Zkamenělý zámek

Zkamenělý zámek to niewielka, lecz efektowna rezerwat przyrody w postaci grupy skalnej położonej na wysokości około 768 m n.p.m., na zboczu grzbietu w geomorfologicznym okręgu Borovský les. Znajduje się w granicach katastralnych Česká Cikánka, w mieście Svratka, w powiecie Žďár nad Sázavou, w kraju wysoczyńskim (Vysočina), w samym sercu Żdarskich Wrchów.

Co warto wiedzieć o skałach?

Bloki skalne budujące Zkamenělý zámek osiągają do 10 metrów wysokości i ułożone są w charakterystyczny, podkowiasty kształt. Tworzą one otwartą przestrzeń wewnętrzną o wymiarach około 40 na 16 metrów, do której prowadzi naturalne przejście między skałami. Budulcem jest gnejs — skała powstała na paśmie grubokrystalicznego dwułyszczykowego ortognejsu należącego do krystaliniku Svratki. Charakterystyczne, poszarpane formy skalne są efektem wietrzenia mrozowego, które kształtowało te bloki jeszcze w starszym czwartorzędzie.

Historia osadnictwa na skałach

Miejsce ma nie tylko wartość geologiczną, ale też archeologiczną. Badania wykazały, że teren był zasiedlony już w neolicie, a wokół skał wciąż widoczne są pozostałości wałów i fos dawnego neolitycznego grodziska. W okresie od VI do VIII wieku obszar zamieszkiwali Słowianie, a w XIII wieku prawdopodobnie stał tu drewniany gródek obronny — stąd zresztą wywodzi się sama nazwa "zámek" (zamek), mimo że dziś po żadnej budowli nie ma śladu.

Ochrona przyrody i zasady zwiedzania

Obszar objęto ochroną jako rezerwat przyrody w 1977 roku, a jego obecna powierzchnia wynosi 3,06 hektara. Ze względu na wartość przyrodniczą i archeologiczną obowiązują tu określone zasady zwiedzania — poruszać się można wyłącznie po wyznaczonych szlakach turystycznych. Wspinaczka skałkowa jest dopuszczona wyłącznie w okresie od 1 lipca do 31 grudnia, co ma chronić lęgi ptaków gniazdujących w skałach w pozostałej części roku.

Jak dotrzeć na miejsce?

Zkamenełý zámek leży w pobliżu miasteczka Svratka, znanego punktu wypadowego w Żdarskich Wrchách. Okolica oferuje gęstą sieć szlaków pieszych i rowerowych, dzięki czemu odwiedziny przy tej niezwykłej formacji skalnej łatwo połączyć z dłuższą wycieczką po regionie.

Najczęstsze pytania

Czy na Zkamenělý zámek można się wspinać? Tak, ale tylko w okresie od 1 lipca do 31 grudnia — w pozostałych miesiącach wspinaczka jest zabroniona ze względu na ochronę przyrody.

Skąd wzięła się nazwa "Zkamenělý zámek"? Nazwa nawiązuje do domniemanego drewnianego gródka obronnego, który miał stać na tym miejscu w XIII wieku, choć dziś po żadnej budowli nie pozostał ślad — widoczne są jedynie skały i dawne wały ziemne.

Jak duży jest ten rezerwat przyrody? Powierzchnia chronionego obszaru wynosi 3,06 hektara, a sama formacja skalna osiąga do 10 metrów wysokości.

Czy miejsce ma znaczenie archeologiczne? Tak, badania potwierdziły ślady osadnictwa neolitycznego oraz słowiańskiego z okresu VI–VIII wieku, a wokół skał zachowały się pozostałości wałów i fos.