Zvíkov Castle

Zamek Zvíkov (czes. hrad Zvíkov), nazywany „królem czeskich zamków", wznosi się na skalnym cyplu nad ujściem Wełtawy do Otavy, w gminie Zvíkovské Podhradí, około 15 km na północ od Písku w Kraju Południowoczeskim. To jeden z najważniejszych wczesnogotyckich zamków w Czechach — dziś jego podnóże obmywają wody zalewu Orlik, który po wybudowaniu zapory znacząco zmienił wygląd doliny.

Kto wzniósł Zvíkov i dlaczego był tak ważny dla Przemyślidów?

Budowę obecnego zamku zapoczątkował Wacław I w latach 30. XIII wieku — chętnie tu przebywał, traktując Zvíkov jako jedną ze swoich ulubionych rezydencji. Kontynuował ją jego syn, Przemysł Otakar II, za którego panowania powstała główna część wewnętrznego założenia, w tym pałac królewski i system fortyfikacji. Po wygaśnięciu dynastii Przemyślidów w 1306 roku — po zabójstwie Wacława III w Ołomuńcu — zamek zmieniał właścicieli, trafiając między innymi w ręce rodu Rożmberków, a później Švamberków.

Czy to prawda, że w Zvíkovie przechowywano klejnoty koronne?

Tak, według tradycji za panowania Karola IV klejnoty koronne Królestwa Czeskiego miały być czasowo przechowywane właśnie w Zvíkovie, zanim ukończono budowę zamku Karlštejn, przeznaczonego docelowo do ich strzeżenia. Miejscem przechowywania miała być wieża Hlízová (zwana też Czarną) — najstarsza zachowana budowla całego zespołu, wzniesiona już około 1230 roku. Ma ona około 20 metrów wysokości, mury grubości blisko 3,5 metra i charakterystyczną fakturę powierzchni, ułożoną z surowo obrobionych, wypukłych ciosów — stąd jej nazwa, od słowa „hlíza" (bulwa, narośl).

Jakie wieże i budowle broniły zamku?

Oprócz wieży Hlízovej sylwetę Zvíkova wyznaczają jeszcze dwie kolejne dominanty: cylindryczna wieża Hláska, dobudowana po 1270 roku jako element wzmocnienia obrony od strony dostępu, oraz tzw. Czerwona Wieża. Serce zamku stanowi natomiast pałac królewski zbudowany wokół nietypowego, pięciobocznego dziedzińca, otoczonego dwupoziomowymi arkadami — na parterze i na piętrze. Taki układ architektoniczny należy do rzadkości wśród czeskich zamków tego okresu.

Co kryje kaplica świętego Wacława?

Kaplica św. Wacława przetrwała w niemal niezmienionej formie od XIII wieku i uchodzi za jeden ze szczytowych przykładów czeskiej architektury wczesnogotyckiej. Zachowały się w niej oryginalne żebra sklepienia, fragmenty malowideł ściennych oraz rzeźbiony ołtarz — rzadkość na taką skalę wśród zabytków sakralnych tego okresu w Czechach.

Co przetrwał zamek na przestrzeni wieków?

Zvíkov przeszedł przez husyckie oblężenie w 1429 roku, a w 1622 roku, w trakcie wojny trzydziestoletniej, poddał się wojskom cesarskim. W 1719 roku majątek nabył ród Schwarzenbergów, którzy w latach 40. XIX wieku, z inicjatywy księcia Karola Schwarzenberga, przeprowadzili gruntowny remont ratunkowy — odnowiono wówczas m.in. wieże Hlízovą i Hlásku oraz pokryto na nowo dach kaplicy zamkowej.

Jak dziś zwiedza się Zvíkov?

Zamek jest dziś udostępniony zwiedzającym sezonowo, zwykle od maja do połowy października. Znaczna część terenu — dziedzińce i tereny zewnętrzne — jest dostępna bezpłatnie, natomiast wejście do wnętrz pałacu, w tym do komnat królewskich, piwnic i ekspozycji archeologicznej, wymaga biletu. Latem na dziedzińcu odbywają się przedstawienia teatralne, a sam zamek bywa też wynajmowany na konferencje i śluby.

Najczęstsze pytania

Dlaczego Zvíkov nazywa się „królem czeskich zamków"? Ze względu na malowniczą, trudno dostępną lokalizację na cyplu nad ujściem dwóch rzek oraz rangę, jaką miał jako rezydencja kolejnych królewskich fundatorów z dynastii Przemyślidów.

Która wieża jest najstarsza? Wieża Hlízová, wzniesiona około 1230 roku — to najstarsza zachowana budowla całego zespołu zamkowego.

Czy klejnoty koronne rzeczywiście tu leżały? Według tradycji tak — miały być przechowywane w wieży Hlízovej, zanim gotowy był Karlštejn, budowany specjalnie z myślą o ich stałym przechowywaniu.

Kiedy najlepiej zaplanować wizytę? Zamek jest otwarty sezonowo, od maja do połowy października — poza tym okresem zwiedzanie wnętrz pałacu nie jest możliwe.