Wybrzeże w Wielkiej Brytanii

Skerries Lighthouse

Latarnia morska Skerries stoi na skalistej wysepce The Skerries u północno-zachodnich brzegów Anglesey w Walii, kilka mil morskich na północ od przylądka Carmel Head. Światło ostrzega statki płynące do portu Holyhead i dalej do Liverpoolu. To obiekt zabytkowy: wpisany jest na brytyjską listę zabytków w kategorii Grade II*, a walijskie rejestry traktują go jako zabytek narodowy. Gdzie dokładnie leży Skerries? Nazwa „Skerries” pojawia się w wielu miejscach, między innymi w Irlandii i na Orkadach. Ta latarnia znajduje się wyłącznie na walijskiej wyspie koło Anglesey, na współrzędnych około 53,42° N i 4,61° W. Wysepka ma około 46 akrów powierzchni i jest niezamieszkana, poza sezonowymi opiekunami z RSPB. Jaka jest historia latarni? Pierwsze światło zapalono 4 listopada 1717 roku. Patent na jego budowę otrzymał od królowej Anny w 1714 roku William Trench, dzierżawca wyspy. Przedsięwzięcie nie przyniosło mu majątku, a on sam zmarł zadłużony. Latarnia przez ponad sto lat pozostawała własnością prywatną, a opłaty pobierano od przepływających statków. Na szczycie palono początkowo węgiel w otwartym koszu. Około 1759 roku wieżę przebudowali spadkobiercy dawnych właścicieli. W 1778 roku latarnię odziedziczył Morgan Jones, który podwyższył wieżę o około 6,7 metra i dodał żelazny balkon wokół latarni. W 1804 roku węgiel zastąpiono lampą olejową. Po ustawie z 1836 roku skup prywatnych latarni trwał latami, a Skerries trafiła do Trinity House dopiero w 1841 roku, jako ostatnia prywatna latarnia na Wyspach Brytyjskich. Napęd elektryczny wprowadzono w 1927 roku. W 1987 roku obiekt zautomatyzowano i usunięto załogę, a dziś nadzór prowadzi centrum operacyjne Trinity House w Harwich. Co zobaczysz na wyspie i wokół niej? Latarnia to biała wieża z balkonem, widoczna z morza z daleka. Dla miłośników przyrody ważniejsza bywa jednak sama wyspa. Mieści ona największą w Walii kolonię rybitw popielatych, szacowaną na 2000–4000 par, zależnie od presji ze strony sokołów wędrownych. Na wodach wokół można wypatrywać fok, morświnów, delfinów, a czasem rekinów olbrzymich. Jak dotrzeć na Skerries? Na wyspę dopływa się łodzią czarterową z portów na Anglesey. Rejs zależy od pogody i pływów, więc plan warto mieć elastyczny. Łatwiej zobaczyć latarnię z lądu: spod Carmel Head widać ją na horyzoncie przy dobrej widoczności. Latarnia jest czynna, nie jest muzeum, a wnętrza nie są ogólnie dostępne. Kiedy przyjechać? Najlepsza jest wiosna i początek lata, gdy rybitwy gniazdują. Weź kurtkę przeciwdeszczową i nakrycie głowy, bo ptaki bronią lęgowisk i potrafią zaatakować przechodzących ludzi. Morze bywa wtedy spokojniejsze niż jesienią i zimą. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni Skerries? Nie, to czynny obiekt Trinity House, sterowany zdalnie. Wizyty na wyspie są możliwe tylko łodzią i zależą od pogody. Kto mieszka na wyspie? Nikt na stałe. Zimą wyspa jest pusta, a w sezonie lęgowym pracują tam wardeni RSPB. Czy Skerries to ta sama latarnia co w Irlandii? Nie. Irlandzkie Skerries leży w hrabstwie Fingal, a ta latarnia stoi w Walii, na północ od Anglesey. Dlaczego latarnia jest ważna historycznie? Działa od 1717 roku, a w 1841 roku była ostatnią prywatną latarnią w Wielkiej Brytanii i Irlandii przejętą przez Trinity House.

Barns Ness Lighthouse

Innerwick

Barns Ness Lighthouse to biała latarnia morska na wybrzeżu East Lothian, kilka kilometrów na południowy wschód od Dunbar i przy wsi Innerwick. Stoi na płaskim, skalistym cyplu nad Morzem Północnym i jest jednym z najlepiej rozpoznawalnych punktów tego odcinka szkockiego wybrzeża. Co to za latarnia? Wieżę wzniesiono w latach 1899–1901 według projektu inżynierów Davida Alana Stevensona i Charlesa Alexandra Stevensona, członków słynnej rodziny budowniczych latarni i krewnych pisarza Roberta Louisa Stevensona. Budowa trwała około dwóch i pół roku, a kamień pochodził z lokalnych kamieniołomów w Craigree i Barnton. Nad wejściem widnieje data 1901. Wieża ma okrągły przekrój i lekko zwęża się ku górze. Zwieńcza ją okrągła latarnia z trójkątnymi szybami i kopulastym dachem. Obok stoją parterowe domki latarników z odsłoniętymi narożnikami z kamienia. Latarnię wygaszono w październiku 2005 roku, a cały kompleks jest dziś własnością prywatną. Obiekt ma status zabytku kategorii B (wpis z 1986 roku), obejmujący wieżę, domki i mury oporowe. Jak dojść do latarni? Najpopularniejsza trasa zaczyna się na parkingu White Sands na południe od Dunbar. Do Skateraw jest stąd ok. 5 mil (2–3 godziny), a spacer w obie strony do latarni to ok. 8 mil po praktycznie płaskim terenie. Można też dojechać bliżej i zostawić samochód w okolicy Barns Ness. Wejście na teren latarni wymaga sprawdzenia, czy jest dopuszczone, bo kompleks jest prywatny. Z dróżki i plaży widać ją doskonale. Co zobaczysz w okolicy? Piece wapienne. Na trasie stoją XVIII-wieczne piece do wypalania wapna. Piec w Skateraw odnowiono w 1979 roku, a wapno wysyłano stąd z niewielkiego portu. Geologia. Skalisty brzeg to jedne z najlepszych odsłonięć wapieni w środkowo-wschodniej Szkocji. W luźnym materiale można znaleźć skamieliny. Ptaki. Cypel przyciąga ptaki wędrowne, więc to dobre miejsce dla obserwatorów. Plaże. Dalej w stronę Thorntonloch ciągną się kolejne piaszczyste plaże. Kiedy przyjechać? Najwygodniej wiosną i latem, w dni bez silnego wiatru od morza. Toalety działają przez cały rok przy White Sands i Thorntonloch oraz od maja do września w Skateraw. Najczęstsze pytania Czy można wejść na wieżę? Nie, latarnia jest nieczynna od 2005 roku, a kompleks należy do prywatnego właściciela. Zwiedza się ją z zewnątrz. Kto zaprojektował latarnię? David A. Stevenson i Charles A. Stevenson, w latach 1899–1901. Ile czasu potrzeba na spacer? Trasa z White Sands do Skateraw z mijaniem latarni to 2–3 godziny w jedną stronę. Czy w pobliżu są toalety? Tak: przy White Sands i Thorntonloch cały rok, w Skateraw od maja do września.

Seaton Carew lighthouse

Hartlepool

Seaton Carew Lighthouse w Hartlepool to zabytkowa kamienna wieża świetlna z XIX wieku, dziś stojąca nad wodą w marinie Jackson's Landing. Pierwotnie była „górnym światłem" (High Light) pary latarni, które prowadziły statki do ujścia rzeki Tees. Jaka jest historia latarni? W 1838 roku Tees Navigation Company, naciskana konkurencją nowych doków w West Hartlepool, postanowiła ułatwić żeglugę do rzeki Tees. W Seaton Carew powstała para latarni szlakowych: dolna (Low Light) z czerwonym światłem i górna (High Light) ze stałym światłem białym. Oficjalnie zaczęły działać w 1839 roku. Gdy statek widział oba światła w jednej linii, wiedział, że płynie bezpiecznym torem. Projekt górnej wieży przypisuje się inżynierowi kompanii, Jamesowi Johnstonowi. Latarnie wyłączono z użytku w końcówce XIX wieku. Dolną rozebrano na przełomie 1900 i 1902 roku przy poszerzaniu drogi pod linię tramwaju nadmorskiego. Górna przetrwała, ale stała nieużywana, a po 1916 roku otoczyły ją zabudowania zakładu Bachelor Robertson na terenie dzisiejszej strefy przemysłowej Longhill. Dlaczego wieża stoi dziś w marinie? Od 1985 roku górna latarnia ma status zabytku II stopnia (Grade II). W 1995 roku przekazano ją Radzie Miasta Hartlepool, a Teesside Development Corporation przeniosła ją na obecne miejsce w Jackson's Landing, przy Hartlepool Marina. Źródła różnie podają wysokość kolumny – od około 19 do 21 metrów – więc warto traktować te liczby orientacyjnie. Co zobaczysz na miejscu? Smukłą kamienną kolumnę na tle jachtów i nabrzeża. To obiekt do obejrzenia z zewnątrz – nie jest to latarnia, na którą się wchodzi. Wizyta dobrze łączy się ze spacerem po marinie i okolicznych atrakcjach Hartlepool. Jak dojechać? Marina leży w centrum Hartlepool, kilka minut od stacji kolejowej. Dojedziesz tu pociągiem z Middlesbrough, Sunderland i Newcastle (z przesiadką) albo samochodem – w okolicy są parkingi. Sama miejscowość Seaton Carew, od której latarnia wzięła nazwę, leży ok. 3 km na południe i ma szeroką plażę oraz promenadę. Kiedy przyjechać? Latarnię obejrzysz o każdej porze roku, bo stoi w otwartej przestrzeni. Najprzyjemniej jest w pogodne letnie dni, a światło zachodzącego słońca dobrze podkreśla kamień wieży. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni? Nie, to zabytkowa kolumna oglądana z zewnątrz. Czy to ta sama latarnia co Heugh Lighthouse? Nie. Heugh Lighthouse stoi na półwyspie Headland w Hartlepool i jest osobnym obiektem. Czy latarnia stoi nadal w Seaton Carew? Nie. Pierwotnie stała w głębi lądu w pobliżu Windermere Road; od lat 90. XX wieku znajduje się w marinie Hartlepool. Czy wstęp jest płatny? Nie, wieża stoi w przestrzeni publicznej.

Rampside Lighthouse

Barrow-in-Furness

Rampside Lighthouse to ceglana latarnia nawigacyjna na wybrzeżu Rampside, części Barrow-in-Furness w hrabstwie Cumbria w północno-zachodniej Anglii. Miejscowi nazywają ją „Needle", a w dokumentach figuruje też jako Rampside Leading Light. Wieża stoi tuż nad zatoką Morecambe Bay, przy początku grobli prowadzącej na Roa Island. Czym jest ta latarnia i skąd się wzięła? Wieżę wzniesiono około 1875 roku jako światło kierunkowe (leading light). Takie latarnie ustawiano parami lub seriami tak, aby statek płynący po linii ich wspólnego widoku trafiał bezpiecznie w tor wodny. Rampside była numerem 4 z 13 świateł rozmieszczonych wokół Barrow w drugiej połowie XIX wieku, gdy port rozbudowywano w związku z przemysłem stalowym i stoczniowym. Pozostałe obiekty z tej serii, m.in. na wyspie Foulney i przy Carr Lane na Walney, zostały rozebrane. Rampside to jedyny egzemplarz, który przetrwał. W 1991 roku latarnię wpisano do rejestru zabytków Anglii jako obiekt kategorii II (Grade II). W oficjalnym wpisie występuje pod nazwą „Number 4 Leading Light on Foreshore Near Rampside Hall". Co zobaczysz? Smukła wieża ma około 20 metrów wysokości i jest zbudowana z czerwonej oraz żółtej cegły, co daje charakterystyczny, pasiasty wygląd. Na tle płaskiego wybrzeża i piaszczystych wód zatoki wyróżnia się z daleka. Wejścia do środka nie ma, więc to obiekt do oglądania z zewnątrz i do fotografowania, zwłaszcza o wschodzie lub zachodzie słońca. W pobliżu stoi zabytkowy pub Concle Inn, również wpisany do rejestru jako obiekt Grade II, z początku XIX wieku. Dawniej stacja kolejowa w tej miejscowości nosiła nazwę Concle, a od 1869 roku Rampside; zamknięto ją w 1936 roku razem z linią do Piel. Jak dotrzeć i co jeszcze zobaczyć w okolicy? Rampside leży na południowy wschód od centrum Barrow-in-Furness, kilka kilometrów od miasta. Najłatwiej dojechać samochodem lub autobusem lokalnym. Od latarni biegnie droga na Roa Island, połączoną z lądem groblą o długości około mili. Na wyspie znajduje się stacja ratownictwa morskiego, a stamtąd widać zamek Piel Castle na sąsiedniej wysepce. Kiedy przyjechać? Latarnię można oglądać o każdej porze roku. Najlepsze światło na zdjęcia daje wczesny ranek i wieczór, a przy przypływie woda podchodzi blisko brzegu. Zabierz wiatroodporną kurtkę, bo nad zatoką często wieje. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni? Nie, wieża jest oglądana z zewnątrz. Obiekt jest zabytkiem kategorii II. Ile lat ma latarnia Rampside? Powstała około 1875 roku, więc ma ponad 140 lat. Dlaczego jest wyjątkowa? To jedyna zachowana latarnia kierunkowa z 13 zbudowanych wokół portu Barrow. Co można zobaczyć obok? Pub Concle Inn, grobla na Roa Island, stacja RNLI na wyspie oraz widok na Piel Castle.

South Stack Lighthouse

Penrhosfeilw

Latarnia morska South Stack stoi na skalistej wysepce u północno-zachodniego wybrzeża Holy Island, nieopodal Holyhead i miejscowości Penrhosfeilw na Anglesey w Walii. Biała wieża z 1809 roku jest jednym z najbardziej fotogenicznych miejsc na wyspie, a dojście do niej prowadzi wąskimi schodami w klifie i przez most nad głęboką cieśniną. Co to za miejsce i skąd się wzięło? Latarnię zaprojektował Daniel Alexander, doradca inżynieryjny Trinity House, a zbudował Joseph Nelson. Był to pierwszy tego typu obiekt w dorobku Alexandra. Światło miało ostrzegać statki płynące do portu w Holyhead i przemierzające Morze Irlandzkie, gdzie rafy i prądy przy południowym cyplu wyspy od dawna powodowały wraki. W 1874 roku wieżę podwyższono i wyposażono w nowy lampowy pokój, w 1938 roku oświetlenie zelektryfikowano, a w 1984 roku latarnię zautomatyzowano. Zespół, wraz z dawnymi budynkami dla latarników, ma w rejestrze Cadw status zabytku klasy II (wpis z 1971 roku), a Coflein, walijski rejestr dziedzictwa, prowadzi go pod numerem 41288. Jak dojść do latarni? Z parkingu RSPB przy klifie schodzi się w dół kamiennymi schodami – według przewodników to około 400 stopni, z ławkami po drodze. Na wysepkę prowadzi kładka; obecna konstrukcja pochodzi z 1998 roku i zastąpiła dawny most wiszący. Powrót oznacza wspinaczkę pod górę, więc zaplanuj czas i wygodne buty. Trasa nie nadaje się dla osób z poważnymi problemami z poruszaniem się. Co zobaczysz na miejscu? Wnętrza latarni udostępnia się w ramach zwiedzania z przewodnikiem, organizowanego przez South Stack Ynys Lawd Ltd na licencji Trinity House. Można obejrzeć dawną maszynownię i wejść na wieżę. Na wieżę obowiązuje minimalny wzrost 1,1 m, a dziecko musi samodzielnie pokonać schody. Bilety kupuje się w dniu wizyty w kiosku na parkingu RSPB obok kawiarni, najpóźniej na godzinę przed rozpoczęciem zwiedzania. Godziny i ceny zmieniają się, dlatego sprawdź je na stronie operatora; zwiedzanie zależy od pogody i może zostać odwołane z krótkim wyprzedzeniem. Samo wybrzeże jest atrakcją niezależną od wnętrza. Klify wokół wysepki to rezerwat RSPB Ynys Lawd, w którym wiosną gniazdują nurzyki, alki i maskonury, a przez cały rok można spotkać wrony czerwonodziobe, rzadkie ptaki z rodziny krukowatych. Rezerwat ma własne centrum dla odwiedzających, osobne od zwiedzania latarni. Kiedy przyjechać? Dla ptaków najlepsze są wiosna i początek lata, gdy kolonie na klifach są pełne. Najładniejsze światło na zdjęcia daje popołudnie i zachód słońca. W silny wiatr lub gęstą mgłę wejście na wieżę bywa zamknięte, więc w pochmurne dni zostaje spacer po klifach i obserwacja ptaków. Co jeszcze warto połączyć z wizytą? Do portu w Holyhead jest stąd zaledwie kilka kilometrów. Przy parkingu RSPB działa kawiarnia, więc po zejściu i powrocie po schodach można odpocząć na miejscu. Najczęstsze pytania Czy do latarni South Stack można wjechać samochodem? Nie. Samochodem dojedziesz na parking przy klifie, dalej idzie się schodami i kładką. Czy można wejść na wieżę? Tak, w ramach zwiedzania z przewodnikiem, o ile pozwala pogoda. Obowiązuje minimalny wzrost 1,1 m. Gdzie kupić bilety? W kiosku na parkingu RSPB, w dniu wizyty, co najmniej godzinę przed zwiedzaniem. Czy latarnia nadal działa? Tak, jest zautomatyzowana od 1984 roku i nadal pełni funkcję nawigacyjną.

Hilbre Island Lighthouse

West Kirby

Latarnia morska Hilbre Island stoi na wyspie Hilbre w ujściu rzeki Dee, kilka kilometrów od West Kirby na półwyspie Wirral w Anglii. To niewielka, biała stalowa wieża z czerwoną lampą, a prawdziwą atrakcją jest sama droga do niej: na wyspę można dojść pieszo po piasku, ale tylko wtedy, gdy pozwala na to odpływ. Co to za latarnia? Światło zbudowano w 1927 roku z inicjatywy zarządu doków i portu Mersey (Mersey Docks and Harbour Board), by oznaczyć wejście do ujścia Dee. Od 1973 roku obiekt należy do Trinity House, brytyjskiej instytucji odpowiedzialnej za latarnie. W 1995 roku zasilanie acetylenowe zastąpiono panelami słonecznymi, więc latarnia działa automatycznie i nie ma w niej obsługi. Daje czerwony, błyskowy sygnał. Do środka nie wejdziesz, ale wieżę da się obejrzeć z bliska. Zwiedzający nie znajdą tu informacji o wpisie latarni do krajowego rejestru zabytków Historic England. Lokalny rejestr dziedzictwa Wirral obejmuje natomiast ruiny dawnej stacji ratowniczej na tej samej wyspie. Jak dojść na wyspę Hilbre? Jedyną zalecaną przez radę hrabstwa Wirral trasą jest przejście z Dee Lane w West Kirby. Pokonanie jej zajmuje zwykle od 45 minut do godziny. Nie próbuj wchodzić z Hoylake, gdzie przeszkodą jest głęboki, błotnisty kanał. Wyspa jest dostępna wyłącznie przy odpływie. Wyjdź z West Kirby co najmniej trzy godziny przed wysoką wodą. Przy wyjątkowo wysokich pływach (około 9,5 m i więcej) zaplanuj jeszcze pół godziny zapasu. Godziny przypływów znajdziesz na tablicy przy Dee Lane oraz na stronie rady Wirral, podawane w czasie GMT. Silny wiatr potrafi sprowadzić wodę wcześniej i nagle, a ratownicy RNLI regularnie wyprowadzają turystów uwięzionych przez przypływ. W razie zagrożenia dzwoń pod 999 i poproś o Straż Przybrzeżną. Nie wybieraj się w ciemności ani przy mgle. Co jeszcze zobaczysz na Hilbre? Wyspy Hilbre tworzą lokalny rezerwat przyrody i wchodzą w obszar Dee Estuary, który ma status obszaru o szczególnym znaczeniu naukowym (SSSI). Nazwa pochodzi od średniowiecznej kaplicy św. Hildeburgi. Na wyspie zobaczysz ruiny stacji ratowniczej, a z brzegów roztacza się widok na Walię i ujście rzeki. Kiedy przyjechać i co zabrać? Najlepsza jest pogodna pogoda i dzień z umiarkowanym pływem. Na wyspach nie ma sklepów, wody pitnej ani schronienia, więc zabierz własne jedzenie, napoje i ciepłe ubranie. Psy muszą być na krótkiej smyczy. Na pobyt zaplanuj około pięciu godzin w sumie, z marszem w obie strony. Najczęstsze pytania Czy do latarni Hilbre można dojść pieszo? Tak, po piasku z West Kirby, ale wyłącznie przy odpływie i tylko trasą z Dee Lane. Ile trwa dojście? Od 45 minut do godziny w jedną stronę. Czy można wejść do latarni? Nie. To automatyczna wieża Trinity House, oglądana tylko z zewnątrz. Co zrobić, gdy złapie mnie przypływ? Nie próbuj przechodzić przez wodę. Zadzwoń pod 999 i poproś o Straż Przybrzeżną.

St. Ann's Head Lighthouse

Latarnia morska St Ann's Head stoi na południowo-zachodnim krańcu półwyspu Dale w hrabstwie Pembrokeshire w Walii. Wyznacza zachodnie wejście do Milford Haven, jednego z najgłębszych naturalnych portów Wielkiej Brytanii, i leży w granicach Pembrokeshire Coast National Park. Czym jest latarnia St Ann's Head? To czynna latarnia nawigacyjna, która prowadzi statki wpływające do zatoki Milford Haven i pomaga omijać skaliste mielizny oraz skałę Crow's Rock u wejścia do cieśniny. Pierwsze światło w tym miejscu zatwierdziło Trinity House, brytyjski urząd latarni morskich dla Anglii, Walii i Wysp Normandzkich, w 1714 roku. Wieżę wzniósł wówczas lokalny właściciel ziemski. Jak wyglądała historia obiektu? Na przylądku funkcjonowały dawniej dwie latarnie, wysoka i niska, które razem tworzyły linię prowadzącą dla żeglarzy. Obecna wieża, dawniej nazywana St Ann's Low Light, powstała w połowie XIX wieku. Źródła podają dwie bliskie daty, 1841 i 1844. Budowę nadzorował John Knott, starszy dozorca latarni w Trinity House. Lampa pierwotnie spalała olej, a w 1958 roku latarnię podłączono do sieci elektrycznej. W 1998 roku obiekt zautomatyzowano, więc nie mieszkają w nim już dozorcy. Szeregowe domki dawnych latarników sprzedano i część z nich zamieniono na kwatery wakacyjne. Na tej samej części wybrzeża działa też Great Castle Head, latarnia prowadząca z 1870 roku, zaprojektowana przez inżyniera Trinity House Jamesa Douglassa. W 1996 roku na rafie poniżej przylądka osiadł zbiornikowiec Sea Empress, co jest jednym z najgłośniejszych wypadków morskich w historii tej zatoki. Czy można wejść do latarni? Nie. Latarnia nie jest udostępniona do zwiedzania, więc oglądasz ją z zewnątrz. Obiekt figuruje w rejestrze Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Wales (Coflein). Co zobaczysz na przylądku? Z przylądka widać wejście do Milford Haven, otwarte morze i klify półwyspu Dale. Dla miłośników latarni to dobry punkt do zdjęć wieży na tle wybrzeża oraz do obserwowania statków, które wpływają do portu. Okolica jest częścią chronionego krajobrazu parku narodowego, więc spacer po półwyspie łączy historię żeglugi z widokami na wodę. Jak dojechać? Latarnia leży na południe od wsi Dale. Dojazd prowadzi samochodem drogami Pembrokeshire przez Dale, a przylądek znajduje się około 5 mil na wschód od wyspy Skokholm, którą widać w tej części wybrzeża. Współrzędne obiektu to około 51,681 N i 5,174 W. Kiedy przyjechać? Światło pracuje przez cały rok, ale na spacer po przylądku najlepiej wybrać dzień z dobrą widocznością, kiedy wyraźnie widać wejście do zatoki i okoliczne wyspy. Latem dni są długie, a zimą wyraźniej widać pracę latarni o zmierzchu. Najczęstsze pytania Gdzie leży latarnia St Ann's Head? Na południowo-zachodnim końcu półwyspu Dale w Pembrokeshire, na południe od wsi Dale, przy wejściu do Milford Haven. Czy można wejść na wieżę? Nie, latarnia jest czynna i zautomatyzowana, a zwiedzanie wnętrza nie jest możliwe. Od kiedy w tym miejscu stoi latarnia? Zgodę na pierwsze światło wydano w 1714 roku. Obecna wieża pochodzi z połowy XIX wieku, a źródła podają rok 1841 lub 1844. Czy w dawnych domkach latarników można nocować? Szereg domków po latarnikach sprzedano i część działa jako kwatery wakacyjne, więc można tu zatrzymać się na dłużej.

Monkstone Lighthouse

Cardiff

Latarnia morska Monkstone to czerwona wieża stojąca na podwodnej rafie w Kanale Bristolskim, w ujściu rzeki Severn, naprzeciw wybrzeża Cardiff i Penarth w południowej Walii. Nie wejdziesz do niej ani nie dopłyniesz zwykłym rejsem, ale w pogodny dzień jest dobrze widoczna z klifów i promenady, a to wystarczy, by dołożyć ją do spaceru po okolicy. Gdzie dokładnie stoi latarnia Monkstone? Latarnia wyrasta z rafy Monkstone, która leży kilka kilometrów od przylądka Lavernock Point i około pięciu mil morskich na południe od Cardiff. Administracyjnie należy do hrabstwa Vale of Glamorgan. Rafa jest zalewana przy wysokiej wodzie, dlatego od dawna wymagała oznakowania: Kanał Bristolski ma jedne z największych pływów na świecie, a ruch statków do portów w Cardiff, Newport i Bristolu jest tu stały. Jaka jest historia latarni? Pierwszą konstrukcją była w 1839 roku nieoświetlona żeliwna tyczka-znak nawigacyjny. W 1859 roku zastąpiła ją granitowa wieża o wysokości około 45 stóp (ok. 14 m). W 1925 roku obiekt wzmocniono, dodając okrągłą żeliwną wieżę z galerią, i zamontowano lampę zasilaną acetylenem, więc dopiero wtedy znak stał się prawdziwym światłem nawigacyjnym. W 1993 roku żelazną wieżę i latarnię zastąpiono czerwoną konstrukcją z tworzywa wzmocnionego włóknem szklanym, a światło przestawiono na energię słoneczną. Starsze kamienne podstawy z żelaznymi opaskami nadal stanowią trzon budowli. Źródła różnie podają, który moment uznać za „uruchomienie”, dlatego na tablicach i w przewodnikach spotkasz zarówno 1839, jak i 1859 rok. Czy latarnia działa do dziś? Tak. Latarnią zarządza Trinity House, brytyjska instytucja odpowiedzialna za oznakowanie nawigacyjne Anglii i Walii. Światło błyska co 5 sekund, znajduje się na wysokości 13 m nad poziomem morza i ma nominalny zasięg 12 mil morskich. Obiekt jest monitorowany i sterowany zdalnie z centrum Trinity House w Harwich w Essex, więc nikt w nim na stałe nie mieszka. W 2016 roku przeprowadzono remont, na czas którego światło było wyłączone; przywrócono je 1 lipca 2016 roku. Jak zobaczyć latarnię Monkstone? Latarnia stoi na morzu, bez lądowiska i bez publicznych wejść. Oglądasz ją z daleka: Z brzegu w Penarth – z promenady i klifów nad zatoką, zwłaszcza przy dobrej widoczności. Spacer wzdłuż wybrzeża w stronę Lavernock Point to naturalna trasa. Z Lavernock Point – przylądek leży najbliżej rafy i oferuje szeroki widok na ujście Severnu, wyspy Flat Holm i Steep Holm oraz angielski brzeg po drugiej stronie. Z łodzi – rejsy po zatoce Cardiff i okolicznych wodach pozwalają podpłynąć bliżej, ale przed zakupem biletu sprawdź u organizatora, czy trasa obejmuje okolice rafy; przy silnych pływach i wietrze rejsy bywają odwoływane. Zabierz lornetkę lub aparat z teleobiektywem, bo z brzegu wieża wygląda jak mały czerwony punkt na horyzoncie. Kiedy przyjechać? Najlepsza jest bezwietrzna pogoda z dobrą widocznością, najchętniej rano lub tuż przed zachodem słońca, gdy światło nisko pada na wodę. Po zmroku zobaczysz błyski latarni, co też bywa atrakcją. W mglisty dzień rafa znika z widoku. Przed wyprawą na klify sprawdź prognozę, bo wybrzeże jest odsłonięte na wiatr. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni Monkstone? Nie. Wieża stoi na rafie otoczonej morzem i nie jest udostępniona zwiedzającym. Można ją oglądać z brzegu lub z wody. Skąd najlepiej ją zobaczyć? Najczęściej wybierane punkty to promenada i klify w Penarth oraz Lavernock Point, położony najbliżej rafy. Kto jest właścicielem latarni? Za oznakowanie nawigacyjne odpowiada Trinity House, który obsługuje światło i nadzoruje jego pracę zdalnie. Czy latarnia świeci w nocy? Tak, wysyła błysk co 5 sekund. Jej nominalny zasięg to 12 mil morskich.

Eyre Point Lighthouse

Latarnia Eyre Point stoi na południowo-wschodnim cyplu wyspy Raasay w archipelagu Hebrydów Wewnętrznych, w szkockim regionie Highland. To niska, skromna konstrukcja, ale właśnie dzięki temu dobrze pasuje do spokojnego, mało uczęszczanego krajobrazu wyspy. Co to za latarnia? Obecna wieża ma około 5 metrów wysokości. Jest kwadratowa, szkieletowa, obita białymi aluminiowymi panelami, które pełnią rolę znaku dziennego. Światło należy do Northern Lighthouse Board, szkockiej instytucji odpowiedzialnej za oznakowanie nawigacyjne wybrzeży, i nadal działa. Błyska co 3 sekundy. Sektor biały widać z odległości 9 mil morskich, a czerwony z 6 mil. Nie jest to więc wysoka latarnia z kamienia, jakie kojarzą się ze Szkocją. To praktyczna stacja nawigacyjna dla statków płynących wąskimi wodami między Raasay a sąsiednimi wyspami. Jaka jest jej historia? Pierwsze światło w tym miejscu zapalono w 1893 roku. Była to mała murowana wieża. Później zastąpiły ją kolejne konstrukcje, a źródła podają różne daty wymiany: jedno wymienia cylindryczną wieżę z 1938 roku, inne nową budowlę z 2001 roku. Rejestr Historic Environment Scotland klasyfikuje obiekt jako dziewiętnastowieczną latarnię. Gdzie dokładnie leży? Eyre Point to płaski cypel na południowym wschodzie Raasay, około 3 km na południowy wschód od wsi Inverarish. Współrzędne to mniej więcej 57,334 N, 6,021 W. Z cypla patrzy się przez cieśninę Caol Mor na wyspę Scalpay. Na wyspę Raasay dopływa się promem z Sconser na Skye. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Około 80 metrów na północ od latarni, na dawnym wzniesionym tarasie plażowym, leżą pozostałości kamiennego kopca typu hebrydzkiego. W jego środku znajduje się megalityczna skrzynia kamienna. To ślad prehistorycznej obecności ludzi na tym wybrzeżu, wpisany do szkockich rejestrów archeologicznych (Canmore). Miejsce nadaje się na spokojny spacer brzegiem, obserwację ruchu na wodzie i zdjęcia cieśniny z widokiem na Scalpay. Nie ma tu atrakcji komercyjnych, więc warto zabrać własną wodę i ciepłą kurtkę, bo pogoda w Hebrydach zmienia się szybko. Kiedy przyjechać? Najdłuższe dni i najlepsze światło są od późnej wiosny do początku jesieni. Latem zmierzch zapada bardzo późno, więc na spacer nad wodą jest sporo czasu. Zimą dni są krótkie, a wiatr silniejszy, co utrudnia dłuższe wędrówki po wybrzeżu. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni Eyre Point? Nie. To czynna stacja nawigacyjna Northern Lighthouse Board, a wieża o wysokości ok. 5 m nie jest przeznaczona dla zwiedzających. Ogląda się ją z zewnątrz. Jak światło wygląda nocą? Błyska co 3 sekundy. Sektor biały ma zasięg 9 mil morskich, czerwony 6 mil. Czy w pobliżu są inne zabytki? Tak. Około 80 m na północ leży prehistoryczny kopiec z kamienną skrzynią, zapisany w rejestrze Canmore. Jak dostać się na Raasay? Promem z Sconser na wyspie Skye. Najbliższa wieś to Inverarish, około 3 km od cypla.

Black Nore Lighthouse

Portishead

Black Nore Lighthouse to żeliwna, biała latarnia morska na klifowym cyplu w Portishead, w hrabstwie Somerset, tuż przy miejscu, gdzie ujście Severn przechodzi w Kanał Bristolski. Zbudowana w 1894 roku, od 2011 roku jest zabytkiem w klasie II według rejestru Historic England. Jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów nadmorskiej ścieżki wokół miasta. Jaka jest historia latarni Black Nore? Budowę zlecił Trinity House, brytyjski urząd odpowiedzialny za oznakowanie nawigacyjne wód. Światło miało prowadzić statki wpływające do portów rejonu Bristolu i Avonmouth oraz wychodzące z nich. Potrzebę postawienia znaku w tym miejscu uświadomił wcześniejszy wypadek: w 1838 roku parowiec SS Great Western osiadł na mieliźnie przy Nore Point. Latarnię zasilano gazem, a na miejscu stał zbiornik zapewniający ciągłość pracy światła. Soczewka dawała dwa błyski co dziesięć sekund. W XX wieku obiekt zautomatyzowano, a około roku 2000 zmodernizowano. W 2010 roku Trinity House wyłączył go z eksploatacji. Wieża miała zostać rozebrana, ale uratowała ją lokalna inicjatywa, a dziś należy do organizacji społecznej. Latarnia nie pełni już funkcji nawigacyjnej. Co zobaczysz na miejscu? Smukła, jasna wieża z latarnią na szczycie stoi na niewielkim wzniesieniu nad wodą i dobrze prezentuje się ze szlaku. Obiekt jest użytkowany prywatnie, więc dostęp do wnętrza jest ograniczony. Najlepiej oglądać go z nadmorskiej ścieżki i z okolicznych punktów widokowych. Z cypla widać szeroki pas ujścia Severn i brzegi po drugiej stronie wody. Przy dobrej pogodzie to dobre miejsce na zdjęcia o zachodzie słońca. Jak dotrzeć do latarni? Najpopularniejsza trasa zaczyna się przy parkingu Lake Grounds na Esplanade w Portishead. Stąd prowadzi łatwy szlak wzdłuż wybrzeża, obok latarni Battery Point, do Black Nore. Wersja tam i z powrotem ma około 3,5 mili. Inna opcja to start od Kilkenny Fields przy Beach Road West, obok klubu żeglarskiego. Powrót można poprowadzić przez osiedla, ulicami Pinecroft i Nore Park Drive. Najbliżej latarni położony jest parking na północnym końcu Nichols Road, około mili na zachód od centrum miasta. Zasady parkowania i opłaty sprawdź w North Somerset Council. Kiedy przyjechać? Spacer jest przyjemny o każdej porze roku, ale najlepiej wybrać suchy dzień: ścieżka bywa błotnista, a wiatr od ujścia jest silny. Dobre światło na zdjęcia daje późne popołudnie. Latem łatwiej zaparkować w ciągu dnia przy Kilkenny Fields. Najczęstsze pytania Czy można wejść do środka latarni? Nie, to obiekt o ograniczonym dostępie. Zwiedzasz go z zewnątrz, ze ścieżki i z okolicy. Czy latarnia nadal świeci? Nie. Trinity House wycofał ją z użytku w 2010 roku. Ile zajmuje spacer z centrum Portishead? Trasa z Lake Grounds w obie strony to około 3,5 mili, czyli zwykle półtorej do dwóch godzin spokojnym krokiem. Czy to ta sama latarnia co Battery Point? Nie. Battery Point to inny, mniejszy obiekt w Portishead, który mijasz po drodze.

Crow Point Lighthouse

North Devon

Latarnia morska Crow Point stoi na piaszczystym cyplu w North Devon, w miejscu, gdzie wspólne ujście rzek Taw i Torridge otwiera się na Kanał Bristolski. To mała, bezzałogowa latarnia z 1954 roku, położona na południowym krańcu wydmowego obszaru Braunton Burrows, naprzeciwko wsi Appledore. Do czego służy ta latarnia? Trinity House, brytyjska instytucja odpowiedzialna za oznakowanie nawigacyjne, zbudowała ją jako obiekt bez załogi. Pomaga statkom i łodziom bezpiecznie wejść w estuarium Taw i Torridge, gdzie przesuwające się piaszczyste mielizny wymagają dobrego oznakowania. Światło znajduje się około 7,6 metra nad poziomem średniej wysokiej wody, a według jednego ze źródeł sama wieża ma około 25 stóp (ok. 7,5 m) i jest widoczna z odległości około 5 mil morskich. Jak wygląda i jaka jest jej historia? Nie jest to klasyczna kamienna wieża z galerią. To niewielka stalowa konstrukcja, której wartość dla turysty tkwi bardziej w otoczeniu niż w architekturze. Pierwotnie zasilano ją acetylenem, w 1978 roku przestawiono na prąd elektryczny, a w 1987 na energię słoneczną. Dziś Trinity House nadzoruje ją zdalnie z centrum planowania w Harwich w hrabstwie Essex. Obecna latarnia zastąpiła dawny układ świateł z Braunton: wysoką, 26-metrową wieżę z 1820 roku oraz niską latarnię. Stara wieża przestała być obsadzana w 1945 roku, bo konstrukcja stała się niestabilna, a w latach 50. została zlikwidowana (źródła różnią się co do dokładnej daty rozbiórki). Co zobaczysz w okolicy? Crow Point leży w obrębie Braunton Burrows, jednego z największych systemów wydmowych w Wielkiej Brytanii, wchodzącego w skład Rezerwatu Biosfery UNESCO North Devon. Z cypla widać szeroką plażę, ujście rzek i zabudowania Appledore po drugiej stronie wody. To dobre miejsce na spacer, obserwację ptaków i fotografię o wschodzie lub zachodzie słońca. Jak dotrzeć? Dojście jest piesze, przez wydmy Braunton Burrows. Latarnia nie jest atrakcją z biletem ani godzinami otwarcia i nie można wejść do jej wnętrza. Zabierz wodę i wygodne buty, bo teren jest piaszczysty i odsłonięty na wiatr, a przy dłuższym marszu nie ma po drodze sklepów. Kiedy przyjechać? Najprzyjemniej jest późną wiosną, latem i wczesną jesienią, przy bezwietrznej pogodzie. Jeśli planujesz spacer wzdłuż brzegu, sprawdź wcześniej tabelę pływów, ponieważ w estuarium poziom wody szybko się zmienia. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni Crow Point? Nie. To automatyczna, bezzałogowa konstrukcja nadzorowana przez Trinity House i nie jest udostępniana do zwiedzania. Kiedy zbudowano latarnię? W 1954 roku. Zastąpiła starsze światła z Braunton. Czy latarnia nadal działa? Tak, pełni funkcję znaku nawigacyjnego dla statków wchodzących do estuarium Taw i Torridge, zasilana energią słoneczną od 1987 roku. Gdzie dokładnie leży? Na południowym krańcu Braunton Burrows, na północnym brzegu ujścia Taw i Torridge, w hrabstwie Devon w Anglii.

Ardmore Point Lighthouse

Ardmore Point Lighthouse to niewielka latarnia morska na północnym wybrzeżu wyspy Mull w regionie Argyll and Bute w Szkocji. Stoi na cyplu Ardmore Point, przy zachodnim wejściu do cieśniny Sound of Mull, na zachód od miasteczka Tobermory. Obiekt jest automatyczny i należy do Northern Lighthouse Board, szkockiej instytucji odpowiedzialnej za oznakowanie nawigacyjne wybrzeży. Co to za latarnia? To nie jest klasyczna kamienna wieża z domkiem latarnika. Światło działa na cyplu od 1958 roku, a obecną konstrukcję postawiono w 2003 roku. Jest to lekka wieża szkieletowa z białymi panelami z aluminium i włókna szklanego, podobna do latarni w Ardtornish po drugiej stronie cieśniny. Światło znajduje się około 17 metrów (według innego źródła 60 stóp) nad poziomem morza, daje dwa białe błyski co 10 sekund, a jego zasięg wynosi około 8 mil morskich. Latarnia pomaga statkom i jachtom wpływającym do Sound of Mull. Czy można wejść do środka? Nie. Latarnia jest czynnym, bezzałogowym urządzeniem nawigacyjnym, więc nie ma w niej wystawy, kasy ani zwiedzania. Podziwia się ją z zewnątrz, a największą atrakcją jest położenie: otwarty widok na morze, cieśninę i sąsiednie wybrzeża. Jak dojść? Do cypla prowadzi spacer znany jako Ardmore Shore Walk, który zaczyna się w okolicy Tobermory. Opisywana trasa to łatwa wędrówka leśnymi drogami i ścieżkami, o długości około 7 km i z przewyższeniem około 180 m. Zajmuje od jednej do kilku godzin, zależnie od tempa i postojów. Boczna dróżka prowadzi na cypel z latarnią. Marsz wzdłuż samego brzegu oznacza wspinanie się po skałach, dlatego lepiej trzymać się ścieżek. Trasę można przedłużyć w stronę zamku Glengorm. Warto mieć wygodne, wodoodporne buty, bo pogoda na zachodnich wyspach zmienia się szybko. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Wybrzeże północnej części Mull to dobre miejsce do obserwacji przyrody. Spacerowicze wypatrują wydr przy brzegu, a w okolicy żerują bielik, największy ptak drapieżny Wielkiej Brytanii. Wydry bywają trudne do zauważenia, więc trzeba uzbroić się w cierpliwość i lornetkę. Wycieczki z rangerem organizuje Mull Eagle Watch. Kiedy przyjechać? Latarnię i okoliczny szlak można odwiedzić o każdej porze roku, ale najwygodniej jest późną wiosną i latem, gdy dni są długie. Najlepsze światło do zdjęć daje wieczór, gdy słońce zachodzi nad morzem. Zimą szlaki bywają błotniste, a dni krótkie. Najczęstsze pytania Czy do Ardmore Point Lighthouse można wejść? Nie, to automatyczna latarnia Northern Lighthouse Board, niedostępna do zwiedzania. Można podejść do cypla i oglądać ją z zewnątrz. Czy to ta sama latarnia co Rubha nan Gall? Nie. Rubha nan Gall to starsza, kamienna latarnia z 1857 roku, położona około 1,5 km na północ od Tobermory. Ardmore Point to osobny obiekt na północnym wybrzeżu wyspy. Czy Ardmore Point na Mull to to samo co Ardmore Point nad Clyde? Nie. Nazwa powtarza się w Szkocji i w Irlandii, a ta latarnia znajduje się na wyspie Mull w Argyll and Bute. Ile trwa spacer? Cała pętla Ardmore Shore Walk to około 7 km i od jednej do kilku godzin, zależnie od tempa.

Weavers Point Lighthouse

Weavers Point Lighthouse to latarnia morska na północnym brzegu wejścia do zatoki Loch Maddy, na wyspie North Uist w archipelagu Hebrydów Zewnętrznych (Szkocja). Gaelicka nazwa przylądka brzmi Rubha an Fhigheadair. Latarnia jest czynna, ale nie jest obiektem do zwiedzania od środka — to cel dla miłośników latarni i wybrzeża, które najlepiej obejrzeć z dystansu. Co to za latarnia? Światło prowadzi Northern Lighthouse Board, szkocki urząd odpowiedzialny za oznakowanie nawigacyjne. Obecna wieża pochodzi z 1980 roku: to kwadratowa konstrukcja o wysokości około 20 metrów, obudowana białymi panelami z aluminium, z lampą na szczycie. Światło daje jeden biały błysk co 3 sekundy, a jego zasięg wynosi około 7 mil morskich. Latarnia działa automatycznie, bez stałej załogi. Przylądek był oznaczony światłem już wcześniej — londyńska gazeta rządowa z 1891 roku wspomina o świetle na Weaver Point po północnej stronie wejścia do Loch Maddy. Wcześniejsza stacja miała charakter prostej, automatycznej latarni nabrzeżnej. Źródła różnie datują pierwsze urządzenia, dlatego pewna jest data obecnej wieży (1980), a nie szczegóły poprzedniej. Czy można wejść do środka? Nie. Latarnia jest własnością operatora i nie ma wstępu dla turystów. Nie ma dla niej statusu obiektu zabytkowego w lokalnym rejestrze Western Isles, a relacje odwiedzających opisują dojście lądem jako długi marsz trudnym, podmokłym terenem. Od strony morza pozostaje wejście z łodzi po schodach wykutych w klifie, co jest możliwe wyłącznie dla uprawnionych służb. Wycieczkowiczom zostaje obserwacja z wody lub z odległego wybrzeża. Jak dotrzeć w okolice? Najbliższą miejscowością jest Lochmaddy, główny port North Uist, do którego dopływa prom z Uig na wyspie Skye. Po wyspie najwygodniej poruszać się samochodem. Zanim ruszysz piechotą w stronę przylądka, sprawdź prognozę i teren: ścieżek turystycznych w pobliżu latarni nie ma, a wybrzeże jest odsłonięte na wiatr. Kiedy jechać? Najlepsze warunki do wędrówek po Hebrydach panują od późnej wiosny do początku jesieni, gdy dni są długie, a pogoda spokojniejsza. Zimą dni są krótkie, a sztormy częste. Wieczorem możesz zobaczyć błysk światła z okolic Lochmaddy. Najczęstsze pytania Gdzie leży Weavers Point Lighthouse? Na północ od wejścia do Loch Maddy, na wyspie North Uist w Hebrydach Zewnętrznych. Kiedy zbudowano obecną wieżę? W 1980 roku. Wcześniej przylądek oznaczało starsze światło, wzmiankowane w źródłach już w 1891 roku. Czy latarnię można zwiedzać? Nie, obiekt jest niedostępny dla turystów i obsługiwany zdalnie przez Northern Lighthouse Board. Jakie ma światło? Biały błysk co 3 sekundy, zasięg około 7 mil morskich.

Dubh Artach Lighthouse

Latarnia morska Dubh Artach stoi na samotnej skale u zachodnich wybrzeży Szkocji, w hrabstwie Argyll and Bute, około 24 km na południowy zachód od Ross of Mull. To jedna z najbardziej odizolowanych latarni Wysp Brytyjskich: sam bazaltowy skerry wystaje z Atlantyku, a wieża rośnie wprost z fal. Co to za miejsce? Dubh Artach to niewielka, naga skała bazaltowa na otwartym morzu, położona około 29 km na zachód od wyspy Colonsay. Latarnię zaprojektowali i zbudowali Thomas i David Stevensonowie, członkowie słynnej rodziny inżynierów latarni szkockich. Światło zapalono po raz pierwszy 1 listopada 1872 roku. Wieża ma około 44 m (ok. 145 stóp) wysokości, co przy tak małej skale robi ogromne wrażenie. Dawna pisownia nazwy brzmiała Dhu Heartach; w 1964 roku zmieniono ją na obecną. Dlaczego zbudowano ją właśnie tu? Skały w pobliżu Mull od lat zbierały żniwo wśród statków płynących wzdłuż zachodniego wybrzeża Szkocji. Budowa na tak niewielkim, zalewanym przez fale skerry była jednym z trudniejszych zadań Northern Lighthouse Board. Dubh Artach była też pierwszą w Wielkiej Brytanii latarnią na odizolowanej skale, w której używano parafiny jako paliwa. Jaką rolę pełniła wyspa Erraid? Zaplecze budowy i późniejszą stację brzegową urządzono na Erraid, małej wyspie przy południowo-zachodnim krańcu Mull. Z kamieniołomu i warsztatów na Erraid transportowano materiały, a po ukończeniu latarni w tamtejszych domkach mieszkały rodziny dozorców i załoga łodzi zaopatrzeniowej. Ślady stacji można nadal oglądać na wyspie, do której przy odpływie prowadzi odsłaniająca się przesmykiem droga. Czy latarnia jest wpisana do rejestru zabytków? Tak. Obiekt ma status zabytku kategorii A (Historic Environment Scotland, nr LB12320), nadany w 1971 roku, w parafii Kilfinichen and Kilvickeon. Rekord znajduje się także w bazie Canmore (ID 123144). Latarnię zautomatyzowano w 1971 roku, więc od dawna nie mieszkają w niej dozorcy, a całością zarządza Northern Lighthouse Board. Czy można tu dotrzeć i zwiedzić? Nie. Dubh Artach nie jest udostępniona zwiedzającym: skała jest odległa, wystawiona na silne fale, a lądowanie możliwe tylko w specjalnych warunkach, w ramach prac służb latarniowych. Dla podróżnych najlepszym sposobem poznania historii jest wizyta na Ross of Mull i Erraid, gdzie opowieść o budowie jest najlepiej widoczna w terenie. Do Mull dostaniesz się promem z Oban do Craignure, a stamtąd drogą wzdłuż Ross of Mull do Fionnphort. Najczęstsze pytania Czy mogę wejść do latarni Dubh Artach? Nie, latarnia jest automatyczna i nie ma dostępu dla turystów. Kto ją zbudował i kiedy? Thomas i David Stevensonowie; światło zapalono 1 listopada 1872 roku. Gdzie dokładnie leży? Około 24 km na południowy zachód od Ross of Mull, w Argyll and Bute, na bazaltowej skale na Atlantyku. Gdzie zobaczyć ślady jej historii? Na wyspie Erraid, dawnej stacji brzegowej, przy południowo-zachodnim cyplu Mull.

Sgeirean Dubha Lighthouse

Sgeirean Dubha Lighthouse to niewielka latarnia morska na skalistej wysepce w cieśninie Sound of Kerrera, tuż przy Oban w regionie Argyll and Bute na zachodnim wybrzeżu Szkocji. Nazwa pochodzi z języka gaelickiego i oznacza mniej więcej „czarne skały". Latarnia stoi na współrzędnych około 56,38° N, 5,54° W i do dziś pełni funkcję czynnego znaku nawigacyjnego. Gdzie leży Sgeirean Dubha? Wysepka znajduje się w wąskim przejściu wodnym oddzielającym wyspę Kerrera od stałego lądu. Przez tę cieśninę prowadzi jedna z tras wpływających do portu w Oban, głównego węzła promowego Hebrydów Wewnętrznych. Latarnia stoi więc na szlaku, którym przepływają promy, jachty i łodzie rybackie. Jak wygląda latarnia? Zbudowano ją w 1892 roku. Obecna wieża pochodzi z tego samego roku: to okrągła, biała konstrukcja posadowiona na betonowej podstawie, wyraźnie odcinająca się od ciemnych skał i wody. Światło nadaje dwa białe błyski co 12 sekund. Obiekt jest zautomatyzowany i podlega Northern Lighthouse Board, czyli zarządowi latarni morskich Szkocji. W niektórych wykazach figuruje też pod nazwą Dubh Sgeir (Kerrera). Czy można wejść do latarni? Nie. Wieża stoi na skale otoczonej wodą, nie ma w niej muzeum ani wycieczek, a lądowanie na wysepce nie jest przewidziane dla zwiedzających. Latarnię ogląda się z zewnątrz, z wody lub z brzegu. Jak zobaczyć latarnię? Najlepszy punkt wyjścia to Oban. Można popatrzeć na nią z brzegu wyspy Kerrera, na którą kursuje krótka przeprawa promowa z okolic Gallanach, albo z pokładu promu lub łodzi wycieczkowej wypływającej z Oban. Wieczorem warto wypatrywać charakterystycznych podwójnych błysków. Fotografowie najlepiej spisują się przy niskim słońcu i spokojnym morzu; teleobiektyw jest potrzebny, bo wysepka leży w pewnej odległości od brzegu. Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Oban słynie z owoców morza, destylarni i panoramy zatoki. Spacer po Kerrerze prowadzi do ruin zamku Gylen. Z Oban odpływają też promy na Mull, Coll, Tiree i inne wyspy, a po drodze mija się kolejne szkockie latarnie i znaki morskie. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni Sgeirean Dubha? Nie, jest to czynna, bezzałogowa latarnia na skale, niedostępna dla zwiedzających. Kiedy została zbudowana? W 1892 roku, a wieża z tego okresu stoi do dziś. Jakie światło nadaje latarnia? Dwa białe błyski co 12 sekund. Skąd najlepiej ją zobaczyć? Z Oban, z wybrzeża wyspy Kerrera lub z pokładu łodzi pływającej po cieśninie.

Scalasaig Lighthouse

Scalasaig

Scalasaig Lighthouse to niewielka latarnia morska przy przystani w Scalasaig, głównym porcie wyspy Colonsay w archipelagu Hebrydów Wewnętrznych (Argyll and Bute, Szkocja). Nie jest to wysoka latarnia znana z pocztówek, lecz skromny znak nawigacyjny, który opowiada o historii żeglugi wokół wyspy i o tym, jak mieszkańcy dbają o własne dziedzictwo. Gdzie stoi latarnia w Scalasaig? Scalasaig leży na wschodnim wybrzeżu Colonsay, w zatoce, do której przybijają promy. Latarnia znajduje się przy samym porcie, w pobliżu terminalu promowego, więc zobaczysz ją zaraz po zejściu na ląd. Współrzędne obiektu to około 56,067° N, 6,182° W. Niewielka miejscowość ma kilka budynków usługowych, sklep i hotel, dlatego łatwo połączyć oglądanie latarni ze spacerem po nabrzeżu. Jak wygląda obecna latarnia? Obecna konstrukcja pochodzi z 2003 roku. To ośmiometrowa biała wieża z metalu, zasilana energią słoneczną i w pełni zautomatyzowana. Światło znajduje się na wysokości około 5 metrów nad poziomem odniesienia, a jego charakterystyka to dwa błyski w cyklu dziesięciosekundowym, w kolorze białym lub czerwonym. Latarnię obsługuje Northern Lighthouse Board, czyli instytucja odpowiedzialna za oznakowanie nawigacyjne wybrzeży Szkocji i wyspy Man. Wnętrza nie zwiedza się, to obiekt do oglądania z zewnątrz. Jaka jest historia światła w Scalasaig? Pierwsza latarnia w tym miejscu powstała w 1903 roku. Zaprojektował ją David A. Stevenson na zlecenie Northern Lighthouse Board, a zasilana była olejem. Mieszkańcy nazywali ją po gaelicku „An cruisgen”. W 1957 roku zastąpiło ją światło gazowe umieszczone na kwadratowym budynku. Gdy w 2003 roku ten budynek rozebrano, oryginalną latarnię z 1903 roku rozmontowano i zostawiono w magazynie na wyspie. Wyspiarze nie zapomnieli o dawnym światle. Colonsay and Oronsay Heritage Trust otrzymał dotację na odnowienie oryginalnej lampy. Wyspecjalizowany kowal miał odrestaurować komorę świetlną, a trust planował ustawić ją ponownie na wyspie. W komunikatach z 2014 i 2015 roku wspominano o powrocie komory na Colonsay w marcu 2015 roku. Czy została ostatecznie ustawiona, warto sprawdzić na miejscu w centrum informacji o wyspie. W ogrodzie Colonsay House stoi też soczewka pochodząca z latarni Rubh a’Mhàil na cieśninie Islay. Co jeszcze jest w okolicy portu? W 2024 roku w komunikacie dla żeglarzy odnotowano, że światło oznaczające głowicę nabrzeża przy terminalu promowym w zatoce Scalasaig zniknęło razem z większością słupa. Tymczasowo oznaczono to miejsce pławą o takiej samej charakterystyce światła. Jeśli interesują cię latarnie, przy okazji wizyty na Colonsay rozejrzyj się także po wybrzeżu wyspy, bo szlaki piesze prowadzą do odsłoniętych klifów i plaż. Kiedy przyjechać? Najwygodniej odwiedzać wyspę od późnej wiosny do początku jesieni, gdy dni są długie, a rozkład promów gęstszy. Latem wieczory są jasne do późna, więc port i latarnię obejrzysz bez pośpiechu. Poza sezonem pogoda na Hebrydach bywa kapryśna, a kursy mogą być odwoływane z powodu wiatru. Najczęstsze pytania Jak dostać się do Scalasaig? Na Colonsay dopływa się promem, a Scalasaig jest wyspiarskim portem pasażerskim. Rozkład i rezerwacje sprawdzisz u przewoźnika CalMac, zwłaszcza latem, gdy miejsca szybko się kończą. Czy można wejść do latarni? Nie. Obecna wieża jest zautomatyzowaną konstrukcją Northern Lighthouse Board i ogląda się ją z zewnątrz, z nabrzeża. Czy to oryginalna latarnia z 1903 roku? Nie. Dzisiejsza konstrukcja pochodzi z 2003 roku. Oryginał z 1903 roku rozmontowano i przechowywano, a lokalny trust pracował nad jego odnowieniem. Ile czasu przeznaczyć na oglądanie? Sama latarnia wymaga kilku minut. Warto jednak zaplanować dłuższy pobyt w porcie i w Scalasaig, bo to punkt wyjścia do zwiedzania całej wyspy.

Toward Point Lighthouse

Toward

Latarnia Toward Point stoi na samym czubku południowego Cowal, niedaleko wsi Toward w regionie Argyll and Bute w zachodniej Szkocji. To jedna z najstarszych latarni nad Firth of Clyde, zbudowana w 1812 roku w miejscu, gdzie do estuarium wpada Loch Striven. Co to za miejsce? Wieża powstała według projektu Roberta Stevensona, inżyniera z rodziny słynącej z budowy szkockich latarń. Zleceniodawcą był Cumbrae Lighthouse Trust, organ zarządzający oświetleniem szlaków żeglugowych na Clyde. Budowla ma kształt zwężającego się ku górze okrągłego walca z ciosanego kamienia i mierzy około 19 metrów. Wykonawców, kamień i drewno miał zapewnić miejscowy właściciel ziemski James Lamont z Knockdow. Od 1980 roku latarnia figuruje w rejestrze zabytków jako obiekt kategorii B, zgodnie z wpisem Historic Environment Scotland. Jak zmieniało się światło? Początkowo światło dawały lampy olejowe. W 1930 roku zainstalowano nowy układ optyczny, zaproponowany przez przedstawicieli rodu Stevensonów, a podobne rozwiązanie trafiło później do kilku latarni zarządzanych przez Northern Lighthouse Board. Latarnię zautomatyzowano w drugiej połowie XX wieku, a źródła podają różne daty: 1969 lub 1974. Na nabrzeżu stoi biały budynek, w którym mieściła się syrena mgłowa. Najpierw napędzała ją maszyna parowa, potem silniki diesla. Urządzenie wyłączono w latach 90. XX wieku. Zarząd nad latarnią przejął w 1966 roku Clyde Port Authority, następca wcześniejszych trustów. Co zobaczysz w okolicy? Przylądek daje szeroki widok na Firth of Clyde i wyspy po drugiej stronie zatoki, a w pogodny dzień także na kontynentalne wybrzeże. Do tego dochodzi sama sylwetka wieży oraz zabudowania dawnej służby latarniczej. Domki latarników sprzedano w 2012 roku; część służy dziś jako dom prywatny, a według jednego ze źródeł inne są wynajmowane turystom. Jak dojechać? Toward leży na południowym krańcu półwyspu Cowal, około 8 mil na południe od Dunoon. Z Glasgow dojedziesz tu samochodem, po drodze korzystając z promu przez Clyde (np. Gourock – Dunoon) i dalej drogą wzdłuż wybrzeża. Lokalna komunikacja jest ograniczona, więc najwygodniejszy jest własny samochód. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano latarnię Toward Point? W 1812 roku, według projektu Roberta Stevensona. Czy można wejść na wieżę? Nie znaleźliśmy oficjalnych informacji o zwiedzaniu wnętrza. Obiekt jest użytkowany i otoczony zabudowaniami, więc przed wyjazdem sprawdź aktualne zasady dostępu u zarządcy lub w lokalnym urzędzie. Czy w latarni mieszka obsługa? Nie. Latarnia jest zautomatyzowana, a domki latarników sprzedano w 2012 roku. Do kogo należy latarnia? Zarządza nią Clyde Port Authority, następca Cumbrae Lighthouse Trust i Clyde Lighthouses Trust. Czy to zabytek? Tak, latarnia jest wpisana do rejestru Historic Environment Scotland jako obiekt kategorii B.

Ruadh Sgeir Lighthouse

Latarnia Ruadh Sgeir to niewielka, automatyczna latarnia morska stojąca na skalistej wysepce w cieśninie Sound of Jura, w regionie Argyll and Bute w zachodniej Szkocji. Stoi na morzu, między północnym krańcem wyspy Jura a wybrzeżem stałego lądu, w pobliżu wejścia do zatoki Loch Crinan. To obiekt dla ludzi, którzy lubią żeglugę, fotografię krajobrazową i historię techniki morskiej, a nie dla zwiedzających z biletem w ręku. Gdzie dokładnie leży Ruadh Sgeir? Skała znajduje się w północnej części Sound of Jura, mniej więcej pod współrzędnymi 56,07 N i 5,66 W. Od strony zachodniej widać z niej góry Jury, od wschodu wybrzeże Argyll. Latarnia stoi w pobliżu Loch Crinan, czyli zachodniego wejścia do Kanału Crinan, który skraca żeglarzom drogę między Atlantykiem a zatoką Firth of Clyde. Nie myl jej z latarnią Skervuile, położoną na innej skale w tej samej okolicy. Rejestr Canmore wyraźnie rozróżnia oba obiekty. Jaka jest historia latarni? Pierwsze światło ustawiono na wysepce w 1906 roku. Projektantami byli David A. Stevenson i Charles Stevenson, przedstawiciele słynnej rodziny inżynierów latarnictwa, a Northern Lighthouse Board ogłosiła nową, bezobsługową stację w komunikacie dla żeglarzy w listopadzie 1906 roku. Pierwotna latarnia działała na gaz acetylenowy. Obecna wieża pochodzi z 1983 roku i zastąpiła starszą konstrukcję. Wykonano ją z tworzywa wzmacnianego włóknem szklanym (GRP), a Historic Environment Scotland podkreśla, że należała do pierwszych tego typu wież. W 2002 roku zasilanie zmieniono na energię słoneczną. Dziś latarnia pracuje automatycznie i nie ma w niej załogi. W grudniu 2020 roku obiekt wpisano na listę zabytków Szkocji w kategorii C (numer LB52575). Wpis uzasadnia przede wszystkim znaczenie konstrukcji z GRP w historii szkockich latarni. Jakie światło wysyła latarnia? Latarnia emituje białe światło LED, które błyska co sześć sekund. Zasięg wynosi osiem mil morskich. Dla jachtów i łodzi płynących przez Sound of Jura oraz dla jednostek korzystających ze skrótu przez Kanał Crinan to ważny punkt orientacyjny, zwłaszcza po zmroku. Jak zobaczyć latarnię? Ruadh Sgeir stoi na skale otoczonej wodą, więc nie ma do niej dojścia pieszo ani wstępu do środka. Najlepsze sposoby obejrzenia to: rejs jachtem lub łodzią po Sound of Jura, także z okolic Crinan, wycieczki łodzią po wodach Argyll, które prowadzą w okolice cieśniny, spojrzenie z wybrzeża z lornetką lub teleobiektywem, gdy pozwala na to widoczność. Dobrą porą na wyprawę jest późna wiosna i lato, kiedy dni są długie, a morze spokojniejsze. Pogoda na zachodnim wybrzeżu Szkocji zmienia się szybko, dlatego przed wypłynięciem sprawdź prognozę i prądy pływowe w cieśninie. Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Region Argyll oferuje Kanał Crinan z jego śluzami, wyspę Jura z destylarnią i górami Paps of Jura oraz liczne zatoki i półwyspy nadające się na spacery. Latarnię łatwo włączyć do jednodniowego rejsu po tej części zachodniego wybrzeża. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni Ruadh Sgeir? Nie. To bezobsługowa latarnia na skale otoczonej morzem. Można ją obejrzeć z wody lub z oddali. Kto zbudował latarnię? Pierwsze światło z 1906 roku zaprojektowali David A. i Charles Stevensonowie. Obecną wieżę z tworzywa sztucznego ustawiono w 1983 roku. Czy latarnia jest zabytkiem? Tak. Historic Environment Scotland wpisała ją w grudniu 2020 roku na listę zabytków w kategorii C. Jak działa jej światło? Białe światło LED błyska co sześć sekund i jest widoczne z odległości ośmiu mil morskich. Zasilanie jest słoneczne.

Lighthouse, Ayr Harbour

Ayr

Latarnia w porcie Ayr (Lighthouse, Ayr Harbour) stoi w miejscowości Ayr, w hrabstwie South Ayrshire na zachodnim wybrzeżu Szkocji. To czteropiętrowa wieża z piaskowca, która przez lata wyznaczała wejście do portu u ujścia rzeki Ayr do zatoki Firth of Clyde. Dla osób zainteresowanych morską historią Szkocji to prosty, a zarazem dobrze udokumentowany przystanek podczas spaceru po nabrzeżu. Co to za latarnia i skąd się wzięła? Wieżę zaprojektował Robert Paton i ukończono ją w 1841 roku. Około 1863 roku dobudowano do niej domek, w którym mieszkała obsługa. Budowla jest częścią większego zespołu portowego objętego ochroną: Historic Environment Scotland wpisuje ją do rejestru zabytków w kategorii B (numer LB21592) razem z molami, falochronem, murami portowymi i dokiem Griffin. Wpis pochodzi z 1971 roku, a ostatnio zmieniono go w 1981 roku. Port w Ayr ma w sumie cztery latarnie: dwie na końcach falochronów i dwie w rejonie doków. Oprócz wieży z 1841 roku w rejestrze znajdują się dwie żeliwne latarnie z około 1880 roku. Jedna stoi na końcu South Pier, druga przy wejściu do doku Griffin, który budowano w latach 1874–1881. Według bazy Canmore światła nawigacyjne nadal pełnią swoją funkcję. Co zobaczysz na miejscu? Najciekawsza jest różnica między obiema epokami. Kamienna wieża Patona z domkiem reprezentuje wczesny, murowany typ latarni, a żeliwne wieże z końca XIX wieku pokazują, jak zmieniały się materiały i technika w czasie rozbudowy portu. Całość dobrze wpisuje się w otoczenie mol i basenów portowych, więc warto obejść nabrzeże i porównać sylwetki wszystkich latarni. Jeden z serwisów podaje, że pierwsze światło w tym porcie zapalono w 1718 roku, jednak najlepiej opisaną i zachowaną konstrukcją jest właśnie wieża z 1841 roku. Jak dotrzeć? Ayr leży nad zatoką Firth of Clyde, a rzeka Ayr dzieli miasto na dwie części i uchodzi tuż przy porcie. Latarnię znajdziesz w rejonie portu, w pobliżu mol i doków. Dokładny punkt dojścia sprawdź na mapie, wpisując „Ayr Harbour”. Współrzędne obiektu to około 55,469 N, 4,638 W. Kiedy przyjechać? Latarnię i otaczające ją nabrzeże ogląda się z zewnątrz, więc nie obowiązują godziny zwiedzania. Najlepiej wybrać dzień z dobrą widocznością, bo wtedy łatwiej robić zdjęcia i spacerować wzdłuż mol. Szkocka pogoda bywa zmienna, dlatego zabierz wiatrówkę. Czy w latarni można zanocować? Jeden z serwisów z noclegami w latarniach prezentuje „Ayr Harbour Lighthouses” jako ofertę wypoczynkową. Jeśli planujesz pobyt, sprawdź aktualną dostępność i warunki bezpośrednio u gospodarza, ponieważ oferta może się zmieniać. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano latarnię w porcie Ayr? Wieża zaprojektowana przez Roberta Patona powstała w 1841 roku. Domek przy niej dobudowano około 1863 roku, a żeliwne latarnie portowe pochodzą z około 1880 roku. Czy latarnia jest zabytkiem? Tak. Port Ayr wraz z latarniami, molami i dokiem Griffin ma wpis kategorii B w rejestrze Historic Environment Scotland (LB21592). Ile latarni jest w porcie? Cztery: dwie na końcach falochronów i dwie w rejonie doków. W rejestrze zabytków opisano wieżę z 1841 roku i dwie żeliwne latarnie z około 1880 roku. Czy latarnie nadal działają? Według bazy Canmore światła nawigacyjne w porcie Ayr wciąż są w użyciu. Czy trzeba kupować bilet? Obiekt ogląda się z zewnątrz, z publicznie dostępnego rejonu portu, więc zwiedzanie nie wymaga biletu. Wnętrza nie są częścią typowego zwiedzania.

Gantock Rocks Light

Dunoon

Gantock Rocks Light to niewielka latarnia-wieżyczka stojąca na skałach Gantocks tuż przy wybrzeżu Dunoon, w hrabstwie Argyll and Bute w zachodniej Szkocji. Widać ją z nabrzeża i z promenady miasta, a także z pokładu promu przez Firth of Clyde. Do środka nie wejdziesz, ale jako element krajobrazu zatoki zasługuje na uwagę. Czym jest Gantock Rocks Light? To stała nawigacyjna latarnia na grupie skał leżących przy wejściu do górnej części Firth of Clyde, na przedpolu Dunoon. Wieża powstała około 1886 roku i ma około 13 metrów (44 stopy) wysokości. Światło jest czerwone, błyskowe, powtarza się co 6 sekund i sięga mniej więcej 6 mil morskich. Za obiekt odpowiada zarząd portu Clydeport. Szkocki rejestr Canmore opisuje go jako nawigacyjną latarnię-znak (beacon). W 2018 roku wieżę odmalowano i przeprowadzono prace konserwacyjne. Po co postawiono ją na skałach? Gantocks to zdradliwa płycizna tuż przy szlaku, którym płynęły statki do Glasgow i z powrotem. Ostrzegać przed nią próbowano od dawna: latarnia w Cloch po drugiej stronie wody działa od 1797 roku między innymi z tego powodu. Już w 1828 roku Robert Stevenson, słynny projektant szkockich latarni, przygotował plany znaków nawigacyjnych dla skał Gantocks i Captain's Bridges, zachowane w zbiorach Biblioteki Narodowej Szkocji. Obecna wieża z lat 80. XIX wieku jest efektem tej długiej troski o bezpieczeństwo żeglugi. Jakie wypadki wydarzyły się przy skałach? W 1956 roku na Gantocks osiadł i zatonął statek MV Akka (9 kwietnia). W 1977 roku (15 lipca) na skałach utknął wiosłowy parowiec PS Waverley z 715 pasażerami na pokładzie. Waverley pływa do dziś jako zabytkowy statek wycieczkowy, więc podczas rejsu możesz minąć miejsce tamtego incydentu. Jak ją zobaczyć? Latarnia stoi na skałach w morzu, więc jest niedostępna dla zwiedzających i nie ma biletów ani godzin otwarcia. Najlepsze punkty widokowe to promenada i okolice mola w Dunoon, skąd wieżę widać gołym okiem; lornetka lub aparat z teleobiektywem pomagają dostrzec szczegóły. Współrzędne to około 55,941 N, 4,918 W. Prom kursujący przez Firth of Clyde zbliża się do skał na tyle, że można zrobić dobre zdjęcie. Kiedy warto przyjść? Wieża dobrze wygląda o każdej porze roku. Wieczorem i o zmroku widać czerwony błysk co 6 sekund. W pogodne dni widoczność w stronę przeciwległego brzegu jest najlepsza, a światło sprzyja zdjęciom. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Spacer promenadą Dunoon, molo i nadmorskie uliczki pozwalają połączyć obserwację latarni z krótkim zwiedzaniem miasta. W pobliżu leży latarnia Toward Point, a po drugiej stronie wody Cloch Lighthouse, więc pasjonaci latarni mogą zrobić całą trasę wokół Firth of Clyde. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni Gantock Rocks Light? Nie. Wieża stoi na skałach w morzu i jest czynnym znakiem nawigacyjnym, więc podziwiać ją można tylko z brzegu lub z wody. Skąd najlepiej ją zobaczyć? Z promenady i mola w Dunoon oraz z pokładu promu na Firth of Clyde. Czy latarnia nadal działa? Tak. Emituje czerwone światło błyskowe co 6 sekund o zasięgu około 6 mil morskich. Kiedy została zbudowana? Około 1886 roku; wieża ma około 13 metrów wysokości.

Perch Light, Port Glasgow

Port Glasgow

Perch Light to niewielka latarnia morska stojąca na skałce pośrodku rzeki Clyde, tuż przy brzegu miasta Port Glasgow w hrabstwie Inverclyde w Szkocji. Nie wejdziesz do środka, ale to jeden z charakterystycznych punktów na linii brzegowej, który dobrze widać z nadbrzeżnego parku. Czym jest Perch Light? To żeliwna wieża morska, zbudowana na skale odsłanianej podczas odpływu, nazywanej po prostu „the Perch" (żerdź, tyczka). Konstrukcja ma kształt lekko zwężającego się, okrągłego w przekroju słupa na czterostopniowej podstawie, zwieńczonego cylindryczną latarnią. Ma około 8 metrów wysokości, a światło znajduje się na wysokości ok. 7 metrów nad poziomem wody. Latarnia świeci stałym zielonym światłem o zasięgu około 9 mil morskich i oznacza tor wodny dla statków płynących w górę rzeki w stronę Glasgow. Jaka jest jej historia? Latarnię założył w 1861 roku zarząd Clyde Lighthouses Trust, który oznaczał rzekę dla żeglugi. Razem z nią powstało światło na nabrzeżu Steamboat Quay, a oba były żeliwnymi wieżami w szachownicę. Latarnię zasilano gazem doprowadzonym rurą z lądu, gdy trust wybudował tam własne zakłady gazowe. Rejestr Canmore opisuje obecną wieżę jako obiekt z około 1890 roku, dostępny drabiną ze skały, pomalowany w tych samych barwach co światło nabrzeżne West Quay. Jak dotrzeć i skąd ją zobaczyć? Perch Light stoi tuż przy brzegu, naprzeciw Coronation Park w Port Glasgow. Do latarni nie ma dostępu pieszego ani wstępu do wnętrza: to czynny znak nawigacyjny na skale zalewanej przez wodę. Najlepiej oglądać ją z promenady i terenów parku. Do Port Glasgow dojedziesz pociągiem z Glasgow Central (linia do Gourock, około 35–40 minut) lub samochodem drogą A8. Stacja kolejowa leży w centrum, a do nabrzeża jest kilka minut pieszo. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Warto połączyć wizytę ze spacerem po nabrzeżu i obejrzeć drugą latarnię Port Glasgow, znaną jako światło Steamboat Quay, wyższą (ok. 11 m) i stojącą na lądzie. W pobliżu znajduje się też zamek Newark, XV–XVII-wieczna posiadłość nad Clyde, oraz miasto o stoczniowej tradycji. Widoki na rzekę obejmują ruch statków i wzgórza po przeciwnej stronie Firth of Clyde. Kiedy przyjechać? Latarnię widać cały rok. Najlepsze światło do zdjęć jest o wschodzie i zachodzie słońca, a przy wysokim stanie wody skałka jest niemal całkowicie zalana, więc wieża sprawia wrażenie wyrastającej wprost z rzeki. Po zmroku widoczne jest jej zielone światło. Zabierz kurtkę przeciwdeszczową, bo pogoda nad Clyde bywa zmienna. Najczęstsze pytania Czy można wejść do Perch Light? Nie. Latarnia jest niewielkim znakiem nawigacyjnym na skale w rzece, dostępnym wyłącznie drabiną ze skały, i nie jest otwarta dla zwiedzających. Skąd najlepiej ją zobaczyć? Z nadbrzeża i z Coronation Park w Port Glasgow, gdzie stoi niemal naprzeciw brzegu. Jak wysoka jest latarnia? Wieża ma ok. 8 m, a światło świeci na wysokości ok. 7 m nad wodą. Czy świeci w nocy? Tak, emituje stałe zielone światło widoczne z odległości do ok. 9 mil morskich.

Inchkeith Lighthouse

Burntisland

Inchkeith Lighthouse to latarnia morska na wyspie Inchkeith w zatoce Firth of Forth, widoczna z wybrzeża Fife w okolicach Burntisland. Stoi na skalistej wyspie kilka kilometrów od brzegu i od ponad dwustu lat wskazuje statkom drogę do Edynburga i Leith. To obiekt, który ogląda się z dystansu: wyspa nie jest regularnie dostępna dla turystów. Co to za latarnia? Obecną latarnię zapalono 14 września 1804 roku. Projektantem był Thomas Smith, pierwszy inżynier Northern Lighthouse Board, a budową kierował jego asystent Robert Stevenson, późniejszy założyciel słynnej rodziny inżynierów latarni. Prace rozpoczęto w 1803 roku (źródła podają różne daty położenia fundamentów: 1 lub 18 maja). Całość kosztowała około 5000 funtów. Okrągła wieża z ciosanego kamienia ma około 19 metrów wysokości i wyrasta z dwukondygnacyjnego budynku z krenelażem. Postawiono ją na pozostałościach XVI-wiecznego fortu, który według źródeł zbudowali Francuzi po zajęciu wyspy w 1549 roku. Niedaleko stoją resztki starszej latarni, od której pozostała okrągła podstawa. Dlaczego jest ważna w historii latarnictwa? Inchkeith było miejscem technicznych nowinek. W 1815 roku światło przerobiono na obrotowe, co czyniło je jednym z pierwszych takich w kraju. W 1835 roku, pod kierunkiem Alana Stevensona, zainstalowano tu pierwsze w Wielkiej Brytanii światło dioptryczne, czyli oparte na soczewkach, a nie na lustrach. Czy jest wpisana do rejestru zabytków? Tak. Historic Environment Scotland objęło latarnię, domek dozorców, budynki pomocnicze i mury ogrodzenia kategorią B (wpis LB9707, z 1971 roku, zmieniony w 2018 roku). Pozostałości fortu na wyspie mają osobny status zabytku archeologicznego. Jak zobaczyć latarnię? Najprościej z lądu. Przy dobrej widoczności wyspę z latarnią widać z promenady i plaży w Burntisland oraz z innych miejsc wzdłuż wybrzeża Fife, a także z Edynburga i Leith. Na wyspę nie ma regularnego rejsu z lądowaniem, a latarnia pozostaje działającym obiektem żeglugowym. Jeśli chcesz zobaczyć ją z bliska, sprawdź, czy lokalni przewoźnicy z Firth of Forth organizują w danym sezonie rejsy dookoła wyspy. Zabierz lornetkę lub teleobiektyw. Kiedy patrzeć? Najlepsze warunki są w pogodne dni z dobrą widocznością, gdy biała wieża wyraźnie odcina się od wody. Po zmroku latarnię rozpoznasz po błysku światła nad zatoką, co szczególnie dobrze widać z promenady w Burntisland. Najczęstsze pytania Czy można wejść na wyspę Inchkeith? Nie ma regularnego dostępu dla zwiedzających. Wyspę i latarnię najlepiej oglądać z brzegu albo z wody. Skąd najlepiej zobaczyć Inchkeith Lighthouse? Z wybrzeża Fife, między innymi z Burntisland i Kinghorn, a także z północnego brzegu Edynburga i Leith. Kto zbudował latarnię? Zaprojektował ją Thomas Smith, a budowę prowadził Robert Stevenson. Zapalono ją w 1804 roku. Czy latarnia jest zabytkiem? Tak, ma status obiektu chronionego kategorii B w rejestrze Historic Environment Scotland.

Isle of May Lighthouse

Isle of May Lighthouse to latarnia morska z 1816 roku na wyspie May w ujściu Firth of Forth, w hrabstwie Fife w Szkocji. Zaprojektował ją Robert Stevenson, inżynier z rodu słynnych budowniczych szkockich latarni. Obiekt figuruje w rejestrze zabytków jako budynek kategorii B. Co to za latarnia i skąd jej wygląd? Wieża należy do Northern Lighthouse Board, który wykupił wyspę w 1814 roku. Jej krenelowana sylwetka przypomina mały zamek, a nie typową smukłą latarnię. Wiąże się to z Walterem Scottem, który odwiedził budowę i namawiał Stevensona, by nie burzyć starszego obiektu, lecz zachować go jako ruinę. Stevenson przerobił go na schronienie dla rybaków i pilotów Forth. Światło modernizowano w 1836 roku (nowe źródło światła i soczewka), a poważne prace przeprowadzono jeszcze w 1886 roku. W 1989 roku latarnię w pełni zautomatyzowano i opuścili ją ostatni stali mieszkańcy. Wyspę przejęła wtedy instytucja przyrodnicza, dziś NatureScot. Czym jest ta latarnia, a czym stara baszta z 1636 roku? To dwa osobne obiekty. Starszą latarnię, w której palono węgiel na szczycie wieży, zbudował w 1636 roku Alexander Cunningham. Uchodzi ona za pierwszą w Szkocji obsadzoną na stałe. Zwiedzający widzą ją jako zachowaną budowlę obok nowej wieży Stevensona. Jak dotrzeć na wyspę? Wyspa leży około 8 km od wybrzeża Fife, a dostęp jest wyłącznie drogą morską. Rejsy odpływają z portu w Anstruther na łodziach May Princess i Osprey of Anstruther; część rejsów organizuje też Scottish Seabird Centre z North Berwick. Wstęp do rezerwatu jest bezpłatny, płaci się za rejs. Rezerwuj z wyprzedzeniem, a aktualne rozkłady i ceny sprawdź u przewoźników. Co zobaczysz na miejscu? Wyspa ma około 1,5 km długości i 0,5 km szerokości, a jej teren to narodowy rezerwat przyrody. Poza samą latarnią zobaczysz pozostałości średniowiecznego klasztoru św. Adriana i kolonie ptaków morskich. Trasa spacerowa po wyspie jest krótka, więc zwykły rejs z pobytem na lądzie wystarcza na obejście najważniejszych miejsc. Kiedy przyjechać? Rejsy kursują sezonowo, głównie od wiosny do wczesnej jesieni, i zależą od pogody oraz stanu morza. Zabierz wiatrówkę i wygodne buty. Na wyspie nie ma stałych mieszkańców ani zaplecza gastronomicznego, więc weź własną wodę i jedzenie. Najczęstsze pytania Czy można wejść do środka latarni? Latarnia jest obiektem operacyjnym i pozostaje własnością Northern Lighthouse Board. Wnętrza bywają otwierane tylko przy wydarzeniach, takich jak dni otwarte; zwykle ogląda się ją z zewnątrz. Kto zaprojektował latarnię? Robert Stevenson, a światło zapalono w 1816 roku. Źródła różnią się co do dokładnej daty zakończenia prac. Czy wstęp na wyspę jest płatny? Do rezerwatu nie ma opłaty, ale trzeba kupić bilet na rejs z Anstruther lub North Berwick. Czy w latarni mieszka ktoś na stałe? Nie. Od automatyzacji w 1989 roku na wyspie nie ma stałych mieszkańców.

Bass Rock Lighthouse

Latarnia morska Bass Rock stoi na skalnej wyspie w zatoce Firth of Forth, około 2 km od brzegu koło North Berwick w hrabstwie East Lothian w Szkocji. To jedna z najbardziej charakterystycznych budowli północnego wybrzeża zatoki, widoczna z plaż North Berwick jako jasny punkt na ciemnej, wyniosłej skale. Skąd się wzięła latarnia na Bass Rock? Za budowę odpowiadała Northern Lighthouse Board, szkocki zarząd latarni morskich. Projektantem i wykonawcą był David Alan Stevenson z wielkiego rodu szkockich inżynierów latarniczych. Światło po raz pierwszy zapaliło się 1 listopada 1902 roku. Koszt inwestycji wyniósł około 8 tysięcy funtów. Materiał na budowę pochodził z samej wyspy. Stevenson rozebrał średniowieczny zamek, a kamień z jego donżonu i zabudowań mieszkalnych poszedł na nową konstrukcję. Latarnia stoi więc dosłownie na dawnych fundamentach obronnych. Jak wygląda latarnia? Wieża ma około 20 metrów wysokości i przylega do parterowego domu dozorców. Zabudowania wpisano na listę obiektów chronionych w Szkocji pod numerem LB14738, a rejestr stanowisk Canmore prowadzi je w swojej bazie. Do 1988 roku mieszkali tu stali dozorcy. Wtedy latarnię zautomatyzowano, wyłączono też sygnał mgłowy. Od tamtej pory światłem steruje się zdalnie z siedziby zarządu w Edynburgu. Czy można wejść do latarni? Nie, latarnia jest czynnym urządzeniem nawigacyjnym i nie ma zwiedzania wnętrza. Najlepiej oglądać ją z wody. Rejsy wyruszają z North Berwick, trwają około dwóch godzin, a łódź mija najpierw wyspę Craigleith, a potem okrąża Bass Rock. Zwykle pozostajesz na pokładzie. Lądowanie na wyspie jest możliwe tylko przy sprzyjającej pogodzie i nie jest regułą. Co jeszcze zobaczysz przy okazji? Bass Rock to największa na świecie kolonia głuptaków, liczona w dziesiątkach tysięcy par, więc latarnia wyłania się na tle wirującego ptasiego obłoku. Na wyspie zachowały się także ruiny kaplicy św. Baldreda oraz pozostałości dawnego więzienia. Najlepsze zdjęcia latarni zrobisz z łodzi, gdy słońce oświetla zachodnią stronę skały. Kiedy popłynąć? Sezon rejsów zaczyna się wiosną, w okolicach Wielkanocy, a gniazdowanie głuptaków trwa przez lato. Wtedy skała jest najbardziej żywa, a morze zwykle spokojniejsze. Przed wyjazdem sprawdź aktualny rozkład, bo odwołania z powodu wiatru i fali zdarzają się często. Jak dotrzeć? Z Edynburga do North Berwick dojedziesz pociągiem w około pół godziny. Przystań i punkt odpraw rejsów znajdują się nad brzegiem, przy centrum Scottish Seabird Centre. Z tarasu centrum widać Bass Rock gołym okiem, a przez lunety także latarnię. Najczęstsze pytania Czy latarnia Bass Rock jest czynna? Tak. Od 1988 roku działa bez załogi i jest monitorowana zdalnie z Edynburga. Czy można wejść na wieżę? Nie. To obiekt nawigacyjny, a zwiedzanie wnętrza nie jest organizowane. Skąd najlepiej ją zobaczyć? Z łodzi wypływającej z North Berwick, a z brzegu z plaży i tarasu Scottish Seabird Centre. Kto zaprojektował latarnię? David Alan Stevenson, a pierwszy raz zaświeciła w listopadzie 1902 roku.