Zandwegemolen

Zandwegemolen to murowany wiatrak typu stellingmolen, stojący w dzielnicy Sint-Pieters w Brugii, tuż przy dawnej gospodzie Zandwegherberg. Wiatrak wznosi się niedaleko miejsca, w którym od 1610 roku stał jego starszy, drewniany poprzednik – obecna, kamienna budowla powstała dopiero w 1860 roku i od początku łączyła funkcję młyna zbożowego z tłoczeniem oleju.

Kto zbudował Zandwegemolen?

Wiatrak wzniósł Louis Matthys, który 7 lutego 1860 roku uzyskał od miejscowej rady zgodę na postawienie młyna na swojej posesji przy drodze Zandweg. Powstał wysoki, murowany stellingmolen z żaglową czapą – konstrukcją charakterystyczną dla flamandzkich młynów tego okresu, pozwalającą obracać górną część wiatraka w stronę wiatru niezależnie od reszty budowli.

Jakie zmiany przeszedł młyn na przestrzeni lat?

Już pięć lat po budowie, 16 lipca 1865 roku, w młyn uderzył piorun, uszkadzając między innymi żagle. Mimo tego incydentu Zandwegemolen pozostał w rękach rodziny Matthys – po Louisie młyn przejął jego syn Isidoor Matthys (1838–1901), żonaty z Nathalie Vanhove. W 1894 roku gmina Sint-Pieters-op-den-Dijk przyznała mu nową, trzydziestoletnią koncesję na prowadzenie działalności młynarskiej.

Największą modernizację młyn przeszedł w 1932 roku. Wymieniono wówczas czapę, zamontowano nowy mechanizm przekładniowy oraz trzy komplety kamieni młyńskich, z których największy miał 1,8 metra średnicy. Dodano też nową pompę wiatrową, kamień oporowy, nową belkę ogonową oraz sprzęgło łańcuchowe – zakres prac świadczy o tym, jak intensywnie młyn był wtedy eksploatowany.

Co stało się z budynkiem w drugiej połowie XX wieku?

W 1970 roku Gerard Stevens wybudował wokół wiatraka nowy kompleks, przekształcając Zandwegemolen w obiekt gastronomiczny. To typowy los wielu flamandzkich młynów, które z czasem traciły funkcję przemysłową na rzecz roli lokalnej atrakcji i miejsca spotkań. Sam wiatrak zachował jednak swoją historyczną bryłę i mechanizmy, dzięki czemu wciąż można podziwiać jego oryginalną konstrukcję.

Czy Zandwegemolen jest chroniony prawnie?

Tak – od 1982 roku młyn figuruje jako zabytek chroniony prawem, co zapewnia mu ochronę przed przebudową naruszającą historyczny charakter obiektu. Status ten podkreśla wartość Zandwegemolen nie tylko jako zabytku techniki, lecz również jako elementu krajobrazu kulturowego okolic Brugii.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Zandwegemolen? Młyn stoi w dzielnicy Sint-Pieters w Brugii, przy drodze Zandweg, na miejscu bliskim lokalizacji starszego młyna z XVII wieku.

Z jakiego roku pochodzi obecny wiatrak? Obecna, murowana budowla powstała w 1860 roku, choć starszy drewniany młyn w tej okolicy istniał już od 1610 roku.

Do czego służył młyn? Zandwegemolen pełnił funkcję młyna zbożowego i olejarni, a wyposażenie – w tym trzy komplety kamieni młyńskich – pozwalało na przetwarzanie różnych surowców.

Czy młyn nadal działa jako obiekt przemysłowy? Nie. Od 1970 roku wokół wiatraka funkcjonuje kompleks gastronomiczny, a sam młyn pełni dziś rolę zabytkowego punktu orientacyjnego, chronionego od 1982 roku.

Czy warto go zobaczyć, będąc w Brugii? Dla osób zainteresowanych historią wiatraków i lokalną architekturą przemysłową Zandwegemolen to ciekawy przystanek poza głównym, turystycznym centrum miasta – pozwala zobaczyć inną, mniej znaną stronę okolic Brugii.