Zahrádky Castle

Zamek Zahrádky to niewielka rezydencja w tej samej wsi na Czeskiej Lipie (okres Česká Lípa), znana lokalnie jako Nowy Zamek. Stoi w miejscu dawnej średniowiecznej twierdzy, a jego historia splata się z losami kilku wielkich rodów szlacheckich Czech — od Vartenberków, przez Wallensteina, po Kounitzów.

Gdzie dokładnie stoi zamek?

Zahrádky leżą na południe od Czeskiej Lipy, w krajobrazie typowym dla północnych Czech — pofałdowanym, z licznymi stawami i lasami. Zamek wznosi się na niewielkim wzniesieniu nad wsią, która wyrosła w jego cieniu: najpierw powstały budynki gospodarcze, potem młyn i browar, a z czasem domy rolników i leśników pracujących na zamkowych włościach. Dziś to spokojna miejscowość, a sam obiekt pozostaje jednym z niewielu punktów orientacyjnych w okolicy.

Jak powstał zamek w Zahrádkách?

Pierwsza pisemna wzmianka o wsi pochodzi z 1376 roku. Pod koniec XIV wieku istniała tu warowna twierdza, typowa dla tamtego okresu niepewności i lokalnych konfliktów zbrojnych. Około 1550 roku Kateřina z Vartenberka kazała w tym samym miejscu wznieść renesansowy zamek, który zaczęto nazywać Nowym Zamkiem — dla odróżnienia od starszej budowli. To właśnie ta inwestycja nadała miejscu charakter, jaki w dużej mierze zachował się do dziś, choć kolejni właściciele wielokrotnie przebudowywali wnętrza i otoczenie.

Kto władał zamkiem po Vartenberkach?

Ród Vartenberków utrzymał zamek do 1622 roku. Ostatni z linii, Jan Jiří, wziął udział w powstaniu stanów czeskich przeciwko Habsburgom i w konsekwencji utracił cały majątek — typowy los szlachty po klęsce powstania w 1620 roku. Rok później, w 1623 roku, dobra przejął Albrecht z Valdštejna (Wallenstein), jedna z najbardziej wpływowych i kontrowersyjnych postaci wojny trzydziestoletniej. Za jego czasów zamek zyskał reprezentacyjny charakter — urządzono w nim bibliotekę oraz galerię obrazów, co świadczyło o ambicjach właściciela wykraczających poza czysto gospodarcze zarządzanie majątkiem.

Po śmierci Wallensteina posiadłość trafiła w ręce rodu Kouniców (Kaunitzów), jednej z najznamienitszych rodzin arystokratycznych habsburskiej monarchii. Kounicowie zatrzymali Zahrádky aż do wygaśnięcia rodu w 1897 roku — to ponad dwa i pół wieku ciągłości własnościowej, rzadkiej w burzliwej historii regionu.

Co przetrwało do XXI wieku?

30 stycznia 2003 roku zamek strawił pożar. Skala zniszczeń była na tyle poważna, że obiekt pozostał zamknięty dla zwiedzających przez jedenaście lat. Dopiero w 2015 roku właściciel ogłosił zamiar przeprowadzenia gruntownej rekonstrukcji i utworzenia w budynku regionalnego instytutu kształcenia ustawicznego, powiązanego z Uniwersytetem Karola. Plan ten pokazuje, w jakim kierunku miały pójść dalsze losy zamku — nie jako czysto turystyczna atrakcja, lecz obiekt z funkcją edukacyjną.

Najczęstsze pytania

Czy zamek Zahrądky jest otwarty dla zwiedzających? Po pożarze z 2003 roku obiekt był zamknięty przez jedenaście lat, a plany z 2015 roku zakładały jego odbudowę pod kątem funkcji edukacyjnej, a nie klasycznego zwiedzania.

Skąd wzięła się nazwa Nowy Zamek? Renesansowa budowla wzniesiona około 1550 roku przez Kateřinę z Vartenberka powstała w miejscu starszej, średniowiecznej twierdzy — stąd określenie „nowy" w odróżnieniu od dawnej siedziby.

Kim był Albrecht z Valdštejna, właściciel zamku? To Albrecht z Wallensteinu, słynny wódz i polityk epoki wojny trzydziestoletniej, który przejął majątek w 1623 roku po konfiskacie dóbr rodu Vartenberków.

Jak długo Kounicowie władali Zahrádkami? Od śmierci Wallensteina aż do wygaśnięcia rodu w 1897 roku — to najdłuższy okres ciągłej własności jednej rodziny w historii tego majątku.