Statue of Radegast in Prague Zoo

Posąg Radegasta w praskim zoo to rzadka pamiątka po międzywojennym projekcie stworzenia w Czechach galerii posągów słowiańskich bóstw. Kamienna figura, ukryta niegdyś na kilkadziesiąt lat i odnaleziona przypadkiem, dziś stoi w Zoo Praha na Troi, niedaleko wybiegu wilków.

Kto stworzył posąg Radegasta?

Autorem rzeźby jest Albín Polášek (1879–1965), rzeźbiarz urodzony w Frenštácie pod Radhoštěm, czyli u podnóża góry, z którą wiąże się kult słowiańskiego boga Radegasta. W 1901 roku Polášek wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie zrobił karierę akademicką jako profesor Art Institute of Chicago. Mimo życia za oceanem chciał podarować rodzinnemu krajowi cykl rzeźb przedstawiających postacie ważne dla czeskiej tożsamości — w tym pogańskiego boga Radegasta.

Dlaczego powstały dwa identyczne posągi?

Modele rzeźby Polášek przygotował w Pradze w 1930 roku. Z uwagi na technikę odlewu — sztuczny kamień wzmocniony żelazną konstrukcją — powstały od razu dwa identyczne egzemplarze, każdy o wadze 1,5 tony. Jeden trafił na szczyt Radhoště w Beskidach, gdzie w lipcu 1931 roku odsłonięto go uroczyście obok rzeźb świętych Cyryla i Metodego. Górski klimat okazał się jednak zbyt surowy dla sztucznego kamienia, dlatego w 1998 roku oryginał zastąpiono wierną kopią z bardziej odpornego granitu, a pierwowzór przeniesiono do siedziby urzędu miasta we Frenštácie pod Radhoštěm.

Jak drugi posąg trafił do zoo w Pradze?

Losy drugiego egzemplarza są mniej znane. Rzeźba pozostała w Pradze i przez lata leżała zapomniana na terenie dawnej odlewni Mašek — przypuszcza się, że została tam ukryta w czasie II wojny światowej przed niemieckimi okupantami, a po wojnie po prostu o niej zapomniano. Odnaleziono ją dopiero w latach 50. lub 60. XX wieku, przysypaną ziemią i liśćmi. Ponieważ przedstawia postać pogańskiego bóstwa związanego z naturą i dziką przyrodą, władze uznały, że najlepiej pasuje tematycznie do ogrodu zoologicznego — w 1961 roku posąg trafił do Zoo Praha.

Jak wygląda posąg i gdzie go znaleźć?

Rzeźba przedstawia męską postać z lwią twarzą, w hełmie zdobionym rogami byka. W prawej dłoni Radegast trzyma róg obfitości, w lewej — topór. To połączenie ludzkich i zwierzęcych cech ma podkreślać dziki, pierwotny charakter słowiańskiego bóstwa. Posąg stoi w części zoo blisko wejścia północnego, w sąsiedztwie wybiegu wilków — sąsiedztwo drapieżników dodatkowo podkreśla surowy, leśny klimat rzeźby.

Czy posąg był renowowany?

Tak. W latach 2014–2015 rzeźbę poddano konserwacji. Przy tej okazji uzupełniono również detal, który zaginął w ciągu dekad — ptaka, który pierwotnie siedział na rogu obfitości w dłoni Radegasta.

Najczęstsze pytania

Kim był Radegast? Radegast to bóstwo z wierzeń dawnych Słowian, wiązane przede wszystkim z górą Radhošť w Beskidach; do dziś bywa przedstawiane jako patron gościnności i podróżnych.

Kto wykonał posąg w praskim zoo? Rzeźbę zaprojektował Albín Polášek, czeski rzeźbiarz działający głównie w Stanach Zjednoczonych, autor również oryginalnego posągu na szczycie Radhoště.

Dlaczego posąg stoi akurat w zoo, a nie w innym miejscu Pragi? Po latach leżenia zapomnianym na terenie dawnej odlewni, w 1961 roku uznano, że postać pogańskiego boga natury tematycznie pasuje do ogrodu zoologicznego.

Gdzie dokładnie w zoo stoi posąg? Znajduje się blisko wejścia północnego, w sąsiedztwie wybiegu wilków.