Zásmuky Castle

Zámek Zásmuky to renesansowo-barokowa rezydencja stojąca w miasteczku Zásmuky w powiecie kolińskim, w Kraju Środkowoczeskim, przy dawnym trakcie z Pragi do Kutnej Hory. Choć w nazwie funkcjonuje jako "zamek", w rzeczywistości jest to typowy czeski zámek – pańska siedziba wyrosła z warownej gotyckiej twierdzy, a nie górski gród obronny.

Skąd wzięła się siedziba w Zásmukach?

Pierwsza wzmianka o Zásmukach pochodzi z 1285 roku i dotyczy warowni należącej do Sulisława ze Zásmuk, kucharza królowej Guty, żony Wacława II. Około 1350 roku Ctibor ze Zásmuk wzniósł na tym miejscu kamienną twierdzę, która stała się siedzibą rodu Zásmuckich. Do dziś zachowały się piwnice sięgające tamtej średniowiecznej budowli.

Kiedy twierdza zmieniła się w renesansową rezydencję?

Przełom nastąpił w 1533 roku, gdy majątek kupił Adam z Říčan i przebudował dawną warownię na czteroskrzydłową renesansową rezydencję. W latach 1584–1635 właścicielem był Václav Michna z Vacínova. Obiekt zachował układ typowy dla ówczesnych siedzib szlacheckich – zwarty czworobok zabudowań wokół dziedzińca, wzniesiony na starszych, gotyckich fundamentach.

Dlaczego Šternberkowie związali się z Zásmukami na ponad trzy stulecia?

W 1637 roku, już po zniszczeniach wojny trzydziestoletniej, majątek objął Jan Rudolf ze Šternberka. Od tego momentu aż do 1948 roku – czyli przez 311 lat – Zásmuky nieprzerwanie należały do tego rodu. Około 1700 roku wykonano w rezydencji i przyległym parku niewielkie przebudowy oraz barokową grotę wykładaną żużlem lawowym w mozaikowy wzór; jej autorstwo przypisuje się architektowi Giovanniemu Battiście Alliprandiemu, działającemu wówczas w Czechach dla arystokracji.

Co przyniósł XX wiek?

Losy rezydencji w minionym stuleciu były burzliwe. W czasie drugiej wojny światowej obiekt przejęli Niemcy, a w latach 1943–1945 mieściło się w nim archiwum wojskowe związane ze składnicą uzbrojenia SS. Po wyzwoleniu w 1945 roku krótko stacjonował tam sztab armii radzieckiej, a następnie wojsko czechosłowackie. W 1948 roku, wraz z nastaniem władzy komunistycznej, majątek znacjonalizowano, a w 1959 roku zaadaptowano zabudowania na magazyny, co spowodowało poważne, dewastujące zmiany w architekturze. W 1982 roku doszło do groźnego pożaru, który dodatkowo uszkodził budynek.

Kto opiekuje się zámkiem dzisiaj?

Po przemianach politycznych po 1989 roku majątek wrócił w ramach restytucji do rodziny Šternberków – formalnie w 1992 roku przejęła go Franziška Diana Sternbergová, a od 2011 roku właścicielką jest jej córka Alexandra. Rodzina od lat prowadzi stopniowy remont mocno zaniedbanej budowli. Wewnątrz działa ekspozycja poświęcona historii miasteczka Zásmuky, a przylegający do zámku park – z okazałymi starymi lipami, dębami i kasztanowcami – jest dostępny bezpłatnie przez cały rok, niezależnie od godzin zwiedzania samego budynku.

Najczęstsze pytania

Czy zámek Zásmuky można zwiedzać? Tak, ale w ograniczonym zakresie – ekspozycja wewnątrz jest zwykle otwarta w sezonie letnim, głównie w weekendy; zwiedzanie w inne dni wymaga wcześniejszego umówienia telefonicznego.

Gdzie dokładnie leży zámek? W centrum miasteczka Zásmuky, w powiecie kolińskim, około 50 km na wschód od Pragi, przy trasie w kierunku Kutnej Hory.

Czy park zámkowy jest ogólnodostępny? Tak, park otacza budowlę i jest otwarty przez cały rok bez opłat, niezależnie od tego, czy sam zámek jest tego dnia udostępniony do zwiedzania.

Kto jest obecnie właścicielem? Zámek od 2011 roku należy do Alexandry, przedstawicielki rodziny Šternberków, która odzyskała majątek w drodze restytucji po 1989 roku.

Czym zámek różni się od typowego "zamku obronnego"? Mimo warownego rodowodu sięgającego XIII wieku, obecna bryła to przede wszystkim renesansowo-barokowa rezydencja mieszkalna, a nie twierdza wzniesiona z myślą o obronie militarnej.