście do portu w Sunderland nadawało się do żeglugi. Konstrukcję wykonano z żeliwa. To zwężająca się ku górze kolumna w stylu toskańskim, z galerią wokół szczytu i wysoką kopułą nad latarnią. Wysokość wynosi około 50 stóp, czyli ok. 15 metrów. Smukła, klasyczna sylwetka jest nietypowa jak na światło portowe i to ona tłumaczy wysoką klasę wpisu. Dlaczego stoi w parku, a nie na molo? Latarnia nie stoi w miejscu, w którym ją zbudowano. W 1983 roku zarząd portu (Sunderland Port Authority) skrócił stare molo South Pier, aby statki miały bezpieczniejsze wejście do rzeki. Wieżę rozebrano i złożono ponownie na nabrzeżu Roker, w Roker Cliff Park. Jest więc zabytkiem przeniesionym, a jej obecne położenie nie pokazuje dawnej linii portu. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Park leży na klifie nad plażą w Roker, z widokiem na Morze Północne. Nie myl tej wieży z Roker Pier Lighthouse. To odrębna, większa budowla na końcu mola Roker Pier, wpisana do rejestru w klasie II. Obie latarnie obejrzysz podczas jednego spaceru wzdłuż wybrzeża i łatwo je porównać: mała ozdobna żeliwna kolumna na szczycie klifu oraz murowana latarnia na molo. Roker i sąsiednie Seaburn mają promenadę, piaszczyste plaże i kawiarnie, więc wizyta przy latarni dobrze wpisuje się w pół dnia nad morzem. Jak dojechać? Wieża stoi w Roker Cliff Park, w pobliżu współrzędnych 54,931 N, 1,366 W. Roker leży około dwóch mil (ok. 3 km) na północny wschód od centrum Sunderland. Na nabrzeże dojedziesz lokalnym autobusem, samochodem albo dojdziesz pieszo wzdłuż wybrzeża z miasta lub z Seaburn. Idź promenadą i szukaj białej wieży na zielonym szczycie klifu. Najczęstsze pytania Kto zaprojektował latarnię? Thomas Meik, w 1856 roku, dla River Wear Commission. Czy to ta sama latarnia co Roker Pier Lighthouse? Nie. Roker Pier Lighthouse to inny budynek na końcu mola Roker Pier, wpisany w klasie II. Old South Pier Lighthouse to biała żeliwna wieża w Roker Cliff Park. Dlaczego ją przeniesiono? W 1983 roku skrócono stare molo South Pier, żeby poprawić bezpieczeństwo wejścia do rzeki. Wieżę rozebrano i odbudowano w parku. Jaką ma klasę zabytku? Grade II*. Historic England wpisała ją do rejestru w 1978 roku, a wpis zmieniono w 1994 roku.

Ailsa Craig Lighthouse

Latarnia morska Ailsa Craig stoi na skalistej wyspie pośrodku Firth of Clyde, na zachodnim wybrzeżu Szkocji, około 16 km od miasteczka Girvan w hrabstwie Ayrshire. Wulkaniczna wyspa wznosi się z morza jak ogromna kopuła, a latarnia przycupnęła na jej niskim, wschodnim brzegu. Wciąż działa i należy do sieci latarni zarządzanych przez Northern Lighthouse Board. Skąd się wzięła latarnia na Ailsa Craig? W 1881 roku do Northern Lighthouse Board wpłynął wniosek o postawienie światła i sygnałów mgłowych na wyspie, bo trasy statków na Clyde i do Irlandii prowadziły tuż obok skał. Budowę rozpoczęto około 1882 roku, a nadzorowali ją inżynierowie Thomas i David Alan Stevensonowie, rodzina słynąca ze szkockich latarni. Światło zapłonęło po raz pierwszy 15 czerwca 1886 roku. Wieża ma około 11 m wysokości, a światło znajduje się na wysokości około 18 m nad poziomem morza, z zasięgiem rzędu 17 mil morskich. Jak żyli dawni latarnicy? Wyspa leży na uboczu, więc początkowo latarnicy kontaktowali się z lądem przez gołębie pocztowe, które latały do Girvan. Dopiero w 1935 roku pojawiła się łączność radiotelefoniczna. Przy obu końcach wyspy stały też syreny mgłowe zasilane gazem z własnej gazowni obok wieży; w 1966 roku zastąpiono je systemem Tyfon. Latarnię zautomatyzowano w 1990 roku, a dziś jest nadzorowana zdalnie z siedziby NLB w Edynburgu. W 2001 roku dodano panele słoneczne. Dawna soczewka trafiła do Museum of Scottish Lighthouses we Fraserburgh. Obiekt jest wpisany na listę zabytków Szkocji (kategoria B). Co jeszcze warto zobaczyć na wyspie? Ailsa Craig ma około 338 m wysokości i jest znana z mikrogranitu, wydobywanego od wieków na kamienie do curlingu; ostatnie wydobycie miało miejsce w 2013 roku. Dziś wyspa to rezerwat ptaków prowadzony przez RSPB. Na klifach gnieżdżą się dziesiątki tysięcy ptaków morskich, w tym jedna z największych w Wielkiej Brytanii kolonii głuptaków, a także maskonury, nurzyki i mewy trójpalczaste. Jak dostać się na Ailsa Craig? Nie ma stałej przeprawy promowej. Rejsy wyruszają zwykle z portu w Girvan, a podróż trwa około godziny w jedną stronę. Rozkład zależy od pogody i liczby chętnych, zimą rejsów praktycznie nie ma. Wiatr ze wschodu uniemożliwia lądowanie przy molo, więc sprawdź warunki u armatora w dniu wypłynięcia. Najlepszy czas dla miłośników ptaków to maj i czerwiec. Weź ciepłą, wiatroodporną i przeciwdeszczową odzież, bo statki są otwarte lub tylko częściowo osłonięte. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni? Nie. Latarnia jest czynna i zautomatyzowana, więc nie jest udostępniana zwiedzającym. Najlepiej oglądać ją z pokładu lub z brzegu, jeśli rejs przewiduje lądowanie. Kiedy została zbudowana? Prace trwały od około 1882 roku, a światło zapaliło się 15 czerwca 1886 roku. Czy latarnię obsługują ludzie? Nie. Od 1990 roku działa automatycznie i jest monitorowana z Edynburga. Skąd najłatwiej wypłynąć? Z Girvan w Ayrshire. Wyspa leży około 16 km od brzegu.