Zřícenina Baba

Zřícenina Baba to romantyczna „ruina zamku", która wznosi się na wzgórzu nad Wełtawą w praskich Dejvicach. Choć wygląda jak pozostałość średniowiecznej warowni, jej prawdziwa historia jest zaskakująca — to XIX-wieczna budowla stylizowana na zamkowe ruiny, wzniesiona na miejscu dawnego winiarskiego letohrádku.

Jak dotrzeć?

Wzgórze Baba (259 m n.p.m.) leży na lewym brzegu Wełtawy, ponad dawną osadą Podbaba, w granicach praskiej dzielnicy Dejvice. To niewielki, skalisty cypel, z którego roztacza się widok na Troję, Bubeneč i same Dejvice — miejsce chętnie odwiedzane przez mieszkańców na spacer czy wyjście na wzgórze z widokiem na miasto. Dojazd jest wygodny komunikacją miejską do Dejvic lub Podbaby, a stamtąd krótki, stromy spacer prowadzi na szczyt.

Co zobaczysz?

Historia tego miejsca sięga znacznie dalej niż sama ruina. Na wyraźnym, skalistym cyplu nad rzeką istniało niegdyś osiedle z młodszej epoki kamienia, chronione stromym stokiem od strony Wełtawy oraz szerokim na kilka metrów rowem z palisadą od strony lądu. Sama nazwa „Baba" jest poświadczona w źródłach już w XV wieku.

Nowożytna historia wzgórza zaczyna się w 1622 roku, gdy nowomiejski mieszczanin Jindřich Žežule założył tu winnicę. W 1650 roku ówczesny właściciel winnicy kazał wybudować letni domek z prasą do wina — typową dla tamtych czasów budowlę służącą do produkcji wina z okolicznych upraw. W 1673 roku posiadłość odkupił Tomáš Pešina z Čechorodu, dziekan kapituły metropolitalnej przy katedrze św. Wita w Pradze, dlatego winnicę i budowlę nazywano też Děkanką lub Čechorodką.

Losy letohrádku odmieniły wojny o sukcesję austriacką w latach 40. XVIII wieku — budynek został wówczas zniszczony przez wojska bawarskie i francuskie, tocząc walki w okolicach Pragi. Przez kolejne stulecie na wzgórzu pozostawały jedynie pozostałości dawnej rezydencji.

Prawdziwy zwrot nastąpił w 1858 roku, gdy austriackie koleje państwowe zleciły romantyczną przebudowę ruin dawnego letohrádku, nadając im formę malowniczej „zrujnowanej twierdzy" — typowy dla epoki romantyzmu zabieg architektoniczny, mający ozdobić krajobraz sztucznie postarzoną budowlą. To właśnie ta XIX-wieczna aranżacja nadała miejscu wygląd, jaki znamy dzisiaj: fragmenty murów, łuki i kamienne elementy przypominające średniowieczny zamek, choć w rzeczywistości powstałe znacznie później i z innym przeznaczeniem niż obronne.

Od 1958 roku zřícenina Baba jest chroniona prawnie jako zabytek kultury, co pozwoliło zachować ją w obecnej formie mimo upływu czasu i bliskości gęsto zabudowanej dzielnicy.

Kiedy przyjechać?

Wzgórze najlepiej odwiedzić przy dobrej pogodzie, gdy widoki na dolinę Wełtawy i praskie dzielnice są najpełniejsze — wiosna i lato sprzyjają spacerom, jesienią z kolei można liczyć na spokój i mniej odwiedzających. To miejsce sprawdza się jako krótki, malowniczy przystanek podczas spaceru po Dejvicach czy wzdłuż rzeki, a nie cel samodzielnej, całodniowej wycieczki.

Najczęstsze pytania

Czy Zřícenina Baba to prawdziwy średniowieczny zamek? Nie — to XIX-wieczna, celowo „postarzona" budowla wzniesiona w 1858 roku na miejscu dawnego letniego domku z winnicy, stylizowana na romantyczną ruinę zamkową.

Co pierwotnie stało na wzgórzu Baba? Od 1650 roku stał tu letohrádek z prasą do wina, należący do właścicieli winnicy założonej w 1622 roku, zwany też Děkanką lub Čechorodką.

Dlaczego dawny letohrádek popadł w ruinę? Budynek zniszczyły wojska bawarskie i francuskie podczas wojen o sukcesję austriacką w latach 40. XVIII wieku.

Czy miejsce jest chronione jako zabytek? Tak, od 1958 roku zřícenina Baba figuruje jako chroniony zabytek kultury.