Zamek w Nowym Mieście nad Metują

Zamek w Nowym Mieście nad Metują to jedna z nielicznych rezydencji w Czechach, w której secesyjne i art deco wnętrza przetrwały niemal nietknięte od początku XX wieku. Stoi w północno-zachodnim narożniku miejskiego rynku, tworząc razem z nim spójny zespół zabytkowy w kraju hradeckim.

Jak zmieniał się zamek na przestrzeni wieków?

Historia budowli sięga 1501 roku, kiedy Jan Černický z Kácova wzniósł w tym miejscu gotycki zamek. Pożar z 1526 roku poważnie go uszkodził, a odbudową zajął się ród Pernštejnów. Prawdziwą metamorfozę przyniosła jednak dopiero druga połowa XVI wieku — panowie ze Štubenberka przebudowali gotycką warownię na renesansową rezydencję, nadając jej charakter, który po dziś dzień rozpoznajemy w bryle budynku. W latach 1652–1665 obiekt przeszedł kolejną modernizację, tym razem w duchu wczesnego baroku.

Zwrot w dziejach zamku nastąpił w 1908 roku, gdy kupiła go przemysłowa rodzina Bartoňów z Dobenína. To oni zlecili słowackiemu architektowi Dušanowi Jurkovičowi przebudowę wnętrz na wygodną, reprezentacyjną siedzibę rodową. Prace prowadzone w latach 1909–1912 połączyły troskę o historyczną substancję z nowoczesnymi wygodami — zamek zyskał wówczas centralne ogrzewanie, wodociąg, elektryczność, telefon, łazienki oraz dwie windy: towarową i osobową. W kolejnych dekadach, w latach 20. i 30. XX wieku, dzieło Jurkoviča kontynuował architekt Pavel Janák wraz z gronem czeskich artystów.

Co zobaczymy dziś we wnętrzach?

Zwiedzanie zamku to podróż przez kilka stylów naraz — pokoje urządzone są w duchu secesji, art deco, rondokubizmu i funkcjonalizmu, co czyni tę rezydencję rzadkim przykładem spójnej, autorskiej wizji wnętrz z początku XX wieku. Osobom, które chcą poznać zamek od kuchni dosłownie, polecana jest trasa „Od strychu po piwnicę", prowadząca przez pomieszczenia gospodarcze, kuchnię i piwnice — czyli miejsca, które zwykle pozostają niedostępne dla turystów.

Jak wygląda zamkowy ogród?

Ogród, podobnie jak wnętrza, nosi wyraźny podpis Dušana Jurkoviča. Architekt przerzucił nad dawną fosą obronną drewniany most utrzymany w stylu ludowej architektury Wałaszczyzny — dziś to jeden z charakterystycznych elementów całego założenia. Dolny taras ogrodu Jurkovič urządził na wzór ogrodów francuskich: ze strzyżonymi żywopłotami i ścisłą symetrią osiową, kontrastującą z malowniczym, „ludowym" mostem.

Czy zamek jest atrakcyjny dla dzieci?

Tak — z myślą o najmłodszych zwiedzających powstała ekspozycja „Zaczarowany zamek", łącząca interaktywne elementy z tematyczną Czarokawiarnią i „magicznymi komnatami". To propozycja, która pozwala pogodzić zwiedzanie zabytku z zainteresowaniami dzieci.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi zamek? W północno-zachodnim narożniku rynku w Nowym Mieście nad Metują, w kraju hradeckim, i stanowi integralną część miejskiej rezerwatu zabytków.

Czy to zamek gotycki, czy renesansowy? Pierwotnie gotycki (1501), po przebudowie w drugiej połowie XVI wieku stał się rezydencją renesansową, później uzupełnioną o elementy wczesnobarokowe i wreszcie secesyjno-modernistyczne wnętrza Jurkoviča.

Kto ostatni przebudowywał zamek? Rodzina przemysłowców Bartoňów z Dobenína, która od 1908 roku zleciła prace architektom Dušanowi Jurkovičowi, a później Pavlowi Janákowi.

Co warto zobaczyć poza wnętrzami? Zamkowy ogród z drewnianym mostem Jurkoviča nad dawną fosą oraz dolny taras urządzony w stylu francuskim.

Czy jest oferta dla rodzin z dziećmi? Tak, ekspozycja „Zaczarowany zamek" z interaktywnymi elementami i tematyczną kawiarnią.